فهرست مطالب
روش های درمان غیر جراحی دیسک اولین و مؤثرترین گزینه درمان برای بسیاری از بیماران مبتلا به دردها و دیسک های ستون فقرات، گردن، پشت و کمر است.
فتق دیسک زمانی اتفاق میافتد که هسته داخلی دیسک از لایه بیرونی خود خارج شود و بر اعصاب اطراف فشار وارد کند. این وضعیت میتواند باعث علائمی مانند کمردرد،سیاتیک، دردگردن و پشت شود. خوشبختانه، اکثر مبتلایان بدون نیاز به عمل جراحی و تنها با درمانهای محافظهکارانه بهبود مییابند.
درمانهای مکمل همراه با تغییر روش کار و زندگی نیز نقش مهمی در مسیر بهبودی ایفا میکنند. استفاده از گرما و سرما درمانی، تکنیکهای آرامسازی عضلات، تغذیه مناسب و پرهیز از نشستن طولانی میتوانند به تسریع روند درمان کمک کنند. واقعیت این است که اکثریت بیماران، با همین روشهای غیرجراحی، از درد رهایی مییابند و به زندگی عادی بازمیگردند.
عمل دیسک
حالا این سوال پیش میاد که چه کسانی حتما باید جراحی دیسک را انجام دهند؟
برای تعیین نوع درمان دیسک این بیماران دو دسته می شوند
- گروه اول بیمارانی هستند که از همان اول باید تحت درمان جراحی دیسک قرار گیرند این بیماران شامل کسانی هستند که دچار بدتر شدن نقایص عصبی همراه با میلوپاتی یا سندرم دم اسب هستند.
سخت شد؟ نگران نباشید این گروه عده بسیار کمی از بیماران هستند و تمامی پزشکان این گونه بیماران را تشخیص داده و به جراح ستون فقرات ارجاع می دهند.
- اما گروه دوم بقیه بیماران هستند که اول باید تحت درمان های غیرجراحی قرار گیرند چرا که اکثر آنها به این درمان پاسخ خواهند داد.
روش های درمان غیر جراحی دیسک
امروزه باتوجه به پیشرفت های قابل توجه در دارو ها و داروسازی و توانبخشی تمامی پزشکان متخصص مربوطه سعی برآن دارند تا حد امکان بیرون زدگی دیسک، بیماری و ضایعه دیسک را بدون جراحی درمان نمایند.
افراد با مشکل دیسک باید به بهترین دکتر دیسک مراجعه کنند تا پس از انجام آزمایش ها و عکس برداری های تخصصی، میزان و شدت پیشرفت ضایعه بوجود آمده مشخص شود.
لازم به تأکید است که بیرونزدگی یا پارگی دیسک، در هر درجهای از شدت، اگر قرار باشد از طریق توانبخشی یا روشهای غیرجراحی درمان شود، معمولاً به چند ماه زمان نیاز دارد. در صورتی که طی این دوره درمانی، بهبود قابل توجهی مشاهده نشود، پزشک ناگزیر گزینه جراحی را به عنوان راهکار بعدی پیشنهاد خواهد کرد.
علت دیسک
شایع ترین علت دیسک، فرسایش و تحلیل رفتن دیسک است. که منجر به کم آبی و ضعیف شدن دیسک ستون فقرات می شود.
این تغییرات دیسک را ضعیف می کند و توانایی آن را برای عمل به عنوان ضربه گیر کاهش می دهد و باعث می شود که حلقه بیرونی تحت فشار بیشتر مستعد پارگی شود و هسته داخلی به مرور زمان به تدریج فتق کند.
دومین علت شایع فتق دیسک، آسیب ناگهانی دیسک مانند بلند کردن یک جسم سنگین یا چرخاندن غیرطبیعی کمر است که منجر به پارگی فوری لایه بیرونی و فتق هسته داخلی می شود.
از طرف دیگر، اضافه بار محوری نیروی بیومکانیکی زیادی را روی دیسک سالم اعمال می کند که ممکن است منجر به اکستروژن مواد دیسک از طریق یک حلقه فیبروزوس خراب شود. این آسیبها معمولاً منجر به علائم حاد شدیدتر میشوند.
فشار فتق دیسک بر روی رباط طولی و تحریک ناشی از التهاب موضعی منجر به کمردرد موضعی می شود. درد رادیکولار گردن و کمر زمانی ایجاد میشود که مواد دیسک فشار وارد میکند و منجر به ایسکمی ریشه عصبی و التهاب میشود.
عوامل مستعدکننده دیسک
فتق دیسک یکی از شایعترین مشکلات ستون فقرات است که در اثر بیرونزدگی یا آسیب دیسک بین مهرهای ایجاد میشود. عوامل مختلفی میتوانند خطر ابتلا به این عارضه را افزایش دهند؛ از افزایش سن و سبک زندگی کمتحرک گرفته تا چاقی، استعمال دخانیات و فعالیتهای شغلی سنگین. شناخت این عوامل خطر میتواند نقش مهمی در پیشگیری و کاهش آسیب به ستون فقرات داشته باشد.
مهمترین عوامل خطر و مستعدکننده دیسک
- افزایش سن
با بالا رفتن سن، احتمال فرسایش و آسیب دیسکهای بین مهرهای بیشتر میشود. فتق دیسک معمولاً در افراد ۳۰ تا ۵۰ ساله شایعتر است. - جنسیت
فتق دیسک دردناک در مردان بیشتر از زنان مشاهده میشود. - چاقی و اضافه وزن
بهویژه تجمع چربی در ناحیه شکم و تنه، فشار بیشتری به ستون فقرات وارد میکند و خطر دژنراسیون دیسک، فتق دیسک و تنگی کانال نخاعی را افزایش میدهد. - سیگار و مصرف نیکوتین
مصرف نیکوتین، از جمله سیگار، ویپ و تنباکو، خونرسانی و انتقال مواد مغذی به دیسکها را مختل میکند. همچنین تولید کلاژن و ترمیم سلولهای دیسک کاهش مییابد و احتمال آسیب دیسک بیشتر میشود. - مشاغل سنگین و فعالیت فیزیکی شدید
کارهایی که شامل بلند کردن اجسام سنگین، خم شدن مکرر یا حمل بار هستند، فشار زیادی به گردن و کمر وارد کرده و خطر فتق دیسک را افزایش میدهند. - نشستن طولانی و سبک زندگی کمتحرک
بیتحرکی و نشستن مداوم برای ساعتهای طولانی باعث ایجاد فشار فشاری مداوم بر دیسکهای ستون فقرات شده و احتمال فرسایش و فتق دیسک را بیشتر میکند. این موضوع حتی در افراد جوان نیز دیده میشود. - اضافهبار استاتیک روی ستون فقرات
در برخی افراد، بهویژه جوانان کمتحرک، فشار ثابت و طولانیمدت روی ستون فقرات میتواند بدون وجود دژنراسیون شدید، منجر به فتق دیسک شود. - استرس شغلی و ساعات کاری طولانی
کار مداوم بیش از ۸ ساعت و استرس بالا نیز با افزایش احتمال مشکلات دیسک ارتباط دارد. - قد بلند
برخی مطالعات نشان دادهاند که افراد قدبلند بیشتر در معرض فتق دیسک قرار دارند. طبق بررسیها، مردان با قد بیش از ۱۸۰ سانتیمتر و زنان با قد بیش از ۱۷۰ سانتیمتر ممکن است خطر بیشتری داشته باشند. - زمینه ژنتیکی و ارثی
استعداد ژنتیکی یکی از عوامل مهم در بروز فتق دیسک است. برخی ژنهای مرتبط با ساخت کلاژن، تخریب دیسک و پاسخهای التهابی میتوانند خطر ابتلا را افزایش دهند.
نکته مهم
وجود این عوامل خطر به معنای ابتلای قطعی به دیسک نیست، اما احتمال بروز فتق دیسک را افزایش میدهد. اصلاح سبک زندگی، کنترل وزن، ترک سیگار، فعالیت بدنی مناسب و رعایت اصول صحیح نشستن و بلند کردن اجسام میتواند نقش مهمی در پیشگیری از این مشکل داشته باشد.
پیشگیری از دیسک
کاهش خطر فتق دیسک شامل اتخاذ عادات سالم سبک زندگی است که سلامت کلی ستون فقرات و دیسک را ارتقا می دهد، از جمله :
- حفظ وزن سالم از طریق یک رژیم غذایی متعادل
- هیدراته ماندن به معنی کم آب نبودن بدن
- اجتناب از استعمال دخانیات و انواع نیکوتین
- درگیر شدن در ورزش های منظم، از جمله ورزش های کششی، تقویتی و هوازی
- حرکات کششی منظم، تغییر وضعیت، و پیاده روی کوتاه برای جلوگیری از نشستن طولانی مدت
- استفاده از وضعیت های مناسب هنگام خم شدن، بلند کردن، کشیدن یا چرخاندن
درمان بدون جراحی دیسک
معمولاً روش های درمان غیر جراحی دیسک به سه دسته کلی تقسیم می شود که در زیر به آنها اشاره می گردد.
- توسط داروهای خوراکی و پمادها که در اصطلاح به آنها درمان طبی می گویند.
- درمان دیسک با ورزش درمانی و توانبخشی و فیزیوتراپی که عبارتند از: مانیپولاسیون، ماساژ، کشش گردن و کمر، استفاده از وسایل و ابزارهایی مانند لیزر، الکتروترپی، طب سوزنی، اشعه مادون قرمز، اشعه مادون بنفش، گرما و سرما درمانی، نرمش ها و ورزش های تخصصی زیرنظر پزشک.
- درمان های پیشرفته ازطریق تزریقات داخل مفصلی،تزریق ستوت فقرات و داخل فضای اپیدورال و لیزر دیسک.
بهترین روش درمان غیرجراحی دیسک چیست ؟
سوال خوبیه، البته اول باید مشخص شود که منظور از درمان دیسک چیست ؟ کنترل درد و علائم بیمار یا جلوگیری از عود مکرر آن و یا هر دو. اصولا درمان دیسک باید مبتنی بر کننترل درد و التهاب و علائم بیمار و جلوگیری از عود آن باشد چراکه عده ای از بیماران در خطر مزمن شدن گردن و کمر درد هستند.
بهترین روش درمان بدون جراحی دیسک چیست؟ شامل موارد متعددی است. موارد مشخص و برجسته آن شامل :
- آموزش بیمار
- توانبخشی تخصصی
- ورزش درمانی
- تزریق ستون فقرات
دراین میان نقش ورزش درمانی کاملا مشخص و آشکار هست.
ورزش درمانی دیسک
ورزش دیسک یکی از مؤثرترین روشهای غیرجراحی برای کاهش درد، تقویت عضلات اطراف ستون فقرات و جلوگیری از پیشرفت بیماری است. انجام حرکات ورزشی مخصوص دیسک، تحت نظر متخصص یا بر اساس برنامههای معتبر، میتواند به بهبود انعطافپذیری، کاهش فشار روی اعصاب و افزایش ثبات مهرهها کمک کند. نکته بسیار مهم در این زمینه، انجام دقیق و منظم تمرینات است؛ زیرا تنها با استمرار و رعایت تکنیک صحیح میتوان به نتایج مطلوب درمانی دست یافت و از بازگشت درد جلوگیری کرد.
طب سوزنی دیسک
طب سوزنی از روش های متداول طب کشور چین است که جزو درمان های طبی محسوب می شود.در این روش درمانی، سوزن های مخصوصی را در نقاط خاصی از بدن وارد پوست می کنند.
واکنش های بوجود آمده و از التهابات کم می گردد. فروبردن سوزن ها درد چندانی ندارد چون معولاً در بافت های زیر جلدی و یا لایه های چربی قرارمی گیرند.
از نظر بهترین متخصص کمردرد در تهران با آمارهای به دست آمده طب سوزنی در درمان های کمر درد و دردهای سیاتیکی بسیار مؤثر بوده و حتی با داروهای ضدالتهاب برابری کرده است.
داروهای ضد التهاب
با پخش و نشت مواد ژلاتینی داخل بخش درونی دیسک و نشستن آنها بر روی رشته های عصبی، باعث التهاب آنها شده و ورم های میکروسکوپی بوجود می آید.
از سویی دیگر با مقابله گلبول های سفید خون برای ازبین بردن و کشتن مواد ژلاتینی، گنجایش محلی که رشته های اعصاب در آنها قراردارند تنگ و کم شده و در نتیجه به اعصاب فشار وارد گردیده و به صورت دردهای دائمی نمود پیدا می کند.
تا چندی پیش با استفاده از عصاره تنه درخت بید که همان آسپرین می باشد و داروهائی مانند بروفن و دیکلوفناک و اخیراً بوسیله پروستاگلاندین، سعی می شود از مزان التهاب های بوجود آمده جلوگیری شود و با داروهای تکمیلی بهبودی کامل به دست آید.
شل کننده های عضلات
جهت شل شدن و رهایی عضلات از انقباض از داروهایی مانند متوکاربامول، باکلوفن و یا تیزانیدین استفاده می شود.
در اثر فشارهای وارد شده به ریشه عصب، عضلات تحت تأثیر جریان های الکتریکی مداوم قرارگرفته و انقباض دائمی پیدا می کنند.
انقباض عضلات باعث جمع شدن اسیدلاکتیک شده و در نتیجه درد را به همراه دارد. کم شدن میزان اکسیژن در عضلات مزید بر علت شده و مقدار درد را افزایش می دهد.
لیزر درمانی دیسک
لیزر دیسک یکی از روشهای کمتهاجمی در درمان غیرجراحی فتق یا بیرونزدگی دیسک است که با هدف کاهش فشار بر اعصاب نخاعی انجام میشود. در این روش، با استفاده از انرژی لیزر، بخشی از مایع ژلاتینی داخل دیسک تبخیر شده و حجم داخلی دیسک کاهش مییابد؛ فرآیندی که آن را بهدرستی به کمکردن باد لاستیک خودرو تشبیه میکنند. با کاهش فشار درون دیسک، فشار وارد بر ریشههای عصبی اطراف نیز کمتر میشود و بهدنبال آن، درد، بیحسی یا گزگز ناشی از فتق دیسک کاهش مییابد.
لیزردرمانی به بدن فرصتی میدهد تا خود را ترمیم کرده و التهاب ناشی از بیرونزدگی دیسک را بهتدریج کنترل کند. لیزر دیسک باید توسط متخصص ستون فقرات یا فوقتخصص درد و با رعایت کامل استانداردهای ایمنی انجام شود.
مطالعات علمی نشان دادهاند که لیزر درمانی دیسک میتواند در کاهش درد بیماران مبتلا به فتق خفیف تا متوسط دیسک مؤثر باشد. تحقیقات منتشرشده در مجلات پزشکی مانند Pain Physician و Journal of Clinical Laser Medicine & Surgery تأیید کردهاند که کاهش فشار داخل دیسک با لیزر، باعث کاهش تحریک ریشههای عصبی و بهبود علائم بیماران میشود. همچنین، بیماران پس از این درمان، معمولاً نیاز کمتری به داروهای مسکن داشته و در مقایسه با روشهای تهاجمیتر مانند جراحی باز، دوران نقاهت کوتاهتر و عوارض کمتری را تجربه میکنند. البته موفقیت این روش به انتخاب صحیح بیمار و اجرای دقیق آن توسط متخصص ستون فقرات وابسته است.
گرم کردن و یا گرما درمانی
با استفاده از اشعه های ما وراء بنفش و مادون قرمز به صورت تابش موضعی به محل درد و ضایعه گرمای مناسب بوجود می آید که این گرما خون بیشتری را به محل موردنظر می رساند و در نتیجه اکسیژن بیشتری دریافت می گردد که محصول آن کم شدن درد و بهبود ضایعات است.
سرما درمانی
با استفاده از کیسه های حاوی یخ یا سرما دادن، نقاط التهاب یافته نرم شده و از حالت انقباض خارج می شوند. البته خود سرما باعث کم شدن درد می شود و به عنوان یک مسکن عمل می کند.
ماساژ درمانی دیسک
ماساژ درمانی گردن و کمر یکی از روشهای مؤثر در کاهش دردهای عضلانی و بهبود مشکلات ستون فقرات مانند دیسک است. زمانی که عضلات منقبض توسط ماساژورهای ماهر و دارای صلاحیت تخصصی ماساژ داده میشوند، جریان خون در بافتها افزایش یافته و این موضوع به کاهش التهاب، اسپاسم عضلانی و بهبود انعطافپذیری کمک میکند. همچنین برخی نظریهها معتقدند که با شل شدن عضلات اطراف ستون فقرات، فاستها یا مفاصل بین مهرهای نیز میتوانند به وضعیت طبیعی بازگردند. با این حال، انجام ماساژ باید حتماً توسط فرد آموزشدیده و دارای مجوز معتبر انجام شود و از متدهای علمی و ایمن استفاده گردد، زیرا ماساژ نادرست بهویژه در ناحیه گردن ممکن است منجر به تشدید آسیب یا فشردگی بیشتر دیسک شود.
کشش گردن و کمر یا ترکشن
کشش گردن و کمر یا ترکشن (Spinal Traction) یکی از روشهای رایج در روش های درمان غیر جراحی دیسک است که هدف آن کاهش فشار وارد بر دیسکها و اعصاب ستون فقرات است. این روش میتواند به صورت کشش مکانیکی توسط دستگاههای فیزیوتراپی، یا به شکل سادهتر و رایج در فرهنگ عمومی، مانند آویزان شدن از بارفیکس انجام شود.
در واقع، آویزان شدن از بارفیکس برای دیسک نوعی کشش طبیعی ستون فقرات است که در میان مردم به عنوان راهی برای کاهش فشار از روی کمر و دیسکها شناخته میشود. در این حالت، وزن بدن باعث ایجاد کشش در ستون فقرات میشود که ممکن است در برخی افراد باعث احساس تسکین موقت درد شود. با این حال، باید توجه داشت که این روش برای همه مناسب نیست، بهویژه افرادی که دچار فتق شدید دیسک، پوکی استخوان، یا مشکلات گردن و شانه هستند، ممکن است با آویزان شدن دچار آسیب بیشتر شوند.
⚠️ آیا آویزان شدن برای همه مناسب است؟
اگرچه آویزان شدن ممکن است در برخی افراد موجب تسکین موقت درد شود، اما:
-
برای همه مناسب نیست، بهخصوص در موارد فتق دیسک شدید، پوکی استخوان، فشار خون بالا، درد گردن یا شانهها
-
ممکن است فشار ناگهانی یا بیشازحد به مهرهها یا عضلات وارد کند
-
در صورت انجام نادرست، خطر آسیب بیشتر وجود دارد
بنابراین متخصصین ستون فقرات توصیه میکنند قبل از انجام این نوع کششها، حتماً وضعیت دقیق بیمار بررسی شود و در صورت نیاز از تراکشن تحت نظارت در کلینیک توانبخشی استفاده شود.
ثابت کردن ستون فقرات
کمربندها و گردنبندهای طبی ابزارهایی برای حمایت، کاهش درد و کمک به بهبودی آسیبهای ستون فقرات (کمر و گردن) هستند. کمربند طبی برای حمایت از کمر و کاهش فشار بر دیسکها و مهرهها و گردنبند طبی برای محدود کردن حرکات گردن و کاهش فشار بر بافتهای آسیبدیده گردن به کار میروند. استفاده از آنها باید تحت نظر پزشک و در کنار سایر روشهای درمانی باشد تا از ضعف عضلات جلوگیری شود.
کمربند طبی
استفاده از کمربندهای طبی برای ثابت نگهداشتن ستون فقرات یکی از روشهای مکمل در روش های درمان غیر جراحی دیسک است که بر اساس شواهد علمی، میتواند به کاهش فشار بر دیسکهای بینمهرهای، کاهش اسپاسم عضلانی و بهبود تدریجی فتق یا پارگی دیسک کمک کند. این کمربندها با محدود کردن حرکات غیرضروری ناحیه کمر، اجازه میدهند التهاب و آسیب دیسک در یک محیط پایدارتر ترمیم یابد.
با این حال، طبق مطالعات بالینی، استفاده از کمربند طبی باید محدود و کنترلشده باشد؛ معمولاً بین ۲ تا ۶ هفته بسته به شدت آسیب و نظر متخصص ستون فقرات، زیرا استفاده طولانیمدت ممکن است منجر به ضعف عضلات نگهدارنده کمر شود. انتخاب نوع مناسب کمربند و مدت استفاده باید حتماً با مشاوره تخصصی انجام شود.
گردن بند
گردنبند طبی یکی از وسایل حمایتی در درمان و کنترل آسیبهای ناحیه گردن و ستون فقرات گردنی است. این وسیله با محدود کردن حرکات ناگهانی و غیرضروری گردن، به کاهش فشار وارد بر مهرهها، دیسکها و عضلات کمک میکند و فرصت ترمیم را برای بافتهای آسیبدیده فراهم میسازد. گردنبندهای طبی معمولاً در مواردی مانند کشیدگی عضلات گردن، آرتروز گردنی، بیرونزدگی دیسک، ضربههای خفیف ناشی از تصادف (مانند آسیب ویپلش) و پس از برخی جراحیهای ستون فقرات تجویز میشوند.
انواع مختلفی از گردنبند طبی وجود دارد که از مدلهای نرم (Soft Collar) برای حمایت خفیف تا مدلهای سخت (Hard Collar) برای تثبیت بیشتر متغیر هستند. انتخاب نوع مناسب باید حتماً با نظر پزشک یا متخصص انجام شود، زیرا استفاده نادرست یا طولانیمدت میتواند باعث ضعف عضلات گردن شود. بنابراین، گردنبند طبی معمولاً به عنوان بخشی از یک برنامه درمانی جامع شامل دارو، فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی به کار میرود، نه به عنوان درمانی مستقل و دائمی.
تزریق ستون فقرات در اپیدورال و فاست
تزریق ستون فقرات یکی از روشهای مؤثر و بدون جراحی برای کاهش درد و التهاب ناشی از بیرونزدگی یا پارگی دیسک است. در این روش، داروی ضدالتهاب مانند کورتون در فضای اپیدورال یا سوراخهای بین مهرهای تزریق میشود تا مستقیماً روی اعصاب تحت فشار تأثیر بگذارد. این نوع تزریق معمولاً تا ده برابر قویتر از داروهای خوراکی یا تزریقی عضلانی عمل میکند و میتواند در مدت کوتاهی، علائمی مانند درد سیاتیک و بیحسی پا را بهطور چشمگیری کاهش دهد.
متخصص ستون فقرات پس از بررسی دقیق وضعیت بیمار و با استفاده از تصویربرداریهای پزشکی (مانند MRI)، محل دقیق تزریق را مشخص میکند تا اثرگذاری به حداکثر برسد. تزریق اپیدورال معمولاً در محیطی کنترلشده و توسط پزشک باتجربه انجام میشود و میتواند بخشی از یک برنامه درمانی جامع شامل فیزیوتراپی و تمرینات تقویتی باشد. این روش در بسیاری از بیماران، نیاز به عمل جراحی را به تعویق انداخته یا بهطور کامل از بین میبرد.
روش های درمان غیر جراحی دیسک در کلینیک دکتر نوری
مجددا، باید تأکید کرد که روش های درمان غیر جراحی دیسک برای بسیاری از بیماران راهی مؤثر، ایمن و کمهزینه جهت بازگشت به زندگی عادی است. با تشخیص بهموقع، مراجعه به متخصص ستون فقرات و پیروی از برنامه درمانی مناسب شامل فیزیوتراپی، تزریق ستون فقرات، ورزشهای تخصصی و اصلاح سبک زندگی، میتوان از دردهای مزمن ناشی از دیسک پیشگیری کرده یا آنها را کنترل کرد. به خاطر داشته باشید که مداخله زودهنگام و پایبندی به درمان غیرجراحی، در بسیاری از موارد، نیاز به جراحی را از بین میبرد.
درمان بدون جراحی دیسک در کلینیک دکتر نوری با بهرهگیری از روشهای نوین مانند فیزیوتراپی تخصصی، تزریق ستون فقرات و برنامه تمرینی اختصاصی، بدون نیاز به جراحی انجام میشود. برای آشنایی بیشتر با ساختار و عملکرد دیسک و روشهای درمان، میتوانید به وبسایت تخصصی دکتر نوری مراجعه کنید. در این سایت مجموعهای از ورزشهای کمر توسط دکتر نوری ارائه شده است که بیماران میتوانند با رعایت دستورالعملها بهصورت منظم انجام دهند. همچنین مشاهده نظرات و تجربیات بیماران قبلی میتواند راهنمای خوبی برای اطمینان خاطر و انتخاب روش درمانی مناسب باشد.
بدون نظر