نویسنده: دکتر اسماعیل نوری

ستون فقرات انسان

ستون فقرات شما ستون بلندی از استخوان هاست که از گردن تا پایین کمر شما امتداد دارد. به عبارتی از پایه جمجمه (استخوان سر) شروع می شود و به دنبالچه ختم می شود. استخوان ها، ماهیچه ها، تاندون ها و سایر بافت ها، نخاع و مایع اطراف نخاع را در بر می گیرند. بیماری های مهم و شایعی ستون فقرات را مبتلا می کنند.

فتق دیسک، تنگی کانال نخاعی، آرتروز یا استئوآرتریت، پوکی استخوان، سیاتیک، رگ به رگ شدن بیماری هایی رایج، شایع و گریبانگیر انسان هستند. کمردرد شایع ترین علامت ستون فقرات است. بیماران در مواجه با علایم و درد ستون فقرات همیشه با این چالش مواجه هستند که به کدام دکتر ستون فقرات مراجعه نمایند و چه نوع درمانی را انتخاب کنند.

در ادامه این مقاله شما با ستون فقرات یا ستون مهره‌ ها بیشتر آشنا می شوید، امیدواریم این اطلاعات برای پیشگیری و درمان بیماری های ستون فقرات مفید و موثر باشند.

عملکرد های مهم ستون فقرات

  • دادن ساختار و شکل بدن
  • حمایت از حالت بدن
  • محافظت از نخاع
  • شکل ستون فقرات

ستون فقرات به شما امکان می دهد انعطاف پذیر باشید و راحت حرکت کنید، اسکلت فقرات سالم دارای سه انحنای طبیعی است که شکل S را ایجاد می کند. این منحنی ها به عنوان ضربه گیر عمل می کنند تا از آن در برابر آسیب محافظت کنند.

چندین استخوان و بافت نرم ستون فقرات را تشکیل می دهند. آنها مانند آجر به هم متصل می‌شوند و روی هم چیده شده‌ اند تا به روش‌های مختلف به حمایت از بدن شما کمک کنند.

مهره های ستون فقرات

تعداد مهره های ستون فقرات شما دارای 33 مهره است که کانال نخاعی را تشکیل می دهند. این تعداد مهره کانال نخاعی را می سازند که مانند تونلی است که نخاع و اعصاب را در خود جای داده و از آنها در برابر آسیب محافظت می کند. بیشتر مهره‌ ها برای ایجاد دامنه حرکتی حرکت می‌کنند. پایین ترین مهره ها به هم جوش می خورند و حرکت نمی کنند.

ستون فقرات
قرارگیری افقی ستون فقرات

مفاصل فاست: این مفاصل دارای غضروف (بافت همبند لغزنده) هستند که به مهره ها اجازه می دهد روی یکدیگر بلغزند. اتصالات فاست به شما امکان می‌ دهند بچرخید و موجب انعطاف‌ پذیری و ثبات شما می‌شوند.

دیسک های بین مهره ای: این بالشتک های صاف و گرد بین مهره ها قرار می گیرند و به عنوان ضربه گیر عمل می کنند. هر دیسک دارای یک مرکز نرم و ژل مانند است که توسط یک حلقه خارجی انعطاف پذیر احاطه شده است.ستون فقرات
نخاع و اعصاب: نخاع شما ستونی از اعصاب است که در کانال نخاعی شما قرار دارند. طناب نخاعی از جمجمه تا پایین کمر شما امتداد دارد. سی و یک جفت اعصاب از طریق سوراخ های بین مهره (فورامن عصبی) منشعب می شوند. این اعصاب پیام هایی را بین مغز و ماهیچه ها حمل می کنند.

بافت های نرم: رباط ها مهره ها را به هم متصل می کنند تا ستون فقرات شما را در موقعیت خود نگه دارند. ماهیچه ها از ستون فقرات شما حمایت می کنند و به حرکت شما کمک می کنند. تاندون ها ماهیچه ها را به استخوان متصل می کنند و ضمن کمک به حرکت، از آسیب عضلانی جلوگیری می کنند.

نواحی ستون فقرات کدامند؟

33 مهره پنج بخش مجزای ستون فقرات را تشکیل می دهند. از گردن شروع می شود و به سمت دنبالچه می رود، بخش های آن شامل موارد زیر است:

  • ستون فقرات گردن : گردن شما دارای 7 مهره (C1 تا C7) است. این مهره های گردن به شما امکان می دهند سر خود را بچرخانید، کج کنید و سرتان را تکان دهید. گردن یک شکل C به سمت جلو ایجاد می کند که به آن منحنی لوردوز می گویند.
  • ستون فقرات سینه ای (وسط پشت): قسمت قفسه سینه ای دارای 12 مهره (T1 تا T12) است. دنده های شما در عقب به این مهره ها می چسبند. قسمت قفسه سینه ای کمی به سمت عقب خم می شود تا یک شکل C به عقب به نام منحنی کیفوتیک ایجاد شود.
  • ستون فقرات کمر : 5 مهره (L1 تا L5) کمر شما را تشکیل می دهند و از قسمت های بالاتر ستون فقرات شما پشتیبانی می کنند. کمر به لگن شما متصل می شود و بیشتر وزن بدن شما و همچنین استرس ناشی از بلند کردن و حمل وسایل را تحمل می کند. کمر به سمت جلو خم می شود تا یک انحنای لوردوتیک C شکل ایجاد کند.

ستون فقرات کمر

  • استخوان خاجی(ساکروم): این استخوان مثلثی شکل به باسن شما متصل می شود. 5 مهره خاجی (S1 تا S5) در طول رشد جنین به هم جوش می خورند، به این معنی که حرکت نمی کنند. استخوان خاجی و لگن حلقه ای به نام کمربند لگنی تشکیل می دهند.
  • دنبالچه : 4 مهره جوش خورده این تکه کوچک استخوانی را در پایین ستون فقرات تشکیل می دهند. ماهیچه ها و رباط های کف لگن به دنبالچه می چسبند.

بیماری های رایج ستون فقرات 

ستون فقرات شما نقش مهمی در زندگی روزمره شما دارد. فشار زیادی به آن وارد می شود و در خطر آسیب و صدمات قرار می گیرد. بیماری رایج آن عبارتند از:

  • آرتریت، مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان
  • نقایص مادرزادی مانند اسپینا بیفیدا
  • کشیدگی و رگ به رگ شدن 
  • آرتروز ستون فقرات
  • انحنای ستون فقرات ( اسکولیوز و کیفوز )
  • فتق دیسک

سایر بیماری ها 

  • بیماری های عصبی عضلانی مانند اسکلروز جانبی
  • آسیب های عصبی، مانند تنگی کانال نخاعی
  • پوکی استخوان
  • صدمات نخاعی، از جمله شکستگی و فلج
  • تومور و سرطان
  • عفونت، مانند مننژیت و استئومیلیت

علائم بیماری ستون فقرات

شایع ترین علامت کمردرد یا گردن درد است. بیش از 80 درصد انسان ها در مقطعی از زندگی خود کمردرد را تجربه می کنند. سایر علائم و نشانه ها عبارتند از:

  • اسپاسم عضلانی
  • از دست دادن کنترل روده یا مثانه
  • ضعف یا بی حسی در اندام ها (بازوها و پاها)
  • ضعف عضلانی
  • فلج

بیماری ستون فقرات چگونه درمان می شود؟

ستون فقرات

درمان برای هر بیماری بر اساس نوع بیماری و علائم و شدت آن و شرایط فردی او متفاوت است. درمان های رایج شامل موارد زیر هستند :

  • انجام حرکات ورزشی یا حرکات اصلاحی بخصوص ورزش درمانی کمر
  • داروها (ضد التهاب، شل کننده عضلانی و غیره)
  • توانبخشی، فیزیوتراپی، طب سوزنی، ماساژ درمانی و کایروپراکتیک
  • تزریق ستون فقرات (تزریق استروئید اپیدورال، بلوک های عصبی و غیره)
  • جراحی ستون فقرات (دیسککتومی، فورمینوتومی، فیوژن و غیره)

چگونه می توانم ستون فقراتم را سالم نگه دارم؟

ماهیچه های قوی پشت می توانند از اسکلت فقرات شما محافظت کنند و از بیماری آن جلوگیری کنند. سعی کنید حداقل دو بار در هفته ورزش های تقویت کننده کمر و کششی انجام دهید. حرکات اصلاحی باعث تقویت عضلات مرکزی شما (عضلات شکم، پهلو و پشت) می شود تا عضلات از اسکلت بدن شما حمایت کنند.

سایر اقدامات حفاظتی عبارتند از:

  1. هنگام بلند کردن وسایل، زانو ها را خم کنید و پشت خود را صاف نگه دارید.
  2. حفظ وزن سالم و پرهیز از مصرف دخانیات
  3. استفاده از وضعیت مناسب نشستن، ایستادن، خوابیدن

سخن پایانی

هرگونه آسیب‌ دیدگی یا اختلال ستون فقرات می‌ تواند مشکلاتی مانند آرتریت، فتق دیسک، تحت فشار قرار گرفتن اعصاب و دردهای مزمن کمری ایجاد کند، مشکلاتی که ممکن است توانایی فرد برای انجام فعالیت‌های روزمره یا لذت بردن از زندگی را تحت‌ تأثیر قرار دهند.

با این حال، تشخیص و درمان به‌ موقع می‌ تواند روند بهبود را سرعت بخشد و از پیشرفت درد جلوگیری کند. در این زمینه، کلینیک تخصصی دکتر نوری با بهره‌ گیری از روش‌های نوین درمانی و توانبخشی، خدمات جامعی برای کاهش کمردرد و تقویت عضلات پشتی ارائه می‌ دهد.

این کلینیک با استفاده از فیزیوتراپی تخصصی، درمان‌ های غیرجراحی دیسک و سیاتیک، برنامه‌ های اصلاح وضعیت بدنی و مشاوره‌ های تخصصی، به بیماران کمک می‌ کند تا عملکرد طبیعی ستون فقرات خود را باز یابند و کیفیت زندگی‌ شان را بهبود بخشند.

دکتر اسماعیل نوریمشاهده نوشته ها

Avatar for دکتر اسماعیل نوری

دانش آموخته دوره تخصص طب فیزیکی و توانبخشی در دانشگاه علوم پزشکی ایران، با 18 سال تجربه بالینی و مطب

بدون نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *