تزریقات داخل مفصلی

تزریقات داخل مفصلی با کاهش التهاب و درد در درمان دیسک کمر، سیاتیک، آرتروز زانو و سایر مفاصل مؤثر هست. کورتون رایج‌ ترین ماده تزریقی داخل مفصلی هست. علاوه بر کورتون، از تزریق مواد دیگری مانند ژل‌ ها (هیالورونیک اسید)، پی آر پی(PRP)، اوزون و بی‌ حس‌ کننده‌ های موضعی نیز برای کاهش درد و تسریع بهبود مفصل استفاده می‌ شود.

پیشنهاد متخصصان برای بهبود شرایط و کاهش درد مفاصل، استفاده از تزریقات داخل مفصلی در کنار روند کلی درمان است. در واقع، این روش اغلب به عنوان یک درمان مکمل مورد استفاده قرار می‌ گیرد. پزشکان در این روش از محلول‌ های مختلفی مانند کورتون، ازن، هیالورونیک اسید، PRP و سایر مواد کمک می‌ گیرند تا درد بیمار کاهش یافته و فرآیند بازسازی مفصل آسیب‌ دیده تسریع شود.

اما چه زمانی می‌ توان از این روش استفاده کرد؟ طبق نظر متخصصان، تزریقات داخل مفصلی در مراحل غیر شدید آرتروز گزینه مناسبی است. در افرادی که آرتروز شدید دارند یا سن بالایی دارند، این روش معمولاً اثرگذار نیست و در این موارد، تعویض مفصل گزینه درمانی اصلی است.

تزریقات داخل مفصلی چه زمانی باید انجام شود؟

تزریقات داخل مفصلی زمانی انجام می‌شوند که مفصل دچار درد قابل توجه، التهاب، تورم یا محدودیت حرکتی باشد و نیاز به کاهش سریع‌تر علائم وجود داشته باشد. در برخی شرایط مانند التهاب شدید مفصل یا تجمع مایع داخل مفصل، ممکن است تزریق از همان مراحل اولیه درمان و بر اساس تشخیص پزشک انجام شود.

در مواردی که درد و التهاب شدید نیست، معمولاً ابتدا روش‌هایی مانند اصلاح فعالیت‌ها، دارو، فیزیوتراپی و ورزش درمانی امتحان می‌شوند و در صورت کافی نبودن پاسخ درمانی، تزریق داخل مفصل به‌عنوان بخشی از برنامه درمان بدون جراحی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

انتخاب زمان مناسب تزریق و نوع ماده تزریقی (مانند کورتون، هیالورونیک اسید یا PRP) به علت مشکل، شدت علائم و شرایط هر بیمار بستگی دارد.

آیا تزریقات داخل مفصلی خطرناک هستند؟

تزریقات داخل مفصلی در صورت انجام توسط پزشک متخصص و با رعایت اصول استریل، معمولاً روش‌های ایمنی محسوب می‌شوند و عوارض جدی آن‌ها نادر است. ممکن است پس از تزریق، درد، تورم یا احساس ناراحتی موقت در مفصل ایجاد شود که معمولاً طی چند روز برطرف می‌شود. عوارضی مانند عفونت مفصل بسیار نادر است، اما به همین دلیل انتخاب بیمار مناسب و انجام تزریق توسط پزشک با تجربه اهمیت زیادی دارد.

آیا تزریق داخلی مفصل یک درمان قطعی است یا موقتی؟

اکثر کسانی که تصمیم می گیرند این روش را امتحان کنند این سوال را می پرسند که آیا این روش نتیجه قطعی دارد یا نه؟ تزریقات داخل مفصلی با توجه به شرایط فرد تاثیرات متفاوتی از خود نشان می دهد. همچنین انتخاب ترکیبات آن بستگی به نظر پزشک دارد. در صورتی که یک ترکیب برای شما هیچ نتیجه ای نداشته باشد، پزشک ترکیبات تزریق داخل مفصلی را تعویض می کند. پس این شرایط شماست که مشخص می‌ کند این روش برای درمان بیماری چه پاسخی داشته باشد.

ممکن است بیماری شخصی تنها با یکبار تزریق برای همیشه از بین برود و یا فرد دیگری نیاز به چندین مرحله تزریق در فواصل مختلف داشته باشد. گاهی اوقات هدف از تزریق داخل مفصلی تنها کاهش درد موقت و التهاب است تا بیمار بهتر بتواند تمرینات کششی و تقویتی و فیزیوتراپی را انجام دهد.

همچنین این نکته را هم بدانید تزریق ماده کورتون در درون مفصل زانو تنها چهار در سال توصیه می شود. در صورتی که پس از دو بار تزریق تاثیری مشاهده نکردید از تزریق بیشتر از 4 بار این محلول در سال خودداری کنید.

آیا تزریقات داخل مفصلی دردناک است؟

معمولاً این روش با کمی درد همراه است که میزان درد آن کمی بیشتر از تزریقات عضلانی است. البته متخصصین برای کاهش درد از داروی بی حسی مانند لیدوکائین استفاده می کنند. پس تنها دردی که در روند تزریق داخل مفصلی متحمل می شوید همان درد ابتدایی حاصل از ورود سوزن است. اگر کمی تحمل کنید بعد از چند ثانیه هیچ دردی احساس نخواهید کرد.

بعد از تزریق ناحیه مورد هدف حدود چند ساعت بی حس خواهد بود که علت آن هم استفاده از داروی بی حسی می باشد. اما بعد از چند ساعت درد حاصل از تزریق مشخص می‌شود که این درد ممکن است حدود چند روز طول بکشد. در برخی موارد هم با توجه به نوع بیماری درد حاصل از تزریق حدود چند هفته تا چند ماه مشاهده می شود.

این نکته را هم بدانید اگر این درد همراه با قرمز شدن محل تزریق شده همراه شود، ممکن است به ماده تزریق شده حساسیت داشته باشید که بهترین راه استفاده از کمپرس سرد در ناحیه تزریق به صورت چند مرتبه می باشد. هم چنین برای کاهش درد می‌توانید مسکنی مانند استامینوفن مصرف کنید. گاهی اوقات پزشک اندام مورد نظر را بعد از تزریق داخل گچ قرار می دهد تا برای مدتی بدون حرکت باشد. این کار برای پیشگیری از آسیب های بیشتر صورت می گیرد.

کاربرد تزریقات داخل مفصلی

تزریقات درون مفصلی یکی از روش‌های درمانی غیرجراحی در بیماری‌های مختلف مفاصل است که با هدف کاهش التهاب، کنترل درد، بهبود حرکت مفصل و در برخی موارد کمک به روند ترمیم بافت‌ها انجام می‌شود. میزان تاثیر این تزریقات به نوع بیماری، شدت آسیب، سن بیمار و شرایط مفصل بستگی دارد و برای همه بیماران نتیجه یکسانی ندارد.

مهم‌ترین کاربردهای تزریقات درون مفصلی و اطراف مفصل عبارتند از:

درمان آرتروز (استئوآرتریت)

شایع‌ترین کاربرد تزریقات داخل مفصل، درمان آرتروز بویژه آرتروز زانو است. در این بیماران از تزریق کورتیکواستروئید، هیالورونیک اسید (ژل مفصل) یا PRP برای کاهش درد، کنترل التهاب و بهبود عملکرد مفصل استفاده می‌شود. در بیمارانی که علائم آن‌ها با درمان‌های معمول کنترل نمی‌شود، متخصص زانو پس از معاینه و بررسی تصاویر رادیولوژی یا MRI، مناسب‌ترین نوع تزریق را انتخاب می‌کند.

درمان آرتریت‌های التهابی

در بیماری‌هایی مانند روماتیسم مفصلی، آرتریت پسوریاتیک، نقرس یا سایر آرتریت‌های التهابی، گاهی التهاب تنها یک یا چند مفصل را درگیر می‌کند. در این شرایط تزریق کورتیکواستروئید داخل مفصل می‌تواند التهاب را به سرعت کاهش داده و درد و تورم را کنترل کند.

درمان درد ناشی از مفصل فاست ستون فقرات

مفاصل فاست، مفاصل کوچکی هستند که در قسمت خلفی مهره‌های ستون فقرات قرار دارند و در اثر آرتروز یا التهاب می‌توانند باعث درد مزمن گردن یا کمر شوند. در بیمارانی که منشأ درد، مفصل فاست باشد، تزریق داروهای ضدالتهاب و بی‌حسی موضعی داخل یا اطراف این مفاصل می‌تواند علاوه بر کاهش درد، به تشخیص دقیق منشأ درد نیز کمک کند. در برخی بیماران، در صورت پاسخ مناسب، ممکن است درمان‌های تکمیلی مانند رادیوفرکوئنسی (RF) نیز انجام شود.

تزریق داخل غلاف تاندون در تنوسینوویت

در برخی بیماری‌های التهابی تاندون مانند تنوسینوویت دکرون یا انگشت ماشه‌ای، تزریق کورتیکواستروئید داخل غلاف تاندون می‌تواند التهاب را کاهش داده و باعث بهبود درد، کاهش گیر کردن تاندون و بازگشت عملکرد طبیعی آن شود.

درمان بورسیت

بورس‌ها کیسه‌های کوچکی حاوی مایع هستند که اصطکاک بین استخوان و بافت‌های نرم را کاهش می‌دهند. در صورت التهاب بورس‌ها (بورسیت)، بویژه در شانه، آرنج، لگن یا زانو، تزریق کورتیکواستروئید داخل بورس می‌تواند در کاهش التهاب و درد مؤثر باشد.

درمان برخی آسیب‌های تاندونی و رباطی

در بعضی از آسیب‌های مزمن تاندون‌ها و رباط‌ها، مانند تندینوپاتی یا آسیب‌های خفیف رباطی، ممکن است از PRP برای تحریک فرآیند ترمیم بافت استفاده شود. البته اثربخشی این روش به نوع آسیب، محل درگیری و شرایط بیمار بستگی دارد و برای همه بیماران توصیه نمی‌شود.

مواد مورد استفاده در تزریقات داخل مفصلی

انتخاب ماده تزریقی یکی از مهم‌ترین عوامل موفقیت درمان با تزریقات داخل مفصلی است. هر یک از داروها و فرآورده‌های مورد استفاده، مکانیسم اثر، اندیکاسیون، مزایا و محدودیت‌های خاص خود را دارند و بر اساس نوع بیماری، شدت آسیب، سن بیمار و اهداف درمان انتخاب می‌شوند. امروزه رایج‌ترین مواد مورد استفاده در تزریقات داخل مفصلی شامل هیالورونیک اسید (ژل مفصل)، پلاسمای غنی از پلاکت (PRP) و کورتیکواستروئیدها (کورتون) هستند که هر کدام در شرایط مشخصی می‌توانند به کاهش درد، کنترل التهاب یا بهبود عملکرد مفصل کمک کنند. در ادامه با مهم‌ترین این ترکیبات و کاربردهای آن‌ها آشنا می‌شوید.

کورتون (کورتیکواستروئیدها)

کورتون‌ها داروهای ضدالتهابی قوی هستند که می‌توانند التهاب داخل مفصل را کاهش داده و باعث کاهش درد شوند. این تزریق‌ها معمولاً در شرایطی مانند التهاب مفصل، تشدید درد آرتروز یا برخی بیماری‌های التهابی مفاصل مورد استفاده قرار می‌گیرند. با توجه به احتمال عوارض ناشی از تزریق‌های مکرر، تعداد دفعات تزریق باید توسط پزشک تعیین شود.

پی آر پی یا پلاسمای غنی از پلاکت

PRP یا پلاسمای غنی از پلاکت، از خون خود بیمار تهیه می‌شود. در این روش معمولاً مقدار کمی خون از بیمار گرفته شده و پس از فرآوری با دستگاه سانتریفیوژ، پلاکت‌های تغلیظ‌شده برای تزریق آماده می‌شوند. فاکتورهای رشد موجود در پلاکت‌ها ممکن است در کاهش التهاب و بهبود شرایط برخی آسیب‌های تاندونی، رباطی و برخی مشکلات مفصلی نقش داشته باشند. کاربرد تزریق پی آر پی بسته به نوع آسیب و شواهد علمی موجود متفاوت است.

ژل مفصل یا ژل زانو (هیالورونیک اسید)

هیالورونیک اسید ماده‌ای است که به طور طبیعی در مایع مفصلی وجود دارد و به روان شدن حرکت مفصل کمک می‌کند. تزریق این ماده بیشتر در برخی بیماران مبتلا به آرتروز، بخصوص تزریق ژل زانو، برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل استفاده می‌شود. البته میزان پاسخ‌دهی به تزریق ژل در افراد مختلف متفاوت است و انتخاب آن باید بر اساس شدت آرتروز و نظر پزشک انجام شود.

تزریق اوزون (اوزون‌تراپی)

اوزون‌ تراپی (Ozone Therapy) یکی دیگر از روش‌های تزریقی است که در برخی بیماران مبتلا به آرتروز، بویژه آرتروز زانو، برای کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش، مخلوطی از گاز اکسیژن و اوزون با غلظت مشخص به داخل مفصل تزریق می‌شود. تصور می‌شود اوزون با کاهش التهاب، بهبود اکسیژن‌رسانی بافت‌ها و تعدیل استرس اکسیداتیو بتواند در کاهش علائم بیماری مؤثر باشد.

مطالعات نشان داده‌اند که اوزون‌تراپی ممکن است در برخی بیماران باعث کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل شود، اما شواهد علمی درباره اثربخشی طولانی‌مدت آن همچنان محدود است و بسیاری از راهنماهای معتبر بین‌المللی، آن را به عنوان درمان استاندارد آرتروز توصیه نمی‌کنند. به همین دلیل، انتخاب اوزون‌تراپی باید بر اساس شرایط بیمار و نظر پزشک متخصص انجام شود.

تزریقات داخل مفصلی چگونه انجام می‌شود؟

تزریق داخل مفصل معمولاً در مطب یا کلینیک و در مدت زمان کوتاهی انجام می‌شود. ابتدا پوست محل تزریق ضدعفونی شده و در صورت نیاز از بی‌حسی موضعی استفاده می‌شود تا ناراحتی بیمار کاهش یابد.

در برخی موارد، پزشک برای افزایش دقت تزریق از سونوگرافی کمک می‌گیرد. همچنین اگر داخل مفصل تجمع مایع وجود داشته باشد، ممکن است ابتدا مقداری از مایع مفصلی خارج شده و سپس دارو تزریق شود.

پس از پایان تزریق، محل مورد نظر پانسمان می‌شود و بیمار معمولاً می‌تواند به منزل بازگردد. توصیه می‌شود برای چند روز از وارد کردن فشار زیاد به مفصل تزریق‌شده خودداری شود تا روند بهبودی بهتر طی شود.

 آیا تزریقات داخل مفصلی عوارض دارد؟

تزریقات داخل مفصلی در صورتی که با رعایت اصول استریل، انتخاب صحیح بیمار و توسط پزشک باتجربه انجام شوند، به طور کلی روش‌هایی ایمن و کم‌عارضه محسوب می‌شوند. با این حال، مانند هر اقدام پزشکی، احتمال بروز برخی عوارض و عوارض جانبی وجود دارد. نوع و میزان این عوارض به ماده تزریقی، محل تزریق، بیماری زمینه‌ای و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد.

عوارض احتمالی تزریق هیالورونیک اسید (ژل مفصل)

تزریق اسید هیالورونیک معمولاً به خوبی توسط بیماران تحمل می‌شود. شایع‌ترین عوارض آن عبارت‌اند از:

• درد یا احساس ناراحتی موقت در محل تزریق
• تورم یا احساس گرمی مفصل
• قرمزی خفیف پوست
• واکنش التهابی گذرا در برخی بیماران

این علائم معمولاً طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت برطرف می‌شوند. بروز عفونت پس از تزریق بسیار نادر است، اما در صورت افزایش درد، تورم شدید، تب یا قرمزی گسترده باید سریعاً به پزشک مراجعه کرد.

عوارض احتمالی تزریق کورتیکواستروئید

تزریق کورتون می‌تواند به سرعت التهاب و درد مفصل را کاهش دهد، اما استفاده مکرر از آن توصیه نمی‌شود. مهم‌ترین عوارض احتمالی عبارت‌اند از:

• درد موقت پس از تزریق (Steroid Flare)
• تغییر رنگ یا نازک شدن پوست در محل تزریق
• افزایش موقت قند خون، به‌ویژه در بیماران مبتلا به دیابت
• افزایش خطر آسیب به غضروف در صورت تزریق‌های مکرر
• عفونت مفصل (بسیار نادر)

به طور کلی، بسیاری از متخصصان توصیه می‌کنند تزریق کورتون در یک مفصل بیش از ۳ تا ۴ بار در سال انجام نشود، مگر در شرایط خاص و با تشخیص پزشک.

عوارض احتمالی تزریق پی آر پی

از آنجا که PRP از خون خود بیمار تهیه می‌شود، احتمال واکنش آلرژیک بسیار کم است. با این حال، برخی بیماران ممکن است پس از تزریق دچار موارد زیر شوند:

• درد یا احساس فشار در محل تزریق
• تورم خفیف و موقتی
• التهاب گذرا طی چند روز نخست

این علائم معمولاً بدون درمان خاص برطرف می‌شوند.

عوارض احتمالی اوزون‌تراپی

اوزون‌تراپی نیز در صورت انجام صحیح معمولاً عارضه جدی ایجاد نمی‌کند. شایع‌ترین عوارض آن شامل درد یا احساس پری مفصل، تورم خفیف و ناراحتی موقت در محل تزریق است. مانند سایر تزریقات مفصلی، رعایت کامل اصول استریل برای پیشگیری از عفونت اهمیت زیادی دارد.

نقش تزریقات داخل مفصلی در درمان بدون جراحی بیماری‌های مفاصل

تزریقات داخل مفصلی اگرچه می‌توانند در کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل بسیار مؤثر باشند، اما به تنهایی درمان کامل بیماری‌های مفصلی محسوب نمی‌شوند و معمولاً به عنوان بخشی از یک برنامه جامع درمان بدون جراحی به کار می‌روند. بهترین نتایج زمانی حاصل می‌شود که این روش‌ها در کنار سایر درمان‌های مؤثر بویژه ورزش درمانی به کار گرفته شوند.

یک برنامه درمانی کامل ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• کاهش وزن در افراد دارای اضافه وزن
• فیزیوتراپی و تمرینات درمانی
• تقویت عضلات اطراف مفصل
• اصلاح الگوی راه رفتن و فعالیت‌های روزمره
• استفاده از بریس یا ارتز در صورت نیاز
• مصرف داروهای مناسب تحت نظر پزشک
• تزریقات داخل یا اطراف مفصل در بیماران منتخب

سخن پایانی

تزریقات داخل مفصلی یکی از روش‌های مؤثر درمان بدون جراحی برای کاهش درد و بهبود عملکرد بسیاری از بیماری‌های مفصلی هستند، اما انتخاب نوع تزریق و زمان انجام آن باید بر اساس تشخیص دقیق و شرایط هر بیمار انجام شود. این روش‌ها زمانی بیشترین اثربخشی را دارند که در کنار اصلاح سبک زندگی، فیزیوتراپی و سایر درمان‌های توانبخشی به کار گرفته شوند.

اگر از درد مزمن مفاصل، به‌ویژه زانو، رنج می‌برید و درمان‌های اولیه پاسخ مناسبی نداده‌اند، مراجعه به متخصص مفاصل می‌تواند به انتخاب مناسب‌ترین روش درمانی، از جمله تزریق داخل مفصل، کمک کند. برای دریافت نوبت تزریق مفصل، می‌توانید از طریق صفحه نوبت‌دهی کلینیک اقدام کنید.