بیماری ALS چیست و چه علائمی دارد؟

بیماری ALS یا اسکلروز جانبی آمیوفتریک یک بیماری نادر عصبی است که عملکرد اعصاب و نورون‌ها را مختل کرده و انجام حرکات ارادی بدن را با مشکل مواجه می‌کند. امروزه ALS از جمله بیماری‌هایی است که یافتن راهی برای درمان آن ذهن بسیاری از پزشکان و پژوهشگران را به خود مشغول کرده است و جالب است که این تحقیقات هنوز هم نتیجه قابل توجهی در بر نداشته اند.

اسکلروز جانبی آمیوفتریک بیماری پیچیده‌ای است و انواع مختلفی دارد. به همین خاطر است که آشنایی با آن نیازمند تخصص و دانش بسیاری است. اما ما در اینجا مقاله‌ای را برایتان فراهم کرده ایم که به کمک آن می‌توانید با بیماری ALS به طور مختصر و کلی آشنا شده و علائم و عوامل آن را به خوبی بشناسید. اگر این اختلال عجیب و نادر ذهن شما را هم به خود مشغول کرده است، می‌توانید به کمک مقاله ما با آن بیشتر آشنا شوید. پس با ما همراه باشید.

بیماری ALS چیست؟

ALS یا اسکلروز جانبی آمیوفتریک یک بیماری عصبی است که طی آن عملکرد اعصاب فرد مختل شده و بیمار در حرکت دادن عضلات مختلف بدن خود دچار مشکل می‌شود. البته این اختلال صرفا عضلاتی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که به صوت ارادی کار می‌کنند. (مانند عضلات دست و پا) و حرکات غیرارادی به قوت خود انجام می‌گیرند.

در ALS به علت از بین رفتن نورون‌های حرکتی، فرد کم کم در اندام‌های مختلف بدن خود با حالت فلج مواجه خواهد شد و مشاهده خواهد کرد که علائم بیماری یکی پس از دیگری ظاهر می‌شوند. علائم و نشانه‌های ALS از موارد کوچک و جزئی آغاز شده و کم کم فراگیرتر و جدی‌تر خواهند شد.

انواع بیماری ALS

این بیماری خود به انواع مختلفی تقسیم می‌گردد.

• ALS کلاسیک: رایج‌ترین نوع بیماری ALS است.
• ALS خانوادگی: چند عضو خانواده ممکن است مبتلا شوند.
• اسکلروز جانبی اولیه (PLS): فقط نورون‌های حرکتی فوقانی از بین می‌روند.
• PMA (Progressive Muscular Atrophy): نورون‌های حرکتی تحتانی تحلیل می‌روند.
• PBD (Progressive Bulbar Disease): غذا خوردن و حرف زدن مختل می‌شود.

علائم بیماری ALS

بیماری ALS (اسکلروز جانبی آمیوتروفیک) معمولاً با نشانه‌های خفیف و تدریجی آغاز می‌شود که در مراحل ابتدایی ممکن است چندان محسوس نباشند. با پیشرفت بیماری، ضعف و تحلیل عضلانی به مرور به دیگر اندام‌ها منتقل می‌شود و انجام فعالیت‌های روزمره مانند گرفتن اشیاء، راه رفتن و حتی صحبت کردن دشوار می‌گردد.

• در ابتدا اغلب دست‌ها و بازوها تحت تأثیر قرار می‌گیرند و فرد ممکن است ضعف عضلانی، گرفتگی، خشکی و سفتی را تجربه کند.
• با گذشت زمان، علائم شدت یافته و به پاها، شانه‌ها و عضلات صورت و گلو نیز سرایت می‌کند، به نحوی که حتی بلع غذا، صحبت کردن و تنفس نیز با مشکل مواجه می‌شوند.
• این روند تدریجی و پیشرونده باعث می‌شود بیماران به مرور متوجه اختلال جدی در سیستم عصبی خود شده و برای تشخیص و مدیریت بیماری به پزشک مراجعه کنند.
• با پیشرفت بیماری، علائم به دیگر اندام‌ها نیز منتقل می‌شوند. مشکلاتی مانند لکنت هنگام صحبت کردن، اختلال در حرکات ساده مانند راه رفتن یا تکان دادن دست و پا مشاهده می‌شود. در مراحل پیشرفته، حتی فعالیت‌های حیاتی مانند بلع و تنفس نیز ممکن است با اختلال مواجه شوند.

تشخیص معمولاً از طریق نوار عصب و عضله و بررسی عملکرد سیستم عصبی انجام می‌شود تا روند بیماری تحت نظر پزشک کنترل گردد.

عوامل ابتلا به ALS

علت دقیق ابتلا به ALS مشخص نیست اما عواملی که در ادامه به آن‌ها اشاره خواهد شد، ممکن است در این بین نقش داشته باشند.

• وراثت: در برخی از انواع ALS ژن‌ها می‌توانند استعداد ابتلا به این بیماری را از پدر و مادر به فرزندان منتقل نمایند. در این صورت به این بیماری ALS خانوادگی گفته می‌شود.
• استعمال دخانیات: افرادی که به استعمال سیگار و دیگر انواع دخانیات می‌پردازند، نسبت به دیگران شانس بیشتری برای ابتلا به این بیماری خواهند داشت.
• آلودگی‌های محیطی: هنگامی که افراد برای مدت زمان طولانی در معرض آلودگی‌های محیطی و سموم شیمیایی قرار داشته باشند، احتمال ابتلا به اختلال فوق در آن‌ها افزایش می‌یابد.
• سن: شانس ابتلا به ALS در افراد مسن بسیار بیشتر از جوانان است. افرادی که بین 45 تا 60 سال سن دارند، بیشتر از سایرین در معرض این بیماری می‌باشند.
• اختلالات سیستم ایمنی: از دید برخی محققان مشکلات مربوط به سیستم ایمنی بدن می‌توانند از دلایل ایجاد بیماری فوق به حساب آیند.

درمان بیماری ALS

در حال حاضر هیچ درمان قطعی برای بیماری ALS (اسکلروز جانبی آمیوتروفیک) وجود ندارد، اما می‌توان با استفاده از داروها و روش‌های حمایتی، پیشرفت بیماری را کند کرده و علائم آن را کنترل نمود تا کیفیت زندگی بیماران بهبود یابد. مدیریت صحیح بیماری می‌تواند به بیماران امکان زندگی فعال‌تر و طول عمر بیشتر بدهد.

داروهای مورد استفاده در بیماری ALS

• رولوزول (Riluzole):
  این دارو به‌صورت خوراکی تجویز می‌شود و با کاهش سطح گلوتامات در سیستم عصبی، از آسیب نورون‌های حرکتی جلوگیری کرده و روند پیشرفت بیماری را کند می‌کند. رولوزول درمان کامل ALS نیست، اما مطالعات نشان داده است که می‌تواند زمان بقاء و کیفیت زندگی بیماران را بهبود بخشد.

• اداراوون (Edaravone):
  این دارو به صورت تزریقی مصرف می‌شود و با کاهش استرس اکسیداتیو سلولی، به حفظ عملکرد نورون‌های حرکتی کمک می‌کند. استفاده از اداراوون می‌تواند در کاهش علائم بیماری و بهبود رفاه بیماران مؤثر باشد.

علاوه بر داروها، فیزیوتراپی، کاردرمانی، تغذیه مناسب و حمایت تنفسی نیز نقش مهمی در کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران ALS دارند. مراقبت جامع و تیمی از متخصصان، کلید مدیریت مؤثر این بیماری است.

نتیجه‌گیری

بیماری ALS یا اسکلروز جانبی آمیوفتریک یک اختلال بسیار نادر عصبی است که به از بین رفتن نورون‌های حرکتی منجر شده و در نتیجه حرکات ارادی بدن افراد را با مشکل مواجه می‌کند. این اختلال در بدو امر به ایجاد دشواری در انجام حرکات ظریف، حرف زدن و گرفتگی عضلات منجر شده و در طولانی مدت می‌توان باعث فلج شدن فرد گردد. حتی در موارد پیشرفته ALS ممکن است مشکل بلع غذا و نفس کشیدن نیز بروز نماید که در این صورت استفاده از دستگاه برای کمک به تنفس افراد ضروری خواهد بود.

علت ابتلا به این بیماری مشخص نیست اما برخی ویژگی‌ها مانند کهولت سن، مصرف دخانیات، قرارگیری در معرض آلودگی‌ها و سموم و به خصوص وراثت می‌توانند احتمال ابتلا با ALS را تشدید نمایند. در خصوص درمان این بیماری نیز هنوز اطلاعات دقیقی به دست نیامده است. اسکلروز جانبی آمیوفتریک هیچ درمان قطعی ندارد اما می‌توان به کمک برخی داروها علائم آن را کنترل کرده و سرعت پیشرفت آن‌ها را کاهش داد.