زانو؛ ساختمان و عملکرد

مانند همه مفاصل، زانوها بخشی از سیستم اسکلتی شما هستند. این مفصل به تحمل وزن شما کمک می کند و اجازه می دهد پاهای شما خم شوند و حرکت کنند. تقریباً هر حرکتی که از پاهای شما استفاده می کند به این مفصل متکی است زانوها هنگام راه رفتن، دویدن و پریدن به شما کمک می کنند.

زانو درد

درد زانو یک علامت بسیار شایع است که درد یا ناراحتی را در داخل یا اطراف مفصل احساس می‌کنید. این مفصل در حین حرکت مقدار زیادی از وزن شما را جذب و تحمل می کند. به همین دلیل یکی از شایع ترین مفاصل مستعد آسیب است. علت زانو درد می تواند یک مشکل موقت و کوتاه مدت باشد، اما همچنین می تواند یک مشکل مزمن و طولانی مدت باشد که نیاز به تشخیص و درمان توسط دکتر زانو دارد.

اگر زانو درد دارید به یک متخصص زانو مراجعه کنید. آنها علت درد و سایر علائم را تشخیص می‌دهند و درمان‌هایی را پیشنهاد می‌کنند که به شما کمک می‌کند به روال و فعالیت‌های معمول خود بازگردید.

کارکرد زانو

مفصل زانو در انجام حرکات مختلف مانند راه رفتن، دویدن، پریدن و ایستادن نقش حیاتی دارد. این مفصل از ساختارهای پیچیده ای مانند رباط ها، تاندون ها، غضروف ها و استخوان ها تشکیل شده است که برای ایجاد ثبات، حفظ تعادل و انعطاف پذیری با هم کار می کنند. درک مکانیک عملکرد این مفصل برای تشخیص و درمان مسائل مربوط به این مفصل پیچیده بسیار مهم است.

این مفصل مستعد آسیب ها و شرایطی است که می تواند بر عملکرد آن تأثیر بگذارد و در نتیجه درد و محدودیت های حرکتی ایجاد کند. مراقبت مناسب، توانبخشی و مداخله پزشکی در مدیریت مشکلات این مفصل برای تضمین عملکرد و تحرک مطلوب برای افراد در هر سنی و سطوح فعالیت ضروری است.

زانو چه نوع مفصلی است؟

مفاصل معمولاً بر اساس موارد زیر طبقه بندی می شوند :

• ترکیب آنها : از چه چیزی ساخته شده اند.
• عملکرد آنها : چگونه حرکت می کنند.

مفصل زانو (knee نی) یک مفصل سینوویال است. مفاصل سینوویال بیشترین آزادی را برای حرکت دارند. آنها از یک حفره در یک استخوان ساخته شده اند که استخوان دیگری در آن قرار می گیرد.

غضروف هیالین لغزنده انتهای استخوان هایی را می پوشاند که مفصل سینوویال را تشکیل می دهند. یک غشای سینوویال یک کیسه پر از مایع که مفصل را روان می کند و از آن محافظت می کند فضای بین استخوان ها را می پوشاند. این بالشتک اضافی به مفاصل سینوویال کمک می کند تا با کمترین اصطکاک ممکن حرکت کنند.

از نظر عملکردی، زانو یا knee یک مفصل لولا است. به لولاهایی فکر کنید که یک در را در جای خود نگه می دارند. آنها چند قسمت دارند که حرکت نمی کنند، اما قطعات دیگر با فاصله مشخصی حرکت می کنند تا باز و بسته شوند. مفاصل لولا از یک قانون اساسی پیروی می کنند آنها در یک جهت باز و بسته می شوند.

ساختار مفصل زانو چگونه است؟

زانوی شما از :

• استخوان ها

سه استخوان مفصل را تشکیل می دهند :

• • استخوان ران
  • درشت نی یا تیبیا
  • کشکک

• غضروف
• رباط ها
• ماهیچه ها
• اعصاب

غضروف مفصل زانو

غضروف یک بافت همبند قوی و انعطاف پذیر است که از مفاصل شما محافظت می کند. به عنوان یک ضربه گیر در سراسر بدن شما عمل می کند.

دو نوع غضروف در زانو وجود دارد :

• غضروف هیالین : غضروف هیالین رایج ترین نوع غضروف در بدن شما است. برخی آن را غضروف مفصلی می نامند. این عضروف انتهای استخوان ها را می پوشاند. غضروف هیالین لغزنده و صاف است که به استخوان‌های شما کمک می‌کند تا به راحتی در مفاصل از کنار یکدیگر حرکت کنند. سطوح استخوان ران، درشت نی و کشکک شما که با یکدیگر تماس دارند دارای پوشش غضروف هیالین هستند.
• فیبرو غضروف : فیبرو غضروف همان چیزی است که نام آن به نظر می رسد غضروف سخت ساخته شده از الیاف ضخیم. برای نگه داشتن قسمت هایی از بدن و جذب ضربه ها به اندازه کافی سخت است. مینیسک دو لایه از فیبرو غضروف است. فضای بین استخوان ران و تیبیا را محافظت می کند.

مینیسک های زانو

مفصل زانو دارای دو مینیسک است که به‌صورت ساختارهای هلالی‌شکل بین استخوان ران و استخوان درشت‌نی قرار گرفته‌اند. این دو مینیسک شامل مینیسک داخلی و مینیسک خارجی هستند و نقش مهمی در جذب ضربه، افزایش پایداری و تطابق سطوح مفصلی زانو ایفا می‌کنند. سطح مقطع آن‌ها مثلثی‌شکل بوده و هر کدام دارای شاخ قدامی (جلو) و شاخ خلفی (پشت) هستند.

ویژگی‌ها و عملکرد مینیسک‌ها شامل موارد زیر است :

• سطح فوقانی هر مینیسک مقعر (خمیده به سمت داخل) است تا با شکل کندیل‌های استخوان ران (فمور) تطابق داشته باشد، در حالی که سطح تحتانی صاف است تا با فلات نسبتاً صاف استخوان درشت‌نی (تیبیا) هماهنگ شود.
• مینیسک داخلی بزرگ‌تر و بیشتر به شکل C است، در حالی که مینیسک خارجی بیشتر به شکل O می‌باشد؛ به همین دلیل، بخش داخلی زانو بیشتر در معرض آسیب قرار دارد.
• ساختار فیبری مینیسک‌ها به آن‌ها اجازه می‌دهد نیروهای فشاری را به‌صورت شعاعی توزیع کنند و از سطوح صاف غضروف مفصلی محافظت نمایند. این موضوع اهمیت زیادی دارد زیرا مفصل زانو هنگام راه رفتن نیرویی معادل ۱ تا ۲ برابر وزن بدن و هنگام دویدن تا ۴ برابر وزن بدن را تحمل می‌کند.
• مینیسک‌ها توسط رباط‌ها به استخوان درشت‌نی متصل می‌شوند؛ مینیسک داخلی به دلیل اتصالات قوی‌تر، تحرک کمتری دارد، در حالی که مینیسک خارجی آزادانه‌تر حرکت می‌کند.
• در طول سال اول زندگی، مینیسک‌ها به‌طور کامل دارای خون‌رسانی هستند، اما با شروع تحمل وزن، دو سوم داخلی آن‌ها کم‌خون‌تر می‌شوند که این امر توانایی ترمیم آسیب‌ها را محدود می‌کند.

به‌طور خلاصه، وجود دو مینیسک در زانو باعث افزایش پایداری، توزیع مناسب فشار و محافظت از سطوح مفصلی می‌شود؛ با این حال، خون‌رسانی محدود در بخش‌های داخلی باعث می‌شود آسیب‌های آن‌ها به‌سختی بهبود یابد.

بورس های زانو

بورس یک کیسه کوچک پر از مایع است که بین ساختارهای متحرک در مفصل قرار می‌گیرد. وظیفه اصلی بورس کاهش اصطکاک و جلوگیری از سایش بین عضلات، تاندون‌ها و استخوان‌ها در هنگام حرکت است.

در مفصل زانو و اطراف آن پنج بورس مهم وجود دارد :

1. بورس فوق کشککی : این بورس در بالای کشکک قرار دارد.
2. بورس پیش کشککی : این بورس در جلوی کشکک قرار گرفته است.
3. بورس تحت کشککی (Infrapatellar) : این بورس در زیر کشکک قرار دارد.
4. بورس نیم‌غشایی : این بورس در نزدیکی عضله نیمه‌غشایی، یکی از عضلات پشت ران، واقع شده است.
5. بورس پس آنسرین : این بورس در قسمت داخلی زانو، بین استخوان درشت‌نی و محل اتصال تاندون‌های عضلات نیمه‌تندینوس، گراسیلیس و سارتوریوس قرار دارد.

التهاب بورس پس آنسرین می‌تواند منجر به بروز بورسیت پس آنسرین شود که یکی از علل درد در بخش داخلی زانو محسوب می‌شود.

کپسول مفصلی زانو

کپسول مفصلی زانو یک ساختار مهم برای پایداری و عملکرد صحیح مفصل است. این کپسول شامل لایه بیرونی فیبری ضخیم و لایه‌های داخلی نازک‌تر می‌باشد که با رباط‌های اطراف همکاری می‌کند تا مفصل را تثبیت کند. به همین دلیل، زانو در حالت کشیده (صاف) نسبت به حالت خمیده پایدارتر است.

ویژگی‌ها و عملکرد کپسول مفصلی و ساختارهای مرتبط شامل موارد زیر است :

• غشای سینوویال : داخل کپسول قرار دارد و مایع سینوویال یا آب زانو را تولید می‌کند که به روانکاری مفصل و کاهش اصطکاک کمک می‌کند.
• پد چربی زیر کشکک و بورس‌ها : این ساختارها به‌عنوان بالشتک عمل کرده و فشار و ضربه را در مفصل جذب می‌کنند.
• تأثیر حرکت و تورم : حرکت مایع سینوویال در هنگام باز شدن، خم شدن و نیمه‌خم شدن زانو متفاوت است و در صورت تورم مفصل، راحتی حرکت زانو کاهش می‌یابد.

به‌طور خلاصه، کپسول مفصلی همراه با رباط‌ها و ساختارهای اطراف، نقش کلیدی در ثبات، روانکاری و محافظت از مفصل زانو دارد.

رباط ها در زانو

رباط‌های مفصل زانو نقش کلیدی در حفظ ثبات و کنترل حرکت مفصل دارند و هر کدام وظایف ویژه‌ای بر عهده دارند. این رباط‌ها نوارهای بافتی محکمی هستند که استخوان ران را به استخوان‌های ساق پا متصل می‌کنند و مانع حرکات غیرطبیعی و آسیب‌زا می‌شوند.

انواع رباط‌های زانو و عملکرد آن‌ها

۱. رباط‌های جانبی (Lateral & Medial Collateral Ligaments)

• رباط جانبی داخلی (MCL) : در سمت داخلی زانو قرار دارد و ران را به استخوان درشت‌نی متصل می‌کند. این رباط در برابر نیروهای وارده از سمت بیرونی و چرخش جانبی مقاومت می‌کند و در هنگام باز شدن زانو موثرتر عمل می‌کند.
• رباط جانبی خارجی (LCL) : در سمت بیرونی زانو قرار دارد و ران را به استخوان نازک‌نی (فیبولا) متصل می‌کند. این رباط در برابر نیروهای واروس (به سمت داخل) و چرخش جانبی مقاومت می‌کند و در حالت کشیده شدن زانو بیشتر فعال است.
• وظیفه کلی : رباط‌های جانبی از حرکت بیش از حد زانو از پهلو به پهلو جلوگیری می‌کنند و ثبات جانبی مفصل را حفظ می‌کنند.

۲. رباط‌های صلیبی (Cruciate Ligaments)

• رباط صلیبی جلویی (ACL) : جلوی زانو را به عقب متصل می‌کند و از حرکت رو به جلوی استخوان درشت‌نی روی استخوان ران جلوگیری می‌کند. این رباط دو باندل دارد که در خم شدن و صاف کردن زانو عملکرد متفاوتی دارند.
• رباط صلیبی پشتی (PCL) : پشت زانو قرار دارد و از حرکت عقب استخوان درشت‌نی جلوگیری می‌کند. باندل‌های آن در خم شدن و صاف کردن زانو نقش دارند و در کنترل چرخش و نیروهای والگوس/واروس نیز کمک می‌کنند.
• وظیفه کلی : رباط‌های صلیبی با عبور از یکدیگر و تشکیل شکل X، حرکت زانو از جلو به عقب و بالعکس را کنترل می‌کنند و به پایداری محوری مفصل کمک می‌کنند.

به طور خلاصه، رباط‌های جانبی و صلیبی با همکاری یکدیگر ثبات زانو را در جهات مختلف فراهم کرده و اجازه حرکت نرم و ایمن مفصل را می‌دهند، در حالی که از آسیب ناشی از حرکات غیرطبیعی جلوگیری می‌کنند.

عضلات زانو

عضله چهار سر ران

چهار عضله Vastus medialis، vastus intermedius، vastus lateralis و rectus femoris هر کدام از بالای استخوان ران منشا می گیرند. آنها از جلوی ران عبور می کنند و سپس در نزدیکی زانو به هم می پیوندند تا تاندون چهارسر ران را تشکیل دهند. تاندون چهارگانه در اطراف کشکک ادامه می‌یابد قبل از اینکه در نهایت به توبروزیته تیبیا در قسمت جلوی استخوان ساق پا متصل شود و در آنجا به عنوان تاندون کشکک شناخته می‌شود. عضلات چهارسر ران ماهیچه های مفصل زانو (knee نی) هستند که در جلوی ران قرار دارند. آنها برای صاف کردن این مفصل کار می کنند.

عمل : عمل اصلی آنها صاف کردن زانو است، اما به خم شدن مفصل ران نیز کمک می کنند.

فعالیت های رایج : بلند شدن از روی صندلی، بالا رفتن از پله ها، راه رفتن و دویدن

مشکلات رایج : سفتی، ضعف، کشیدگی، تاندونیت، پارگی تاندون

عضله همسترینگ

هر یک از سه عضله همسترینگ، نیمه غشایی، نیمه تاندینوزوس و عضله دو سر رانی، از پایین لگن منشا می گیرند، به سمت پشت ران حرکت می کنند و به پشت زانو متصل می شوند. آنها عضلات خم کننده اصلی زانو هستند. همچنین کمک به تثبیت مفصل با محافظت از رباط های جانبی و صلیبی، به خصوص زمانی که زانو می پیچد.

محل قرارگیری : همسترینگ ها در پشت ران از باسن تا زانو قرار دارند

عمل : عمل اصلی آنها خم کردن مفصل زانو (knee نی) است، اما به راست شدن مفصل ران نیز کمک می کنند

فعالیت های رایج : دویدن، چرخاندن

مشکلات رایج : سفتی، ضعف، پارگی عضلانی، تاندونیت

عضلات ساق پا

عضلات کاف درست زیر زانو در پشت ساق پا، ماهیچه های ساق پا و گاستروکنمیوس قرار دارند.

ماهیچه های ساق پا عمدتاً حرکات پا و مچ پا را کنترل می کنند، اما نقش کوچکی در حرکات این مفصل در کنار سایر عضلات پشت زانو دارند.

آسیب هایی مانند پارگی عضلات ساق پا و التهاب تاندون آشیل از علل شایع درد ساق پا هستند.

ضعف در عضلات ساق پا اغلب می تواند منجر به درد زانو و گرفتگی شود. تمرینات تقویتی ساق پا و کشش ساق پا واقعا می تواند کمک کننده باشد.

عضلات pes anserine

پس آنسرین (پای غاز) به تاندون‌های به هم چسبیده سه عضله اشاره دارد که در قسمت داخلی استخوان تیبیا یا درشت نی قرار می‌گیرند : sartorius، gracilis و semitendinosus. این عضلات برای حمایت و تثبیت زانو به ویژه در حین فعالیت هایی مانند دویدن، پریدن و بالا رفتن با هم کار می کنند. استفاده بیش از حد یا بیومکانیک نامناسب می تواند منجر به بورسیت پس آنسرین شود و باعث درد و تورم در قسمت داخلی زانو شود.

عضلات باسن یا گلوتئال

گروه دیگری از عضلات که در مشکلات زانو نباید نادیده گرفته شوند، عضلات سرینی یا باسن هستند :

گلوتئوس ماکسیموس
گلوتئوس مدیوس
پیریفورمیس
گلوتئوس مینیموس
باسن نقش بسیار مهمی در ثبات مفصل زانو (knee نی) ایفا می کند و طبق تجربه، تقریباً هر کسی که از درد مداوم زانو رنج می برد، عضلات باسن ضعیف است و از تمرینات تقویت کننده باسن و در برخی موارد کشش باسن سود می برد.

عضله پوپلیتئوس

پوپلیتئوس یکی از عضلات کوچک پشت زانو است.

هنگامی که به عضلات مفصل زانو (knee نی) فکر می کنیم اغلب نادیده گرفته می شود، اما پوپلیتئوس نقش مهمی در کمک به چرخش مفصل و همچنین کمک به ثبات مفصل و کمک به محافظت از مینیسک جانبی دارد.

پوپلیتئوس علیرغم اندازه کوچکش، عضله تثبیت کننده زانو است. پوپلیتئوس هم در فاز زنجیره بسته و هم در فاز زنجیره باز چرخه راه رفتن درگیر است. در مرحله زنجیره بسته، یعنی زمانی که پا با زمین تماس دارد، عضله استخوان ران را روی استخوان درشت نی می چرخاند.

اعصاب زانو

اعصاب اطراف مفصل زانو نقش مهمی در حرکت (عملکرد حرکتی) و حس این مفصل دارند. هر عصب، نواحی خاصی از مفصل، عضلات ران و ساق پا و همچنین پوست روی زانو را عصب‌دهی می‌کند. آسیب به این اعصاب می‌تواند باعث ضعف عضلانی یا تغییرات حسی در ناحیه آسیب‌دیده شود.

اعصاب مهم اطراف مفصل زانو :

• عصب ابتراتور (Obturator nerve) : عضلات داخلی ران را کنترل می‌کند و در تثبیت مفصل زانو نقش دارد.
• عصب فمورال (Femoral nerve) : عضلات جلوی ران، از جمله چهارسر ران را عصب‌دهی می‌کند و باز شدن زانو را امکان‌پذیر می‌سازد.
• عصب سیاتیک (Sciatic nerve) : پشت ران و همسترینگ را عصب‌دهی می‌کند و در خم کردن و چرخش زانو نقش دارد.
• عصب تیبیال (Tibial nerve) : بخشی از عصب سیاتیک است که در پشت ساق پا ادامه می‌یابد و حس و حرکت پا و ساق را کنترل می‌کند.

مهمترین عصب پشت زانو، عصب پوپلیتئال است که درست بالای زانو تقسیم شده و عصب تیبیال و عصب پرونئال را تشکیل می‌دهد :

• عصب تیبیال : در پشت ساق پا ادامه می‌یابد و کنترل حرکتی و حس بخش‌های پشت پا و کف پا را فراهم می‌کند.
• عصب پرونئال (Peroneal nerve) : اطراف جلوی ساق و بیرون پا حرکت می‌کند و حس و حرکت بخش‌های جلویی و جانبی ساق و پا را تأمین می‌کند.

آسیب‌های عصبی اطراف زانو نسبت به آسیب‌هایی مانند پارگی منیسک، غضروف یا رباط‌ها کمتر شایع است. در برخی موارد، آزادسازی عصبی برای رفع فشار یا گیر افتادگی عصب لازم است، اما این روش به اندازه جراحی‌های رایج زانو مانند آرتروسکوپی یا بازسازی رباط‌ها متداول نیست.

بیو مکانیک زانو

در مفصل زانو، ثبات و حرکت هماهنگ توسط ترکیبی از ساختارهای استاتیک و دینامیک تأمین می‌شود. رباط‌ها و مینیسک‌ها ثبات ساکن (استاتیک) ایجاد می‌کنند و مانع حرکات غیرطبیعی مفصل می‌شوند، در حالی که ماهیچه‌ها و تاندون‌ها ثبات پویا (دینامیک) فراهم کرده و حرکت کنترل‌شده زانو را ممکن می‌سازند.

حرکات اصلی و ثانویه مفصل زانو

• حرکت اصلی : خم شدن و راست شدن زانو، به‌عنوان یک مفصل لولا عمل می‌کند. در این حرکات، استخوان درشت‌نی و کشکک نسبت به استخوان ران حرکت می‌کنند.
• عضلات اصلی : گروه عضلات چهارسر ران با کشیدن کشکک به سمت بالا، زانو را صاف می‌کنند.
• دامنه حرکت : راست شدن کامل زانو برابر با ۰ درجه و خم شدن حداکثر تا ۱۴۰ درجه است.
• حرکت ثانویه : چرخش درونی و بیرونی استخوان درشت‌نی نسبت به استخوان ران، که تنها زمانی امکان‌پذیر است که زانو خم شده باشد.

این ترکیب حرکتی، همراه با ثبات استاتیک و دینامیک، امکان عملکرد روان و محافظت‌شده مفصل زانو در فعالیت‌های روزمره و ورزشی را فراهم می‌کند.

شایع ترین مشکلات یا بیماری های زانو

1. آسیب رباط صلیبی جلویی(ACL) : آسیب یا پارگی رباط واقع در مرکز مفصل، که برای ثبات و حرکت مفصل زانو (knee نی) بسیار مهم است.

2. آسیب رباط جانبی خارجی(LCL) : آسیب یا پارگی رباط در سمت خارجی، که به تثبیت مفصل کمک می کند.

3. آسیب رباط جانبی داخلی(MCL) : آسیب یا پارگی رباط در سمت داخلی، که به تثبیت مفصل نیز کمک می کند.

4. آسیب رباط صلیبی پشتی(PCL) : آسیب یا پارگی رباط واقع در پشت زانو که در ثبات و حرکت مفصل نقش دارد.

5. کندرومالاسی کشکک : نرم شدن و آسیب غضروف زیر کشکک.

6. کشیدگی عضلات چهارسر ران : آسیب یا پارگی گروه عضلانی بزرگ جلوی ران که مسئول راست شدن زانو است.

7. کوفتگی عضله چهارسر ران : ضربه به عضله چهار سر ران.

8. شکستگی کشکک : شکستگی در کشکک.

9. شکستگی پلاتوی تیبیا : شکستگی در قسمت فوقانی استخوان ساق پا(درشت نی)که بخشی از مفصل را تشکیل می دهد.

10. شکستگی استخوان ران : شکستگی در استخوان ران(فمور).

11. شکستگی تیبیا : شکستگی در استخوان ساق پا(درشت نی).

12. ضایعات غضروف مفصلی : آسیب یا فرسودگی غضروف صاف و محافظ انتهای استخوان های مفصل.

13. کیست بیکر : یک کیست پر از مایع که در پشت زانو ایجاد می شود، اغلب به دلیل مشکل زمینه ای مفصل هست.

14. ضایعات مینیسک : پارگی یا آسیب به مینیسک ها که عمکرد مفصل زانو را می کند.

15. کشیدگی همسترینگ : آسیب یا پارگی گروهی از عضلات پشت ران.

16. سندرم Iliotibial Band : تحریک یا التهاب نوار ضخیم بافتی که در امتداد قسمت خارجی ران و زانو قرار دارد.

17. سندرم SindingLarsenJohansson : التهاب ناحیه ای که تاندون کشکک به کشکک می چسبد، معمولا در نوجوانان.

18. آرتروز زانو : بیماری دژنراتیو مفصلی که زانو را تحت تاثیر قرار می دهد و منجر به درد، سفتی و از دست دادن عملکرد می شود.

19. بورسیت زانو : التهاب کیسه های پر از مایع(بورس)اطراف مفصل.

20. Osteochondritis Dissecans of the Knee : قطعات شل غضروف و استخوان که در داخل مفصل ایجاد می شوند.

21. بیماری ازگودشلاتر : التهاب ناحیه ای که تاندون کشکک به استخوان ساق پا می چسبد، اغلب در نوجوانان فعال و در حال رشد.

22. سندرم پلیکا : تحریک یا التهاب چین های بافت(پلیکا)در اطراف مفصل.

23. تاندونیت کشکک : التهاب تاندونی که کشکک را به ساق پا متصل می کند.

24. تاندونیت پوپلیتئوس : التهاب تاندون عضله پوپلیتئوس، واقع در پشت زانو.

25. کشیدگی پوپلیتئوس : آسیب یا پارگی عضله پوپلیتئوس که به چرخش مفصل زانو (knee نی) کمک می کند.

26. Tendinopathy Semimembranosus : دژنراسیون یا آسیب به تاندون ماهیچه semimembranosus، واقع در پشت مفصل.

27. بورسیت پس آنسرینوس : التهاب بورس(کیسه پر از مایع)که در آن تاندون های عضلات پس آنسرینوس(واقع در قسمت داخلی )به آن متصل می شوند.

28. بورسیت پیش کشکک : التهاب بورس در جلوی کشکک زانو.

آسیب های ورزشی زانو

برخی از شایع ترین آسیب های زانو هستند :

• پارگی رباط صلیبی جلویی (ACL Tear)

• پارگی رباط صلیبی پشتی (PCL Tear)

• پارگی رباط جانبی داخلی (MCL Tear)

• پارگی مینیسک (Meniscus Tear)

• کشیدگی زانو (Knee Strain)

• رگ به رگ شدن زانو (Knee Sprain)

• شکستگی استخوان زانو (Knee Fracture)

• دررفتگی زانو (Knee Dislocation)

• سندرم درد پاتلوفمورال (Patellofemoral Pain Syndrome – PFPS)

علائم مشکلات یا بیماری های زانو

بیماری یا مشکلی که زانوی شما را تحت تأثیر قرار می‌دهد، مشخص می‌کند که چه علائمی را تجربه می‌کنید. برخی مشکلات ممکن است تنها با درد یا خشکی مفصل همراه باشند، در حالی که سایر شرایط می‌توانند باعث تورم، ناپایداری یا محدودیت شدید حرکت شوند. بنابراین شناسایی علت دقیق زانو درد برای انتخاب درمان مناسب اهمیت بالایی دارد.

علائم شایع بیماری ها و مشکلات زانو

بیماری ها و مشکلات زانو می تواند با مجموعه‌ای از علائم حرکتی و فیزیکی همراه باشد که بسته به علت مشکل، شدت و نوع آن متفاوت است. مهم‌ترین علائم شامل موارد زیر است :

• درد زانو
• تورم زانو
• خشکی مفصل
• صدا دادن زانو هنگام حرکت
• کبودی اطراف زانو
• خالی کردن زانو (احساس افتادن یا ناپایداری مفصل)
• گرم شدن پوست اطراف زانو
• قرمزی پوست زانو
• قفل شدن مفصل زانو یا عدم توانایی حرکت آزادانه
• ناتوانی در صاف کردن کامل زانو
• ناتوانی در تحمل وزن بدن
• ضعف یا بی‌ثباتی مفصل
• مشکل در راه رفتن یا محدودیت در فعالیت‌های روزمره

شناسایی این علائم و مراجعه به پزشک متخصص زانو می‌تواند به تشخیص دقیق و درمان مناسب کمک کند و از پیشرفت آسیب جلوگیری نماید.

معاینه فیزیکی تخصصی زانو

اینها معاینه فیزیکی تخصصی هستند که توسط پزشکان متخصص برای ارزیابی جنبه های مختلف عملکرد و یکپارچگی مفصل زانو، به ویژه در رابطه با آسیب ها یا شرایطی که بر رباط ها، غضروف ها و سایر ساختارهای مفصل تأثیر می گذارد، استفاده می شود.

1. تست مک موری : این یک مانور معاینه فیزیکی است که برای ارزیابی پارگی مینیسک استفاده می شود.

2. تست Apley : این تست برای افتراق بین آسیب های مینیسک و رباط  استفاده می شود.

3. تست Steinmann : این تست برای ارزیابی یکپارچگی رباط متقاطع پشتی(PCL) استفاده می شود.

4. تست Ege : این آزمایشی است که برای ارزیابی پارگی احتمالی در مینیسک داخلی زانو استفاده می شود.

5. تست Ely : این تست برای ارزیابی انعطاف پذیری عضله چهار سر ران و مکانیسم ردیابی کشکک استفاده می شود.

6. تست LCL : این تست یکپارچگی رباط جانبی خارجی(LCL) را ارزیابی می کند.

7. تست MCL : این تست یکپارچگی رباط جانبی داخلی(MCL) را ارزیابی می کند.

8. کشش جلویی : این تست یکپارچگی رباط متقاطع جلویی(ACL) را ارزیابی می کند.

9. تست لاچمن : این تست دیگری است که برای ارزیابی یکپارچگی ACL استفاده می شود.

10. Pivot Shift : این تست برای تشخیص بی ثباتی و پارگی ACL استفاده می شود.

11. تست Slocum : این تست برای ارزیابی یکپارچگی PCL استفاده می شود.

12. تست کشوی پشتی : این تست یکپارچگی PCL را ارزیابی می کند.

13. تست شماره گیری(Dial Test) : این تست یکپارچگی PCL و گوشه پشتی جانبی مفصل را ارزیابی می کند.

14. تست مولر : از این تست برای ارزیابی پایداری کشکک استفاده می شود.

15. علامت ترس کشکک : این علامت نشان دهنده ناپایداری یا دررفتگی احتمالی کشکک است.

16. تست کشکک زانو : این تست درد و کرپیتوس در مفصل کشکک رانی را ارزیابی می کند.

17. تست Thessaly : این تست برای ارزیابی پارگی منیسک در مفصل زانو (knee نی) استفاده می شود.

18. تست اوبر : این تست انعطاف پذیری باند ایلیوتیبیال و عضلات ابدکتور هیپ را ارزیابی می کند.

ارزیابی تشخیصی مشکلات یا بیماری های زانو

به محض مشاهده تغییرات یا درد در زانوهای خود به متخصص زانو مراجعه کنید. برخی از رایج ترین اریابیهایی که برای تشخیص مشکلات مفصل زانو (knee نی)   استفاده می شود عبارتند از :

• اشعه ایکس
• سونوگرافی
• آسپیراسیون یا کشیدن آب زانو
• سی تی اسکن
• ام آر آی

ابزارهای ارزیابی زانو

این معیارهای نتیجه، به پزشکان متخصص و محققان کمک می کند تا به طور عینی تأثیر آسیب های زانو و آرتروز را بر علائم، عملکرد و کیفیت زندگی بیمار ارزیابی کنند، که می تواند درمان را هدایت کند و پیشرفت را در طول زمان ردیابی کند.

اینها معیارها یا ابزارهای ارزیابی متفاوتی هستند که برای ارزیابی علائم، عملکرد و تأثیر کلی آسیب‌های مفصل و استئوآرتریت استفاده می‌شوند. اجازه دهید هر کدام را به اختصار توضیح دهم :

امتیاز نتیجه آسیب و استئوآرتریت زانو(KOOS) : یک اندازه گیری پیامد گزارش شده توسط بیمار که درد، علائم، عملکرد در زندگی روزمره، عملکرد در ورزش و تفریح، و کیفیت زندگی مرتبط با زانو را ارزیابی می کند.

سیستم رتبه بندی زانو سینسیناتی : ارزیابی گزارش شده توسط پزشک که پارامترهایی مانند ثبات زانو، دامنه حرکت و عملکرد را ارزیابی می کند.

امتیاز نتیجه آسیب زانو و استئوآرتریت(KOOSChild) : نسخه ای از KOOS که به طور خاص برای کودکان و نوجوانان مبتلا به آسیب یا آرتروز طراحی شده است.

بررسی نتیجه زانو(KOS) : علائم و محدودیت های عملکردی مربوط به شرایط زانو را ارزیابی می کند.

مقیاس عملکردی اندام تحتانی(LEFS) : ناتوانی درک شده بیمار را در ارتباط با انواع شرایط اندام تحتانی اندازه گیری می کند.

شاخص استئوآرتریت WOMAC : یک اندازه گیری نتیجه گزارش شده توسط بیمار که درد، سفتی، و عملکرد فیزیکی را در افراد مبتلا به استئوآرتریت لگن و/یا زانو ارزیابی می کند.

اندازه‌گیری پیامد آرتروز زانو/لگن ابادان(IKHOAM) : یک اندازه‌گیری پیامد گزارش‌شده توسط بیمار برای ارزیابی تأثیر استئوآرتریت زانو و هیپ ایجاد و تأیید شده است.

کلیات درمان مشکلات زانو

طیف گسترده ای از درمان های جراحی و غیر جراحی برای شرایط و آسیب ها و بیماری های مختلف زانو وجود دارد.

درمان غیرجراحی بیماری‌های زانو

برای بسیاری از مشکلات زانو، روش‌های غیرجراحی می‌توانند درد را کاهش داده، عملکرد مفصل را بهبود بخشند و از پیشرفت آسیب جلوگیری کنند. این روش‌ها شامل موارد زیر هستند :

• ورزش درمانی زانو : تمریناتی طراحی شده برای افزایش قدرت، انعطاف‌پذیری و عملکرد مفصل زانو. این تمرینات به بهبود ثبات مفصل، کاهش درد و پیشگیری از آسیب‌های بعدی کمک می‌کنند.
• درمان دستی (Manual Therapy) : تکنیک‌های عملی و دستی برای بهبود تحرک، کاهش درد و بازگرداندن عملکرد طبیعی زانو. شامل ماساژ، mobilization و تکنیک‌های تخصصی فیزیوتراپی است.
• توانبخشی رباط صلیبی جلویی : برنامه فیزیوتراپی تخصصی برای بهبودی از آسیب یا بازسازی ACL که شامل تمرینات تقویتی، تعادلی و بازگرداندن دامنه حرکت است.
• توانبخشی پس از جراحی : برنامه جامع درمانی برای کمک به بازگشت سریع‌تر به فعالیت‌های روزمره و ورزش بعد از انواع جراحی‌های زانو.
• نوار کشکک (Patellar Taping/Strapping) : تکنیک چسب‌گذاری برای حمایت و تراز کردن کشکک زانو و کاهش درد ناشی از فشار یا ناپایداری.
• تزریقات به زانو (Knee Injections) : شامل روش‌هایی مانند اوزون‌تراپی، تزریق کورتیزون یا ژل‌های مفصلی برای کاهش التهاب، درد و بهبود حرکت مفصل بدون نیاز به جراحی.
• طب سوزنی (Acupuncture) : استفاده از سوزن‌های ظریف در نقاط خاص برای تحریک سیستم عصبی، کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل.
• لیزر درمانی (Laser Therapy) : روش غیرتهاجمی که با تابش نور لیزر به بافت‌ها التهاب را کاهش داده و روند ترمیم را تسریع می‌کند.

این درمان‌ها اغلب به صورت ترکیبی استفاده می‌شوند تا نتایج بهینه، کاهش درد و بازگشت سریع‌تر عملکرد مفصل حاصل شود.

درمان جراحی بیماری‌های زانو

برای آسیب‌ها و بیماری‌های شدید زانو که به درمان‌های غیرجراحی پاسخ نمی‌دهند، روش‌های جراحی می‌توانند عملکرد مفصل را بازیابی کرده و درد را کاهش دهند. مهم‌ترین روش‌های جراحی زانو شامل موارد زیر هستند :

• مینیسککتومی آرتروسکوپی : برداشتن بخشی از مینیسک پاره شده برای کاهش درد و بهبود حرکت مفصل.
• ترمیم مینیسک : ترمیم جراحی مینیسک پاره شده با هدف حفظ ساختار و عملکرد طبیعی مفصل.
• دبریدمان غضروف مفصلی و میکروشکستگی : تمیز کردن غضروف آسیب دیده و ایجاد سوراخ‌های کوچک برای تحریک رشد غضروف جدید.
• بازسازی رباط صلیبی جلویی : بازسازی جراحی پارگی ACL برای بازگرداندن ثبات زانو.
  • اتوگرافت تاندون کشکک : استفاده از تاندون کشکک خود بیمار برای بازسازی ACL.
  • اتوگرافت تاندون همسترینگ : استفاده از تاندون همسترینگ خود بیمار برای بازسازی ACL.
  • آلوگرافت : استفاده از پیوند تاندون اهداکننده برای بازسازی ACL.
• بازسازی رباط متقاطع پشتی : جراحی برای بازسازی PCL در صورت پارگی.
• تثبیت شکستگی با جراحی : استفاده از پین، پیچ یا صفحات برای تثبیت استخوان‌های شکسته زانو.
• دبریدمان و دستکاری آرتروسکوپی : جراحی اندوسکوپیک برای تمیز کردن مفصل و بهبود تحرک آن.
• آزادسازی جانبی کشکک : جراحی برای آزادسازی بافت‌های اطراف کشکک و بهبود تراز آن.
• استئوتومی تیبیا : برش و تنظیم مجدد استخوان درشت‌نی برای اصلاح محور و کاهش فشار روی مفصل.
• تعویض کامل زانو : جایگزینی کامل مفصل زانو با مفصل مصنوعی برای بیماران با آسیب شدید یا آرتروز پیشرفته.

این جراحی‌ها بسته به نوع آسیب، شدت مشکل و سن بیمار انتخاب می‌شوند و اغلب با برنامه توانبخشی تخصصی پس از عمل همراه هستند تا بازگشت عملکرد کامل مفصل تضمین شود.

چگونه می توانم از زانوهایم مراقبت کنم؟

بهترین راه برای مراقبت از مفصل زانو حفظ سلامت کلی است، از جمله :

• پیروی از یک برنامه غذایی و ورزشی که برای شما مفید است.
• مراجعه به دکتر متخصص زانو برای معاینات منظم و به محض مشاهده هرگونه تغییر یا علائم در این مفصل
• پوشیدن تجهیزات حفاظتی مناسب برای هر فعالیت، ورزش یا کاری که انجام می دهید.

سخن پایانی

زانوهای شما بزرگترین مفصل شما هستند و وظیفه بزرگی دارند به شما کمک می کنند بایستید، حرکت کنید و از پاهای خود استفاده کنید. مهم نیست که چه کاری انجام می دهید، در طول برنامه روزانه از آنها بسیار استفاده می کنید.

از آنجایی که ما از زانوها برای فعالیت های زیادی استفاده می کنیم، آنها یکی از آسیب پذیرترین مفاصل هستند. همه افراد گاهی درد دارند، اما نباید درد مفصل زانو  را نادیده بگیرند. به محض مشاهده هرگونه تغییر، به متخصص زانو مراجعه نمایید.