گرفتگی عصب؛ انواع و درمان آن

گرفتگی عصب چیست؟

گرفتگی یا گیر افتادگی عصب یک اصطلاح گسترده برای یک عصب محیطی فشرده، اعصاب خارج از مغز و نخاع است. بافت هایی که اعصاب را احاطه کرده اند، مانند استخوان ها، رباط ها و ماهیچه ها می توانند به آنها فشار وارد کنند و آنها را فشرده کنند، این حالت معمولا علائمی مانند بی حسی ، گزگز و درد ایجاد می کند.

گرفتگی عصب یک علت پزشکی برای بیماری هایی مانند تنگی کانال نخاعی و رادیکولوپاتی و سیاتیک هست. علائم گرفتگی عصب بسته به علت و شدت آن می تواند موقت یا طولانی مدت باشد. اکثر موارد با استراحت، دارو های بدون نسخه (OTC) و فیزیوتراپی قابل درمان هستند.

علت گرفتگی عصب

فشرده شدن اعصاب زمانی اتفاق می‌افتد که بافت‌های اطراف مانند استخوان‌ ها، رباط‌ ها و ماهیچه‌ ها به اعصاب فشار می‌آورند. تورم و التهاب بیش از حد نیز می تواند اعصاب را تحت فشار قرار دهد.

شرایط خاصی که می تواند منجر به فشار غیر طبیعی بر روی اعصاب شود عبارتند از:

• آرتریت روماتوئید : این بیماری باعث التهاب در مفاصل می شود که ممکن است به اعصاب مجاور فشار وارد کند.
• استئوآرتریت : آرتروز وضعیت ساییدگی است که غضروف مفاصل را تخریب می کند. همانطور که غضروف از بین می رود، استخوان های شروع به ساییدگی روی یکدیگر می کنند. بدن با رشد استخوان جدید پاسخ می دهد. خار های استخوانی یا رشد بیش از حد استخوان معمولاً شکل می‌گیرند که می‌ توانند روی اعصاب مجاور فشار بیاورند.
• آسیب : آسیب‌ هایی که بر استخوان‌ ها ، مفاصل، رباط‌ ها یا ماهیچه‌ ها تأثیر می‌ گذارند می‌ توانند به طور بالقوه منجر به گیرکردن عصب شوند یا از بافت جا به جا شده یا آسیب‌ دیده یا تورمی که پس از آسیب ایجاد می‌ شود.

 علل ستون فقرات گرفتگی عصب

• فتق دیسک
• تومور های ستون فقرات
• تنگی کانال نخاعی
• شکستگی ستون فقرات

عوامل خطر گرفتگی عصب

• سن : افراد بالای 50 سال بیشتر دچار گرفتگی عصب می شوند معمولاً به دلیل آرتریت و دژنراسیون مرتبط با سن.
• چاقی : اضافه وزن و چاقی یک عامل خطر برای بروز بیشتر گرفتگی عصب هست.
• بارداری : جنین در دوران بارداری فضایی را در بدن اشغال می کند و اندام ها و سایر بافت ها را به طرفین فشار می دهد. این می تواند منجر به گیر افتادگی اعصاب شود. وزن جنین و جفت نیز می تواند اعصاب را فشار دهد.
• حرکات تکراری : حرکات مکرر مفاصل می تواند باعث التهاب شود که منجر به فشار دادن عصب می شود. افرادی که مشاغل یا فعالیت های خاصی را با حرکات تکراری انجام می دهند، مانند تایپ کردن، کار در خط مونتاژ یا ورزش های خاص بیشتر در معرض خطر هستند.

انواع گرفتگی عصب

بر اساس عصب آسیب دیده، چندین نوع و دلایل برای گرفتگی اعصاب وجود دارد. اعصابی که از طریق دهانه های کوچک (به نام تونل یا کانال) در مفاصل عبور می کنند ، بیشتر در معرض خطر گرفتگی قرار دارند. تورم یا آسیب بافت به عصب فشار می آورد و علائمی را ایجاد می کند.

اعصاب فشرده تجربه خواب رفتن اندام نیز نمونه ای از گرفتگی عصب است. این مختصرترین شکل گرفتگی عصب است. داشتن وضعیت نامناسب در حالت نشسته یا دراز کشیدن می تواند یک عصب را تحت فشار قرار دهد که به احساس گزگز یا بی حسی می دهد. مدت کوتاهی پس از اینکه از موقعیتی که باعث آن شده است خارج شوید از بین می رود. شده در ستون فقرات

هنگامی که بافت های اطراف بر روی ریشه های عصب محیطی فشار می آورند (جایی که اعصاب محیطی از نخاع خارج می شوند)، می تواند باعث درد، بی حسی و گزگز در نواحی مختلف بدن شود. به این رادیکولوپاتی می گویند.

انواع مختلفی از رادیکولوپاتی بر اساس محل قرارگیری عصب تحت فشار در امتداد ستون فقرات وجود دارد :

• گردن : رادیکولوپاتی گردنی
• پشت قفسه سینه یا بالای کمر : رادیکولوپاتی قفسه سینه
• کمر : رادیکولوپاتی کمری و سیاتیک

انواع اعصاب فشرده شده در بدن

نمونه هایی از اعصاب فشرده در نقاط دیگر بدن عبارتند از:

• عصب مدیان در مچ دست : سندرم تونل کارپال
• عصب رادیال در آرنج : سندرم تونل رادیال
• اعصاب در قسمت پایین گردن و بالای قفسه سینه : سندرم خروجی قفسه سینه.
• عصب اولنار در آرنج یا مچ دست : گیر افتادن عصب اولنار
• عصب پوستی فمورال جانبی در ران : مرارلژیا پارستتیکا
• عصب پرونئال بالای ساق پا : سندرم تونل فیبولار
• عصب پودندال در ناحیه لگن: نورالژی پودندال
• عصب سیاتیک در باسن : سیاتیک و سندرم پیریفورمیس
• عصب تیبیال در مچ پا : سندرم تونل تارسال

گرفتگی اعصاب گردن

گرفتگی یا تحت فشار قرار گرفتن عصب در ناحیه گردن می‌تواند باعث درد گردن، شانه و بازو شود و گاهی تا دست و انگشتان ادامه پیدا کند. علائم معمولاً به علت فشار یا تحریک ریشه‌های عصبی گردن ایجاد می‌شوند.

• علائم: درد گردن، انتشار درد به شانه و بازو، گزگز، بی‌حسی یا ضعف دست و انگشتان
• علل شایع: فتق دیسک گردن، آرتروز و تغییرات فرسایشی مهره‌ها، تنگی کانال یا سوراخ‌های خروجی عصب
• درمان: استراحت نسبی، داروهای مسکن و ضدالتهاب، فیزیوتراپی و تمرینات مناسب و در موارد خاص تزریق یا جراحی

گرفتگی عصب سیاتیک

گرفتگی یا تحریک عصب سیاتیک معمولاً به صورت درد از کمر یا باسن به سمت پشت ران و ساق پا احساس می‌شود. شدت علائم بسته به علت فشار روی عصب متفاوت است و ممکن است با بی‌حسی، گزگز یا ضعف پا همراه باشد.

• علائم: درد تیرکشنده از کمر یا باسن به پا، گزگز، بی‌حسی و گاهی ضعف عضلات پا
• علل شایع: فتق دیسک کمر، تنگی کانال نخاعی، تغییرات فرسایشی ستون فقرات و گاهی سندرم پیریفورمیس
• درمان: فعالیت مناسب و پرهیز از استراحت طولانی، داروهای مناسب، فیزیوتراپی و ورزش درمانی و در موارد مقاوم تزریق یا جراحی

گرفتگی عصب مچ دست

گرفتگی عصب در مچ دست، به‌ویژه سندروم تونل کارپال، زمانی ایجاد می‌شود که عصب مدیان در مسیر عبور از مچ دست تحت فشار قرار گیرد. این مشکل می‌تواند فعالیت‌هایی مانند کار با دست، تایپ کردن یا گرفتن اشیا را دشوار کند.

• علائم: گزگز و بی‌حسی انگشتان، درد مچ و دست، بیدار شدن شبانه به علت بی‌حسی و در موارد شدید ضعف دست
• علل و عوامل مؤثر: فشار مکرر به مچ، حرکات تکراری دست، التهاب و تورم اطراف عصب و برخی بیماری‌های زمینه‌ای
• درمان: اصلاح فعالیت‌ها، مچ‌بند، دارو، فیزیوتراپی و تمرینات مناسب و در موارد شدید یا مقاوم تزریق یا جراحی

بله، بهتر است در بخش گرفتگی عصب پا و مچ پا به «سندرم تونل تارسال» اشاره شود و توضیح آن در یک H4 جداگانه بیاید:

گرفتگی عصب پا و مچ پا

گرفتگی یا تحت فشار قرار گرفتن اعصاب پا و مچ پا می‌تواند باعث درد، سوزش، گزگز، بی‌حسی یا ضعف در پا شود. یکی از مهم‌ترین علل گرفتگی عصب در این ناحیه، سندرم تونل تارسال است که در اثر فشار بر عصب تیبیال یا شاخه‌های آن در قسمت داخلی مچ پا ایجاد می‌شود.

• علائم: درد، سوزش، گزگز یا بی‌حسی در مچ، کف پا و انگشتان
• علل شایع: سندرم تونل تارسال، آسیب‌های مچ پا، تورم، فشار مکرر به عصب و برخی مشکلات ستون فقرات کمری
• درمان: کاهش فشار روی عصب، اصلاح فعالیت، داروهای مناسب، فیزیوتراپی و تمرینات تخصصی و در موارد مقاوم، تزریق یا جراحی

سندرم تونل تارسال چیست؟

سندرم تونل تارسال نوعی گرفتگی یا تحت فشار قرار گرفتن عصب تیبیال در مسیر عبور آن از تونل تارسال در قسمت داخلی مچ پا است. این وضعیت می‌تواند موجب انتشار علائم به کف پا و انگشتان شود.

• محل گرفتگی عصب: قسمت داخلی مچ پا و تونل تارسال
• علائم شایع: سوزش، گزگز، بی‌حسی یا درد در کف پا و انگشتان
• علائم هنگام فعالیت: ممکن است درد و سوزش با ایستادن یا راه رفتن طولانی بیشتر شود.
• علل و عوامل مؤثر: آسیب یا پیچ‌خوردگی مچ پا، تورم، مشکلات ساختاری پا، صافی کف پا و فشار مکرر بر ناحیه مچ
• تشخیص: معاینه بالینی و در صورت نیاز بررسی‌های تکمیلی مانند نوار عصب و عضله یا تصویربرداری
• درمان: کاهش فشار روی عصب، اصلاح فعالیت، کفش و کفی مناسب، دارو، فیزیوتراپی و در موارد شدید یا مقاوم، روش‌های تزریقی یا جراحی

یک گرفتگی عصب معمولاً باعث علائم پارستزی (احساس غیر طبیعی) می شود. این می تواند اینگونه باشد:

• سوزن سوزن شدن
• سوزش
• نیش زدن یا سوزن زدن.
• خارش
• بی حسی
• خواب رفتن
• درد متناوب

گیر افتادگی عصب می تواند باعث درد شود. این درد ممکن است تیز یا مبهم باشد. فشار متوسط ​​تا شدید به اعصاب ممکن است منجر به ضعف عضلانی شود.

از آنجایی که یک عصب می تواند حس را به بیش از یک قسمت از بدن را تامین کند، این علائم می توانند در نواحی مختلف بدن حس شوند، برای مثال، گرفتگی عصب سیاتیک در قسمت پایین کمر می تواند علائمی را در باسن، باسن یا ساق پا ایجاد کند.

در بیشتر موارد، گرفتگی عصب با درمان بدون جراحی بهبود پیدا می‌کند و ممکن است نیازی به جراحی نباشد. پزشک معالج با توجه به محل گرفتگی عصب، علت ایجاد آن و شدت علائم، ممکن است یک یا چند مورد از روش‌های زیر را برای درمان توصیه یا تجویز کند.

• زمان و استراحت: در بعضی از افراد، علائم گرفتگی عصب ممکن است طی چند روز یا چند هفته به‌تدریج کاهش پیدا کرده و برطرف شوند. استراحت نسبی و پرهیز از فعالیت‌هایی که باعث تشدید علائم می‌شوند، می‌تواند به بهبودی کمک کند.
• یخ و گرما: استفاده مناسب از یخ یا گرما می‌تواند برای تسکین موقت درد و کاهش برخی علائم کمک‌کننده باشد. انتخاب یخ یا گرما به علت و محل گرفتگی عصب بستگی دارد.
• مسکن‌های بدون نسخه: استامینوفن و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) ممکن است به کاهش درد و التهاب کمک کنند. ایبوپروفن و ناپروکسن از داروهای این گروه هستند. برای مصرف ایمن این داروها، حتماً دستورالعمل روی بروشور دارو و توصیه پزشک معالج را رعایت کنید.
• بی‌حرکتی عضو: بسته به ناحیه آسیب‌دیده و علت گرفتگی عصب، ممکن است پزشک استفاده از بریس را برای محدود کردن حرکت آن ناحیه توصیه کند. این کار می‌تواند با کاهش حرکت و فشار روی عصب، فرصت لازم برای بهبودی را فراهم کند. برای مثال، ممکن است از مچ‌بند برای مچ دست یا یقه گردنی برای گردن استفاده شود.
• کورتیکواستروئیدها: پزشک ممکن است داروهای کورتیکواستروئیدی مانند پردنیزون را برای کاهش التهاب و تسکین درد تجویز کند. این داروها می‌توانند به صورت خوراکی یا در برخی شرایط به صورت تزریقی استفاده شوند.
• فیزیوتراپی: حرکات کششی، تمرینات تقویتی و ورزش‌های مناسب می‌توانند در برخی موارد به کاهش فشار روی عصب، بهبود حرکت و کاهش درد کمک کنند. نوع تمرین باید متناسب با علت و محل گرفتگی عصب انتخاب شود؛ بنابراین بهتر است برنامه تمرینی با نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود.

جراحی برای گرفتگی عصب

اگر درمان بدون جراحی به اندازه کافی مؤثر نباشد، علائم شدید یا پایدار باشند یا فشار روی عصب باعث آسیب قابل توجه عصبی شود، ممکن است جراحی مطرح شود. نوع جراحی به محل گرفتگی عصب و علت ایجاد فشار بستگی دارد و می‌تواند با هدف آزاد کردن عصب و برطرف کردن عامل ایجادکننده فشار انجام شود.

پیشگیری از گرفتگی عصب