درد دنبالچه

درد دنبالچه یا کوکسیدینیا یک بیماری شایع است که باعث ناراحتی در استخوان کوچک و مثلثی شکل دنبالچه در پایین ستون فقرات می‌شود. علت درد دنبالچه می تواند نتیجه عوامل مختلفی مانند آسیب، فشار یا التهاب در این ناحیه باشد. شدت درد می تواند از خفیف تا شدید متفاوت باشد و ممکن است با حرکات خاص یا نشستن طولانی مدت تشدید شود.

درد معمولاً در حالت نشسته رخ می دهد، اما ممکن است زمانی که فرد از حالت نشسته به حالت ایستاده تغییر حالت می دهد نیز بروز کند. مهم است، که افرادی با درد دنبالچه، توسط یک متخصص ستون فقرات برای تشخیص علت اصلی و ارائه برنامه درمانی مناسب مورد معاینه قرار گیرند.

درد در دنبالچه می تواند یک وضعیت ناتوان کننده باشد که بر زندگی روزمره افراد تأثیر می گذارد. با جستجوی مراقبت های پزشکی مناسب و پیروی از گزینه های درمانی توصیه شده، افراد می توانند به طور موثر درد دنبالچه خود را مدیریت و درمان کنند.

 درد در دنبالچه

دلایل زیادی برای درد دنبالچه وجود دارد، از آسیب‌ های اسکلتی عضلانی تا عفونت و بدخیمی‌ های مربوط به دنبالچه، اگرچه بسیاری از موارد درد دنبالچه خود محدود شونده هستند و با درمان دارویی کم یا بدون درمان برطرف می‌شوند. پزشکان باید طیف گسترده ای از گزینه های مدرن موجود برای تشخیص و درمان کوکسیدینیا را در نظر بگیرند. اگر علت نامشخص باقی بماند یا بیمار نتواند تسکین کافی را دریافت کند، باید به متخصص ارجاع داده شود.

دامنه کلی درمان شامل اجتناب از عوامل تشدید کننده (نشستن)، استفاده از بالشتک، داروهای خوراکی یا موضعی و تزریق های کنترل درد است که تحت هدایت فلوروسکوپی انجام می شود. تنها درصد کمی از بیماران کوکسیدینی نیاز به درمان جراحی دارند.

ساختمان دنبالچه

دنبالچه ناحیه انتهایی ستون فقرات است. اگرچه اصطلاح منحصر به فرد دنباله به این معنی است که این یک استخوان منفرد است، اما در واقع از چند تا جسم مهره‌ ای مجزای بهم چسبیده تشکیل شده است. دنبالچه با استخوان خاجی از طریق یک مفصل ساکروکوکسیژیال مفصل می شود.

مفاصل ساکروکوکسیژیال و داخل دنبالچه به مقدار متوسطی از حرکت دنبالچه ای اجازه می دهند که به طور معمول در حین تحمل وزن خم شدن به جلو است. دنبالچه یک کلمه یونانی است که به معنای منقار پرنده فاخته است زیرا نمای جانبی استخوان دنبالچه شبیه نمای جانبی منقار پرنده فاخته است.

در سطح قدامی دنبالچه، عضلات زیر متصل می شوند : بالابر آنی، iliococcygeus،دنبالچه، وpubococcygeus. در سطح خلفی دنبالچه، گلوتئوس ماکسیموس چسبیده است. همچنین به دنبالچه، رباط های ساکروکوکسیژیال قدامی و خلفی که ادامه رباط های طولی قدامی و خلفی هستند، متصل می شوند.

چسبندگی دو طرفه به دنبالچه شامل رباط ساکروتوبروس و ساکروسپینوس است. علاوه بر اینکه دنبالچه مکانی برای قرار دادن این عضلات و رباط‌ ها است، دنبالچه همچنین به رافه آنوکوکسیژیال (که از مقعد تا دنبالچه دیستال امتداد دارد و مقعد را در موقعیت خود در کف لگن نگه می‌دارد) متصل است.

علت درد دنبالچه

عوامل مرتبط با خطر بالای ابتلا به دنبالچه عبارتند از جنسیت زن و چاقی، زیرا شاخص توده بدن ممکن است بر نحوه نشستن فرد یا میزان وزنی که بر روی دنبالچه وارد می شود تأثیر بگذارد. کوکسیدینیا در زنان پنج برابر بیشتر از مردان شایع است.

گزارش شده است که کاهش وزن سریع یک عامل خطر برای کوکسیدینیا به دلیل از بین رفتن اثر بالشتکی چربی در ناحیه باسن است. سایر عوامل خطر گزارش شده شامل آرتروز، استئومیلیت(عفونت استخوان) و ورزش های تماسی است.

ضربه مستقیم عمودی، ضربه و فشار مکرر و زایمان از علل شایع درد دنبالچه هستند. با این حال، علل جدی‌تر زمینه‌ای مانند عفونت‌ها (از جمله آبسه بافت نرم و استئومیلیت) یا بدخیمی (از جمله کوردوما) باید کنار گذاشته شوند. همچنین، کوکسیدینیا می تواند یک درد ارجاعی به دلیل اختلالات دستگاه گوارش یا ادراری-تناسلی باشد. علل عصبی مانند افتادگی دیسک کمر به عنوان یک علت احتمالی در تعداد محدودی از موارد گزارش شده است.

ضربه مستقیم

نتیجه ضربه مستقیم عمودی به دنبالچه می تواند از کوفتگی تا شکستگی-دررفتگی دنبالچه متفاوت باشد. آسیب دیدگی یا غیر ضربه ای رباط های دنبالچه می تواند منجر به بی ثباتی دینامیکی دنبالچه شود (حرکت بیش از حد دنبالچه در هنگام تحمل وزن یا در حالت نشسته). تحرک غیر طبیعی دنبالچه می تواند منجر به درد دنبالچه شود. دنبالچه های متحرک غیرطبیعی می توانند پرتحرک (به دلیل شلی رباط ها) یا کم تحرک (سفت) باشند، و ممکن است نیمه در رفته، ناپایدار یا حتی دررفته باشد.

دنبالچه هایی با اشکال خاص بیشتر از بقیه مستعد ابتلا به درد دنبالچه هستند. شکل غیر طبیعی دنبالچه یا موقعیت مستعد کننده درد دنبالچه شامل تغییر شکل غیرطبیعی اسکولیوز (انحراف جانبی) یا دنبالچه که بیش از حد خم شده یا بیش از حد کشیده شده است. خار استخوان دنبالچه انتهایی (اسپیکوله) ممکن است زمانی که پوست زیر خار در هنگام نشستن گیر می کند باعث درد شود.

علائم درد دنبالچه

اگرچه کمردرد نشانه مشخصی از دنبالچه نیست، اما کمردرد ممکن است به دلیل تغییرات مورفولوژیکی شکل دنبالچه و انحنای رو به جلو در افراد مبتلا به دنبالچه ایجاد شود.

تشخیص درد دنبالچه

درد دنبالچه یک تشخیص بالینی است و با شرح حال و معاینه فیزیکی انجام می گیرد. تظاهرات معمولی دنبالچه، درد موضعی در دنبالچه است. در کوکسیدینیا تروماتیک، سابقه ترومای قبلی و به دنبال آن شروع حاد درد وجود خواهد داشت. درد اغلب در کوکسیدینیا بدون هیچ عامل آشکار یا خاصی شروع می شود. در کوکسیدینیا، به دلایل دیگر، یک شرح حال دقیق و کامل اغلب علت احتمالی را نشان می دهد.

کوکسیدینیا معمولاً در هنگام نشستن و به ویژه در حالت نشستن در حالت نیمه خمیده (تکیه به عقب) بدتر است. درد معمولاً با نشستن طولانی مدت و دوچرخه سواری تشدید می شود. ایستادن از حالت نشسته ممکن است باعث افزایش موقت اما شدید درد دنبالچه شود. سایر عوامل تشدید کننده ممکن است شامل ایستادن طولانی مدت، آمیزش جنسی و اجابت مزاج باشد.

معاینه

معاینه فیزیکی شامل بازرسی پوست پوشاننده از نظر هرگونه نشانه ای مبنی بر عفونت یا سایر تشخیص های افتراقی مانند سینوس پیلونیدال و هموروئید است. لمس خارجی معمولاً حساسیت موضعی را در ناحیه دنبالچه نشان می دهد. معاینه رکتوم ممکن است در برخی از بیماران برای ارزیابی میزان تحرک دنبالچه مفید باشد و معمولاً هنگام دستکاری دنبالچه باعث ایجاد درد می شود.

در معاینه رکتوم، زمانی که نوک دنبالچه دستکاری می شود، درد وجود خواهد داشت. یک توده داخلی، که به آن کوردوما گفته می شود، ممکن است در سطح قدامی ساکروم نیز وجود داشته باشد. فراتر از ارزیابی خود دنبالچه، ارزیابی سایر منابع درد اسکلتی عضلانی با انجام معاینه فیزیکی مفاصل ساکروایلیاک، بورسای ایسکیال و ماهیچه های پیریفورمیس اغلب مفید است.

• سی تی اسکن (CT) 

دنبالچه بالغ سالم، تنوع در همجوشی مفاصل ساکروکوکسیژیال و بین کوکسیژیال را نشان می دهد. دنبالچه‌های ماده اغلب کوتاه‌تر، صاف‌تر و به عقب‌تر هستند. با این حال، این یافته های آناتومیک باید در ارتباط با یک شرح حال کامل و معاینه بالینی دقیق قبل از تعیین اینکه آیا یافته ها علت درد بیمار هستند یا نه، تفسیر شوند.

• ام آر آی

می تواند برای ارزیابی انحنای قدامی دنبالچه، ادغام مفاصل ساکروکوکسیژیال و بین کوکسیژیال و همچنین وجود اسپیکول استخوان دنبالچه دیستال (خار) استفاده شود. این یافته‌ های آناتومیکی می‌تواند عامل ایجاد کننده یا پیامد کوکسیدینیا باشد. به طور کلی، ام آر آی می تواند یک آزمایش تشخیصی مفید برای بیماران مبتلا به کوکسیدینیا باشد. ام آر آی همچنین می تواند به غربالگری تومورهای بدخیم و غیر بدخیم موضعی کمک کند.

• اسکن استخوان پزشکی هسته ای 

این اسکن معمولاً فقط در بیماران مبتلا به کوکسیدینیا که در آنها جستجو برای بدخیمی یا عفونت به عنوان مثال، استئومیلیت، ضروری است، استفاده می شود.

• آزمایشات معمول خون 

این مطالعات ممکن است در موارد نادر، مانند زمانی که علل مشکوک شامل عفونت، بدخیمی، مشکلات گوارشی یا دستگاه تناسلی باشد، کمک کند.

تشخیص های افتراقی درد دنبالچه

• شکستگی دنبالچه
• اسپوندیلوز کمری یا فتق دیسک
• سندرم لواتور آنی
• سندرم پیریفورمیس
• سندرم پرینه نزولی
• آبسه پری آنال
• تومور رکتوم یا تراتوم

پیشگیری از درد دنبالچه

برای پیشگیری از درد دنبالچه، بهتر است فشار طولانی‌مدت و مکرر از روی استخوان دنبالچه برداشته شود و وضعیت نشستن و فعالیت‌های روزمره اصلاح شود. رعایت این نکات همراه با اصلاحات ارگونومیک بویژه برای افرادی که مدت زیادی پشت میز می‌نشینند یا سابقه درد دنبالچه دارند، اهمیت دارد.

اقدامات زیر می‌توانند به کاهش فشار روی دنبالچه و کم کردن احتمال بروز یا تشدید درد کمک کنند:

• اصلاح وضعیت نشستن: هنگام نشستن، کمر را در وضعیت راحت و حمایت‌شده نگه دارید و از تکیه دادن طولانی‌مدت به عقب که فشار را روی دنبالچه افزایش می‌دهد، پرهیز کنید.

• پرهیز از نشستن طولانی‌مدت: در فواصل منظم از جای خود بلند شوید، چند دقیقه راه بروید و وضعیت بدن را تغییر دهید.

• استفاده از بالشتک مناسب: در صورت نیاز، از بالشتک مخصوص دنبالچه با برش در قسمت عقب استفاده کنید تا فشار مستقیم روی استخوان دنبالچه کاهش یابد.

• انتخاب سطح مناسب برای نشستن: از نشستن طولانی‌مدت روی سطوح بسیار سفت یا صندلی‌هایی که فشار زیادی به انتهای ستون فقرات وارد می‌کنند، خودداری کنید.

• افزایش تدریجی فعالیت بدنی: فعالیت‌هایی مانند پیاده‌روی و حرکات ملایم متناسب با توانایی فرد به حفظ تحرک کمک می‌کنند. اگر حرکتی باعث تشدید درد می‌شود، آن را اصلاح یا متوقف کنید.

• رعایت اصول ارگونومی در محیط کار: ارتفاع صندلی و میز را طوری تنظیم کنید که پاها تکیه‌گاه مناسبی داشته باشند و وزن بدن به‌طور متعادل توزیع شود.

• پیشگیری از زمین‌خوردن و ضربه: استفاده از کفش مناسب و رعایت نکات ایمنی هنگام ورزش و فعالیت‌های روزمره می‌تواند خطر آسیب به دنبالچه را کاهش دهد.

رعایت این توصیه‌ها احتمال وارد شدن فشار مکرر به دنبالچه را کمتر می‌کند، اما همه موارد درد دنبالچه قابل پیشگیری نیستند. اگر درد ایجاد شد و ادامه پیدا کرد، بهتر است علت آن بررسی شود؛ زیرا انتخاب روش درمان به عامل ایجادکننده درد بستگی دارد.