نویسنده: دکتر اسماعیل نوری

بیرون زدگی و فتق دیسک

بیرون زدگی و فتق دیسک ستون فقرات وضعیتی است که در طی آن هسته دیسک از فضای بین مهره ای به داخل کانال نخاعی و یا سوراخ های بین مهره ای جابجا می شود. دیسک از یک لایه بیرونی فیبری کلاژنی متراکم به نام حلقه فیبروزوس و یک هسته داخلی ژل مانند به نام هسته پالپوس تشکیل شده اند. دیسک ها بین دو مهره استخوانی ستون فقرات قرار دارند. این دیسک‌ ها می‌توانند به مرور زمان تخریب شوند یا آسیب ببینند و باعث درد و مشکلات حرکتی شوند.

با افزایش سن، وارد شدن فشارهای مکرر به ستون فقرات، بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست و یا آسیب‌های ناگهانی، حلقه فیبروزوس ممکن است دچار ترک، ضعف یا پارگی شود. در مراحل اولیه، بخشی از دیسک ممکن است بدون پارگی کامل حلقه فیبروزوس به سمت بیرون برجسته شود که به آن بیرون‌ زدگی دیسک گفته می‌شود.

شدت علائم فتق دیسک به محل و میزان بیرون‌زدگی آن بستگی دارد. برخی افراد ممکن است تنها درد موضعی در گردن یا کمر را تجربه کنند، در حالی که در برخی دیگر علائمی مانند انتشار درد به دست‌ها یا پاها، بی‌حسی، گزگز، ضعف عضلانی و محدودیت حرکتی ایجاد می‌شود.

در بیرون زدگی دیسک تشخیص به‌موقع و درمان مناسب می‌تواند از پیشرفت علائم و بروز عوارض جدی‌تر جلوگیری کند. مهم است که از دیسک های ستون فقرات خود از طریق ورزش منظم، وضعیت بدنی خوب و تکنیک های بلند کردن مناسب برای حفظ سلامت ستون فقرات مراقبت کنید. عبارت دیسک کمر و دیسک گردن در محاورات عمومی معمولا معادل و مترادف فتق دیسک کمر و گردن بکار می روند.

ساختمان ستون فقرات انسان

ساختمان ستون فقرات انسان، بیرون زدگی و فتق دیسک

ستون فقرات شما ستون بلندی از استخوان هاست که از گردن تا پایین کمر شما امتداد دارد. به عبارتی از پایه جمجمه (استخوان سر) شروع می شود و به دنبالچه ختم می شود.

ستون فقرات از چه قسمت هایی تشکیل شده است؟

  • مهره ها: ستون فقرات شما دارای 33 مهره (استخوان های کوچک) است که کانال نخاعی را تشکیل می دهند. کانال نخاعی تونلی است که نخاع و اعصاب شما را در خود جای داده و از آنها در برابر آسیب محافظت می کند. بیشتر مهره‌ ها برای ایجاد دامنه حرکتی، حرکت می‌کنند. پایین ترین مهره های ستون فقرات (خاجی و دنبالچه) به هم جوش خورده اند و حرکت نمی کنند.
  • مفاصل فاست: این مفاصل ستون فقرات دارای غضروف (بافت همبند لغزنده) هستند که به مهره ها اجازه می دهد روی یکدیگر بلغزند. اتصالات فاست به شما امکان می‌ دهند بچرخید و موجب انعطاف‌ پذیری و ثبات ستون فقرات شما می‌شوند.
  • دیسک های بین مهره ای: دیسک مثل بالشتکی صاف و گرد بین مهره ها قرار می گیرد و به عنوان ضربه گیر ستون فقرات شما عمل می کند. هر دیسک دارای یک هسته نرم و ژل مانند است که توسط یک حلقه بیرونی  انعطاف پذیر احاطه شده است.

بیرون زدگی و فتق دیسک

  • نخاع و اعصاب: نخاع شما ستونی از اعصاب است که در کانال نخاعی شما قرار دارند. طناب نخاعی از جمجمه تا پایین کمر شما امتداد دارد. سی و یک جفت اعصاب از طریق سوراخ های بین مهره (فورامن عصبی) منشعب می شوند. این اعصاب پیام هایی را بین مغز و ماهیچه ها حمل می کنند.
  • بافت های نرم: رباط ها مهره ها را به هم متصل می کنند تا ستون فقرات شما را در موقعیت خود نگه دارند. ماهیچه ها از ستون فقرات شما حمایت می کنند و به حرکت شما کمک می کنند. تاندون ها ماهیچه ها را به استخوان متصل می کنند و ضمن کمک به حرکت، از آسیب عضلانی جلوگیری می کنند.

سی و سه مهره پنج بخش مجزای ستون فقرات را تشکیل می دهند. از گردن شروع می شود و به سمت دنبالچه می رود، بخش های ستون فقرات شامل موارد زیر است:

  • ستون فقرات گردن : قسمت بالایی ستون فقرات شما دارای  7 مهره (C1 تا C7) است. این مهره های گردن به شما امکان می دهند سر خود را بچرخانید، کج کنید و سرتان را تکان دهید. ستون فقرات گردنی یک شکل C به سمت جلو ایجاد می کند که به آن منحنی لوردوز می گویند.
  • ستون فقرات سینه ای(وسط پشت): قسمت قفسه سینه ستون فقرات شما دارای 12 مهره (T1 تا T12) است. دنده های شما به ستون فقرات قفسه سینه می چسبد. این بخش از ستون فقرات شما کمی به سمت عقب خم می شود تا یک شکل C به عقب به نام منحنی کیفوتیک ایجاد شود.
  • ستون فقرات کمر : 5 مهره (L1 تا L5) قسمت پایینی ستون فقرات شما را تشکیل می دهند. ستون فقرات کمری شما از قسمت های بالایی ستون فقرات شما پشتیبانی می کند. به لگن شما متصل می شود و بیشتر وزن بدن شما و همچنین استرس ناشی از بلند کردن و حمل وسایل را تحمل می کند. ستون فقرات کمری به سمت جلو خم می شود تا یک انحنای لوردوتیک C شکل ایجاد کند. فتق و بیرون زدگی دیسک در این ناحیه بیشتر رخ می دهد.

انتهای ستون فقرات

  • استخوان خاجی : این استخوان مثلثی شکل به باسن شما متصل می شود. 5 مهره خاجی (S1 تا S5) در طول رشد جنین به هم جوش می خورند، به این معنی که حرکت نمی کنند. استخوان خاجی و لگن حلقه ای به نام کمربند لگنی تشکیل می دهند.
  • دنبالچه : 4 مهره جوش خورده این تکه کوچک استخوانی را در پایین ستون فقرات تشکیل می دهند. ماهیچه ها و رباط های کف لگن به دنبالچه می چسبند.

علت بیرون زدگی دیسک

علت بیرون زدگی دیسکشایع‌ترین علت بیرون‌ زدگی دیسک، فرآیند تحلیل رفتن و فرسایش دیسک‌های بین‌مهره‌ای است. با افزایش سن، هسته دیسک به‌تدریج آب خود را از دست می‌دهد و خاصیت ارتجاعی آن کاهش می‌یابد. در نتیجه دیسک ضعیف‌تر شده و ممکن است به مرور زمان دچار بیرون‌زدگی شود.

یکی دیگر از عوامل مهم در ایجاد فتق دیسک، وارد شدن ضربه یا آسیب ناگهانی به ستون فقرات است. تصادفات، زمین خوردن، بلند کردن اجسام سنگین با روش نادرست و آسیب‌های ورزشی می‌توانند باعث پارگی حلقه فیبروزوس و جابجایی هسته دیسک شوند. همچنین برخی اختلالات بافت همبند و ناهنجاری‌های مادرزادی نیز خطر بروز این عارضه را افزایش می‌دهند.

عوامل خطر بیرون‌ زدگی دیسک

  • افزایش سن و فرسایش طبیعی دیسک‌ها
  • کم‌آب شدن هسته دیسک
  • چاقی و اضافه وزن
  • مصرف سیگار و سایر دخانیات
  • کم‌تحرکی و سبک زندگی نشسته
  • وضعیت نامناسب بدن هنگام نشستن و ایستادن
  • خم شدن مکرر یا طولانی‌مدت ستون فقرات
  • بلند کردن اجسام سنگین به شکل نادرست
  • آسیب‌ها و ضربه‌های ناگهانی به ستون فقرات
  • چرخش‌های شدید و مکرر کمر یا گردن
  • فعالیت‌های شغلی سنگین
  • ضعف عضلات حمایت‌کننده ستون فقرات
  • برخی بیماری‌های بافت همبند
  • اختلالات مادرزادی ستون فقرات

به نظر می‌رسد آسیب به حلقه خارجی دیسک به‌ویژه در افرادی که به‌طور مکرر یا طولانی‌مدت ستون فقرات خود را خم می‌کنند، شایع‌تر باشد. بیرون‌ زدگی دیسک ممکن است به‌تدریج طی هفته‌ها یا ماه‌ها ایجاد شود، در حالی که فتق دیسک گاهی پس از یک حرکت ناگهانی یا آسیب مشخص بروز می‌کند.

علائم بیرون زدگی دیسک

علائم بیرون زدگی دیسکاعتقاد بر این است که دلیل علائم بیرون زدگی و فتق دیسک ترکیبی از فشار مکانیکی عصب و ریشه عصب توسط هسته برآمده و افزایش موضعی التهاب است. بر خلاف کمر درد مکانیکی که علل دیگری دارد، دیسک کمر یا همان درد بیرون زدگی و فتق دیسک کمر اغلب همراه با سوزش یا بی حسی در نواحی مربوط است که امکان دارد به اندام تحتانی انتشار پیدا کند. علاوه بر این در موارد شدیدتر ممکن است با ضعف یا تغییرات حسی همراه باشد.

بیرون زدگی و فتق دیسک می تواند بسیار دردناک باشد. فتق دیسک اگر ریشه عصب ها یا طناب نخاعی را تحت فشار قرار دهد موجب ایجاد درد و اختلال عملکرد نخاع می شود که به عنوان میلوپاتی شناخته می شود. در مدت چند هفته بیشتر موارد بیرون زدگی و فتق دیسک بهبود می یابند. در حالی که مدیریت درمان نیاز به یک تیم درمانی بین رشته ای حرفه ای دارد، درمان اولیه باید محافظه کارانه باشد.

علائم فتق دیسک

  • کمر درد مزمن یا ناگهانی

  • گردن درد

  • بی‌ حسی یا احساس سوزن‌ سوزن شدن

  • ضعف عضلانی

  • محدودیت در حرکت و انعطاف‌ پذیری، به‌ ویژه در خم و صاف کردن کمر یا گردن

  • درد سیاتیکی: در صورت فشار دیسک بر عصب سیاتیک

فتق دیسک گردن

  • شایع‌ ترین محل فتق دیسک گردن بین مهره‌ های C6 و C7 است

  • فتق دیسک گردنی اغلب در سطوح C5-C6 و C6-C7 رخ می‌ دهد

  • این نوع فتق معمولا با گردن درد و رادیکولوپاتی (درد و علائم عصبی در دست‌ها و بازوها) همراه است

بیرون زدگی دیسک کمر

  • بیش از ۹۵٪ موارد فتق دیسک کمری در نواحی L4-L5 و L5-S1 مشاهده می‌ شود

  • فتق دیسک کمری نسبت به گردنی حدود ۱۵ برابر شایع‌ تر است

  •  بیرون زدگی و فتق دیسک از مهم‌ ترین دلایل کمردرد در بزرگسالان محسوب می‌ شود.

شیوع سنی فتق دیسک

  • فتق دیسک معمولا در سنین ۳۰ تا ۵۰ سالگی بیشتر دیده می‌شود

  • در افراد ۲۵ تا ۵۵ ساله، فتق عمدتا در ناحیه تحتانی ستون فقرات (L4-L5 و L5-S1) رخ می‌ دهد

  • در افراد بالای ۵۵ سال، احتمال بروز فتق دیسک در سطوح بالاتر کمری بیشتر است

  • فتق دیسک در کودکان بسیار نادر است

تشخیص بیرون زدگی دیسک

بیرون زدگی و فتق دیسک

متخصص ستون فقرات با شرح حال و معاینه و با استفاده از روش های تشخیصی بیرون زدگی و فتق دیسک ستون فقرات را تشخیص می دهد. تصویربرداری پزشکی، مانند ‏ام آر آی ، توسط کالج رادیولوژی آمریکا ‏توصیه نمی شود، مگر اینکه علائم بیرون زدگی و فتق دیسک مدت شش هفته وجود ‏داشته باشد. ‏

در صورت وجود علائم ضعف قابل توجه پا ، از دست دادن احساس ‏در ناحیه تناسلی، مقعدی، عدم کنترل ادرار یا مدفوع، سابقه ‏سرطان متاستاتیک، عفونت قابل توجه اخیر یا تب و رادیکولوپاتی ‏یا افتادن مچ پا، ارزیابی تصویربرداری پزشکی فوری توصیه می شود.

تصویربرداری برای تشخیص فتق دیسک

اشعه ایکس

  • در اغلب کلینیک‌ ها و مطب‌ های سرپایی به‌ راحتی در دسترس است.
  • برای ارزیابی ناپایداری‌ های ساختاری ستون فقرات کاربرد دارد.

  • در صورت مشاهده شکستگی حاد، بررسی‌ های تکمیلی با سی‌ تی‌ اسکن یا ام‌ آر‌ آی ضروری است.

  • می‌تواند نشانه‌ هایی مانند باریک شدن فضای دیسک، کاهش لوردوز کمری و اسکولیوز را نشان دهد.

سی‌ تی‌ اسکن

  • روش ترجیحی برای بررسی دقیق ساختار های استخوانی ستون فقرات

  • قادر به نشان دادن فتق دیسک کلسیفیه‌ شده، اندازه و شکل طناب نخاعی و بافت‌ های اطراف است.

  • در مقایسه با اشعه ایکس، در دسترس بودن کمتری دارد ولی نسبت به ام آر آی معمولاً راحت‌ تر در دسترس است.

  • در بیمارانی که دارای ایمپلنت‌ های غیر قابل استفاده در ام آر آی هستند، سی‌ تی میلوگرافی گزینه مناسبی برای بررسی فتق دیسک است.

ام‌ آر‌ آی (MRI)

  • حساس‌ ترین و دقیق‌ ترین روش تصویربرداری برای تشخیص بیرون‌ زدگی و فتق دیسک

  • به‌ طور دقیق فشردگی ریشه‌ های عصبی و وضعیت دیسک بین مهره‌ ای را نشان می‌ دهد.

  • اطلاعات دقیق حاصل از ام آر آی به پزشکان در تصمیم‌ گیری درمانی کمک می‌ کند.

درمان بیرون زدگی دیسک

بیرون زدگی و فتق دیسک درمان بدون جراحی

درمان بیرون‌ زدگی دیسک به عوامل متعددی بستگی دارد و برای همه بیماران یکسان نیست. انتخاب بهترین روش درمانی بر اساس شدت علائم، مدت زمان بیماری، نتایج معاینه بالینی، وضعیت عصبی بیمار و میزان تأثیر بیماری بر کیفیت زندگی انجام می‌شود. همچنین نظر پزشک متخصص ستون فقرات، یافته‌های تصویربرداری پزشکی مانند ام‌آر‌آی (MRI) یا سی‌تی‌اسکن (CT Scan) و در صورت نیاز نتایج نوار عصب و عضله (EMG-NCV) در تعیین مسیر درمان نقش مهمی دارند.

به طور کلی، درمان فتق دیسک در دو گروه اصلی شامل درمان‌های غیرجراحی و درمان‌های جراحی قرار می‌گیرد. در بیشتر بیماران، درمان ابتدا با روش‌های محافظه‌کارانه و غیرجراحی آغاز می‌شود؛ زیرا بسیاری از موارد بدون نیاز به جراحی قابل کنترل هستند. هدف این درمان‌ها کاهش درد و التهاب، بهبود عملکرد بیمار، حفظ فعالیت‌های روزمره و جلوگیری از پیشرفت آسیب عصبی است.

در مواردی که علائم بیمار شدید باشد، ضعف عضلانی پیشرونده ایجاد شود، شواهد فشردگی قابل توجه ریشه عصبی یا نخاع در تصویربرداری وجود داشته باشد یا بیمار به درمان‌های غیرجراحی پاسخ مناسبی ندهد، پزشک ممکن است درمان جراحی را توصیه کند. انتخاب نوع جراحی نیز بر اساس علائم بیمار، یافته‌های معاینه، محل درگیری دیسک و نتایج بررسی‌های تشخیصی انجام می‌شود.

در ادامه، روش‌های درمان غیرجراحی و جراحی بیرون‌زدگی و فتق دیسک به‌طور جداگانه بررسی خواهند شد.

درمان بدون جراحی بیرون‌ زدگی دیسک

درمان غیر جراحی بیرون‌ زدگی دیسک در اغلب بیماران به‌عنوان اولین خط درمان در نظر گرفته می‌شود. بسیاری از موارد بیرون‌ زدگی دیسک و حتی بخش قابل توجهی از موارد فتق دیسک با روش‌های محافظه‌کارانه بهبود می‌یابند و نیازی به جراحی پیدا نمی‌کنند. در این مرحله، پزشک معمولاً توصیه می‌کند بیمار برای چند روز تا چند هفته فعالیت‌های خود را تعدیل کرده و از انجام حرکاتی که باعث تشدید درد می‌شوند خودداری کند. با این حال، استراحت مطلق طولانی‌مدت توصیه نمی‌شود؛ زیرا می‌تواند موجب ضعف عضلات و طولانی شدن روند بهبودی شود.

روش‌های رایج درمان بدون جراحی بیرون‌ زدگی دیسک

  • اصلاح فعالیت‌های روزمره و پرهیز از حرکات دردناک
  • مصرف داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
  • استفاده از داروهای شل‌کننده عضلانی در صورت نیاز
  • انجام تمرینات کششی و تقویتی تحت نظر متخصص
  • فیزیوتراپی و برنامه‌های توانبخشی
  • استفاده از سرما و گرما درمانی
  • اولتراسوند تراپی
  • لیزر درمانی
  • تحریک الکتریکی عضلات (TENS)
  • ماساژ درمانی و تکنیک‌های دستی
  • کشش ستون فقرات و کشش لگن در موارد منتخب

در بیمارانی که دچار درد انتشاری ناشی از فشار روی ریشه‌های عصبی هستند، درمان‌های غیرجراحی همچنان نقش اصلی را ایفا می‌کنند. بسیاری از موارد رادیکولوپاتی گردنی و کمری ناشی از بیرون‌ زدگی دیسک با ترکیبی از دارودرمانی، فیزیوتراپی و اصلاح سبک زندگی کنترل می‌شوند. در صورتی که شدت درد خفیف تا متوسط باشد، داروهای ضدالتهاب معمولاً می‌توانند به کاهش التهاب و تسکین علائم کمک کنند.

دارو برای فتق دیسک

داروهای ضد ‏التهابی غیر استروئیدی

اگر درد فقط خفیف تا متوسط باشد‏ اغلب با داروهای ضد ‏التهابی غیر استروئیدی (NSAID) درمان می شود. مطالعات و شواهد قوی نشان می دهد که تجوبز این داروها در فواصل منظم باعث تسکین درد برای کمر درد حاد و مزمن می شوند.

شل کننده های عضلانی

بنزودیازپین ها ضد اسپاسم هم هستند. تحقیقات انجام شده بر روی این دسته از داروها نشان داده است که آنها در بهترین حالت برای تسکین کوتاه مدت کمر درد حاد و مزمن موثر هستند. مکانیسم اثر متوکاربامول ناشناخته است، اما مکانیسم اثر آن می تواند در نتیجه اثر بر روی سیستم عصبی مرکزی باشد. مطالعات متعدد نشان می دهد که این دارو برای بیماران مبتلا به کمر حاد موثر هست. مطالعات در مورد باکلوفن نشان می دهد که این دارو برای تسکین درد کوتاه مدت در افراد مبتلا به کمر درد حاد موثر است.

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای یک درمان موثر برای بسیاری از شرایط دردناک مانند نوروپاتی دیابتی، نورالژی پس از تبخال، فیبرومیالژیا و سردرد هستند. مطالعه کافی وجود ندارد تا نشان دهد که آیا آنها برای درمان کمر درد حاد موثر هستند یا خیر.

دولوکستین، یک مهارکننده باز جذب نوراپی نفرین سروتونین، در کاهش درد و افزایش عملکرد در کمر درد مزمن موثر است.

داروهای اپیوئیدی

استفاده از داروهای افیونی برای کمر درد دلسرد کننده بوده است و به طور کلی از مصرف داروهای مخدر پرهیز می شود. درمان طولانی مدت مواد افیونی باید تنها پس از تجزیه و تحلیل دقیق صورت بگیرد. داروهای اپیوئیدی نباید بدون پیگیری منظم برای ارزیابی تاثیر و عوارض استفاده شوند.

داروهای ضد تشنج

این داروها به ویژه گاباپنتین و پره گابالین، به طور گسترده برای دردهای عصبی استفاده می شوند. برای کمر دردهای مزمن و غیر رادیکولار، پره گابالین و گاباپنتین موثر نبوده اند. برای کمر درد رادیکولار مزمن، نتایج مربوط به اثربخشی متفاوت است.

 داروهای موضعی

چسب های لیدوکائین در برخی بیماران برای درمان کمر درد موثر هستند. انواع کرم‌ ها و لوسیون‌ ها توسط بیماران استفاده می‌شود که برخی افراد آنها را مؤثر می‌ دانند، این درمان‌ ها با عوارض جانبی و خطر کم همراه هستند.

طب سوزنی 

بیرون زدگی و فتق دیسک

این روش درمانی سنتی چینی بر این اصل استوار است که تحریک نقاط خاصی از بدن با سوزن‌ های بسیار نازک می‌ تواند جریان انرژی حیاتی (چی) را متعادل کرده و به تسکین درد و بهبود عملکرد کمک کند. مطالعات نشان داده‌ اند که طب سوزنی می‌ تواند در کاهش درد و ناتوانی ناشی از کمردرد مزمن، از جمله درد های مرتبط با فتق دیسک، مؤثر باشد. اعتقاد بر این است که طب سوزنی با آزاد کردن اندورفین‌ ها (مسکن‌ های طبیعی بدن)، تعدیل سیستم عصبی و کاهش التهاب عمل می‌ کند.

درمان دستی ستون فقرات 

این روش که توسط متخصصان مانند کایروپراکتور ها انجام می‌ شود، شامل استفاده از فشار کنترل شده و ناگهانی بر روی مفاصل ستون فقرات است. هدف آن بهبود دامنه حرکتی مفاصل، کاهش گرفتگی عضلانی و تسکین درد است. برای کمردرد حاد، این روش می‌ تواند تسکین کوتاه‌ مدت درد را فراهم کند. در موارد کمردرد مزمن، اثر آن مشابه دارو های ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) توصیف شده است، که نشان‌ دهنده نقش آن در کاهش التهاب و درد است.

تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست 

دستگاه تحریک الکتریکی عصب پالس‌ های الکتریکی کوچکی را از طریق الکترود هایی که روی پوست قرار می‌ گیرند، به ناحیه دردناک ارسال می‌ کند. این پالس‌ ها می‌ توانند با مسدود کردن سیگنال‌ های درد قبل از رسیدن به مغز (از طریق تئوری گیت کنترل درد) یا با تحریک بدن به تولید اندورفین‌ های طبیعی، به تسکین درد کمک کنند. تحریک الکتریکی عصب همچنین می‌ تواند به بهبود عملکرد و تحرک در ناحیه ستون فقرات کمری، خاجی (لومبوساکرال) کمک کند.

گرما درمانی

این روش شامل استفاده از حرارت برای افزایش گردش خون در ناحیه آسیب‌ دیده است. افزایش جریان خون به این معنی است که اکسیژن و مواد مغذی بیشتری به بافت‌ ها می‌ رسد که به فرآیند بهبودی کمک می‌ کند. علاوه بر این، گرما می‌ تواند به شل شدن عضلات منقبض و کاهش درد و سفتی ناشی از اسپاسم عضلانی کمک کند. محصولات زائد و مواد التهابی ناشی از اسپاسم نیز با افزایش جریان خون سریع‌ تر از ناحیه پاکسازی می‌ شوند.

سرما درمانی

در مرحله حاد آسیب‌ دیدگی یا التهاب، سرما درمانی (مانند استفاده از کمپرس یخ) می‌ تواند بسیار مؤثر باشد. سرما باعث انقباض عروق خونی شده که به کاهش جریان خون به ناحیه آسیب‌ دیده کمک می‌ کند. این امر منجر به کاهش تورم، التهاب و اسپاسم عضلانی می‌ شود. با کاهش این عوامل، درد نیز تسکین می‌ یابد. سرما درمانی به ویژه در مراحل اولیه فتق دیسک یا پس از تشدید درد مفید است.

تزریقات ستون فقرات

در صورتی که درمان‌های اولیه نتوانند درد را به‌خوبی کنترل کنند، پزشک ممکن است از روش‌های مداخله‌ای استفاده کند، از جمله:

  • تزریق استروئید اپیدورال
  • بلوک انتخابی ریشه عصبی
  • تزریق دارو تحت هدایت فلوروسکوپی (اشعه ایکس)

این روش‌ها معمولاً به‌عنوان درمان خط دوم در نظر گرفته می‌شوند و می‌توانند در کاهش التهاب، کنترل درد شدید و بهبود عملکرد بیمار مؤثر باشند. تزریق اپیدورال و بلوک‌های انتخابی ریشه عصبی به‌ویژه برای بیمارانی که از درد ناتوان‌کننده پا یا دست رنج می‌برند، گزینه‌های درمانی مناسبی محسوب می‌شوند.

اغلب، بهترین نتایج درمانی با ترکیب این روش‌ ها به دست می‌ آید. به عنوان مثال، ممکن است ابتدا از سرما درمانی برای کاهش التهاب حاد استفاده شود و سپس گرما درمانی برای شل کردن عضلات و افزایش جریان خون به کار رود. طب سوزنی و درمان دستی ستون فقرات نیز می‌توانند به عنوان درمان‌های تکمیلی برای بهبود عملکرد و کاهش درد به کار روند. تحریک الکتریکی عصب نیز می‌ تواند به عنوان یک ابزار مدیریت درد در خانه یا در طول فیزیوتراپی استفاده شود.

به طور کلی، درمان غیرجراحی بیرون‌ زدگی دیسک زمانی بیشترین موفقیت را دارد که با اصلاح سبک زندگی، کاهش وزن، انجام منظم تمرینات درمانی و رعایت اصول صحیح نشستن، ایستادن و بلند کردن اجسام همراه باشد.

ورزش برای بیرون زدگی دیسک

بیرون زدگی و فتق دیسک

تمرین و ورزش کنترل حرکت یک نوع متداول از ورزش های درمانی هستند که برای بیماران مبتلا به فتق دیسک علامت دار تجویز می شوند یک برنامه تقویت عضلات مرکزی سطح درد را کاهش می دهد، وضعیت عملکردی را بهبود می بخشد، کیفیت زندگی مرتبط با سلامت و استقامت عضلات تنه را در بیماران فتق دیسک کمر افزایش می دهد.

مطالعات مختلف ترکیبی از تکنیک های مختلف ورزش درمانی را برای بیرون زدگی و فتق دیسک نشان داده است. ورزش و برنامه های ارگونومیک را باید از اجزای بسیار مهم این درمان ترکیبی در نظر گرفت. با توجه به شواهد مبنی بر اینکه هیچ ورزشی ارجعیت بر سایر اشکال ورزش ها ندارد، انتخاب ورزش مناسب برای کمر درد مزمن باید مبتنی بر اولویت‌ های بیمار، آموزش‌ های بیمار، هزینه و بی‌ خطری آن باشد.

ورزش درمانی فتق دیسک فعال به روش های غیرفعال ترجیح داده می شود. تعدادی برنامه تمرین درمانی و حرکات ورزشی برای درمان فتق دیسک علامت دار وجود دارد.

  • فعالیت هوازی مانند پیاده روی، دوچرخه سواری
  • تمرینات انعطاف پذیری مانند یوگا
  • تمرینات اکستنشن ستون فقرات‏
  • تمرینات تقویتی
  • تمرینات هماهنگی و تعادل
  • ورزش کنترل حرکت

قوانین کلی برای انجام ورزش در بیرون‌ زدگی یا فتق دیسک 

  • ورزش را به آرامی انجام دهید.
  • انجام ورزش را با 5 بار تکرار شروع کنید و تا 10 بار تمرین افزایش دهید. بین تکرارها کاملاً استراحت کنید.
  • دو بار در روز به مدت 10 دقیقه ورزش کنید.

جراحی دیسک برای بیرون زدگی و فتق دیسک

بیرون زدگی و فتق دیسک جراحی دیسک

در صورتی که گزینه های درمانی محافظه کارانه مانند فیزیوتراپی و داروها، درد را به طور کلی کاهش نداده یا به پایان نرسانند، ممکن است پزشک عمل دیسک را توصیه کند. پزشکان برای تعیین روش مناسب، گزینه های جراحی را با بیماران در میان می گذارند. در جراحی سن بیمار، سلامت کلی و مسائل دیگر در نظر گرفته می شود. ممکن است بیمار کاندید جراحی ستون فقرات شود اگر:

  • درد رادیکولار فعالیت طبیعی را محدود یا کیفیت زندگی را مختل کند.
  • نقایص عصبی پیشرونده مانند ضعف پا یا بی حسی ایجاد می شود.
  • عملکرد طبیعی و کنترل روده و مثانه از دست برود.
  • در ایستادن یا راه رفتن مشکل جدی ایجاد شود.
  • دارو درمانی و فیزیوتراپی بی تاثیر باشد.

مزایای جراحی بیرون زدگی و فتق دیسک باید به دقت در برابر خطرات آن سنجیده شود. اگرچه درصد زیادی از بیماران مبتلا به فتق دیسک پس از جراحی تسکین درد قابل توجهی را گزارش می کنند.

سخن پایانی

در رابطه با بیرون‌ زدگی دیسک، آنچه در عمل بیش از هر چیز اهمیت دارد، داشتن دانش به‌ روز، تجربه بالینی گسترده و بینش دقیق تشخیصی و درمانی است، ترکیبی که می‌تواند ما را به بهترین نتیجه نزدیک کند، نه فقط بهترین عنوان که چشم گیر باشد.

انتخاب پزشکی که هم آناتومی و مکانیزم بیماری دیسک را به خوبی بشناسد، هم با روش‌ های نوین و غیرجراحی و در صورت لزوم جراحی‌ های کم‌ تهاجمی آشنا باشد و هم توانایی برنامه‌ ریزی یک درمان شخصی‌ سازی شده برای هر بیمار را داشته باشد، کلید اصلی موفقیت درمان است.

در این مسیر، کلینیک تخصصی دکتر نوری با تکیه بر دانش علمی روز، تجربه در درمان انواع فتق دیسک و نگاه جامع به وضعیت هر بیمار، تلاش می‌ کند با تمرکز بر بهترین نتیجه ممکن زمینه کاهش درد، بهبود عملکرد و بازگشت بیمار به زندگی عادی فراهم کند.

دکتر اسماعیل نوریمشاهده نوشته ها

Avatar for دکتر اسماعیل نوری

دانش آموخته دوره تخصص طب فیزیکی و توانبخشی در دانشگاه علوم پزشکی ایران، با 18 سال تجربه بالینی و مطب

بدون نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *