نویسنده: دکتر اسماعیل نوری

گانگلیون

گانگلیون‌ ها کیست‌ های کوچک پر از مایع سینوویال هستند که درست در زیر پوست قرار دارند. گانگلیون بیشتر در پشت مچ دست بروز می‌ کند. مایع داخل کیست شفاف و بسیار چسبناک است که به غلظت بالای اسید هیالورونیک و موکوپلی ساکارید ها نسبت داده می‌ شود. این کیست‌ ها زمانی ایجاد می‌ شوند که پارگی در بافتی که تاندون یا مفصل را می‌ پوشاند، ایجاد شود.

اگرچه علت دقیق ایجاد این کیست ناشناخته است، اما اعتقاد بر این است که کیست‌ های گانگلیون از سلول‌ های مزانشیمی در محل اتصال کپسولی سینوویال در نتیجه ریز آسیب مداوم ایجاد می‌ شوند. دکتر دست اغلب با شرح حال و معاینه گانگلیون را تشخیص می‌ دهد. گانگلیون‌ ها شایع‌ ترین توده‌ های بافت نرم هستند که در دست و مچ دست یافت می‌ شوند، اما معمولاً در زانو و پا نیز دیده می‌ شوند. اگرچه اکثر این کیست‌ ها بدون علامت هستند، بیماران ممکن است با درد، حساسیت، ضعف و نارضایتی از ظاهر زیبایی مواجه شوند. کیست‌ گانگلیون مچ دست ممکن است در 70 درصد موارد به مفصل مجاور متصل باشد.

علائم گانگلیون

برجستگی زیر پوست علامت اصلی کیست گانگلیون است. این برجستگی اغلب در پشت مچ دست قرار دارد و می‌ تواند در اندازه و شکل متفاوت باشد. ممکن است با گذشت زمان یا زمانی که آن ناحیه (مفاصل) را بیشتر حرکت دهید، بزرگتر شود. کیست ممکن است اصلاً شما را آزار ندهد و یا ممکن است مقداری درد عضلانی یا احساس سوزن سوزن شدن را ایجاد کند.

گانگلیون معمولاً (اما نه همیشه) در لمس محکم هستند. برخی افراد گزارش می‌ دهند که کیست‌ های پر از مایع نرم هستند. این توده به راحتی زیر پوست شما حرکت می‌ کند.

علت گانگلیون

گانگلیون

عوامل خطر گانگلیون

عواملی که ممکن است خطر کیست گانگلیونی را افزایش دهند عبارتند از:

  • جنس و سن: کیست گانگلیون می‌ تواند در هر فردی ایجاد شود، اما اغلب در زنان بین 20 تا 50 سال رخ می‌ دهد.
  • آرتروز: افرادی که آرتریت ساییدگی در مفاصل انگشتان نزدیک به ناخن دارند، بیشتر در معرض خطر ایجاد کیست گانگلیونی در نزدیکی این مفاصل قرار دارند.
  • آسیب مفصل یا تاندون: مفاصل یا تاندون‌ هایی که آسیب دیده‌ اند، بیشتر در معرض ابتلا به کیست‌های گانگلیونی هستند.

به طور کلی اعتقاد بر این است که کیست‌ های گانگلیونی از سلول‌ های مزانشیمی در محل اتصال کپسولی سینوویال در نتیجه ریز آسیب مداوم ایجاد می‌ شوند. به نظر می‌ رسد آسیب مکرر به ساختار های پشتیبان کپسولی و رباطی باعث تحریک فیبروبلاست‌ ها برای تولید اسید هیالورونیک می‌ شود که برای تولید ماده ژله‌ مانند موسین که معمولاً در این کیست‌ ها یافت می‌ شود، تجمع می‌ یابد.

شیوع گانگلیون

گانگلیون شایع‌ ترین توده بافت نرم دست است و بیشتر در پشت مچ دست بروز می‌ کند. همچنین ممکن است در اندام تحتانی رخ دهد که بیشتر در اطراف زانو و پا است.گانگلیون

این کیست‌ ها 60 تا 70 درصد توده‌ های بافت نرم موجود در دست و مچ را تشکیل می‌ دهند. اگرچه آنها می‌ توانند در هر سنی ایجاد شوند، اما بیشتر در زنان بین 20 تا 50 سال یافت می‌ شوند. زنان سه برابر بیشتر از مردان در معرض خطر ابتلا به کیست گانگلیون هستند. این کیست‌ ها نیز اغلب در بین ژیمناست‌ ها دیده می‌ شوند که احتمالاً به دلیل ضربه‌ های مکرر و استرس مچ دست است.

آسیب‌ شناسی

کیست‌ گانگلیون حاوی مایع سینوویال پر از موسین است. آنها ممکن است با مایع غلاف تاندون یا مفصل پر شوند. این کیست‌ ها معمولاً (70٪) در قسمت پشت مچ دست که از رباط اسکافولونات یا مفصل اسکافولونات ناشی می‌شود، یافت می‌شوند. تقریباً 20 درصد از کیست‌های گانگلیونی در قسمت جلو مچ دست که از مفصل رادیوکارپال یا مفصل اسکافوتراپزیال ناشی می‌شود، قرار دارند.

کیست‌های گانگلیونی که در پشت مفصل انتهایی انگشتان (DIP) ایجاد می‌ شوند، کیست‌ های مخاطی نامیده می‌ شوند و با گره‌ های هبردن مرتبط هستند. آنها معمولاً در زنان بین 40 تا 70 سال مبتلا به آرتروز یافت می‌شوند.

بیوپسی این کیست‌ ها به دلیل ماهیت ذاتی خوش‌ خیم آنها به طور معمول اندیکاسیون ندارد. ظاهر هیستوپاتولوژیک معمولی یک کیسه پوششی سلول سینوویال پر از موسین بدون پوشش اپیتلیال واقعی است. کیست‌های گانگلیونی می‌توانند منفرد یا چند محله باشند.

وقتی زیر میکروسکوپ الکترونی بررسی می‌ شوند، دیواره‌ های آنها حاوی ورقه‌ هایی از رشته‌ های کلاژن است که در لایه‌ های چند جهته با سلول‌های مسطح متناوب شبیه فیبروبلاست‌ ها مرتب شده‌ اند. مواد مخاطی غلیظ موجود در اکثر کیست‌ ها بسیار چسبناک است که به غلظت بالای اسید هیالورونیک و موکوپلی ساکاریدها نسبت داده می‌شود.

تشخیص گانگلیونگانگلیون

تشخیص کیست گانگلیونی می‌ تواند توسط پزشک بر اساس شرح حال و معاینه انجام شود. گانگلیون معمولاً بدون علامت بوده اما ممکن است باعث مشکلات زیبایی شود. در بررسی ظاهری قابلیت انتقال نور از طریق بافت وجود دارد. در لمس سفت بوده و محدوده مشخصی دارد. اغلب به بافت عمقی متصل اما به پوست روی آن متصل نیست. معاینه و بررسی عروقی لازم است.

اکثر کیست‌های گانگلیونی بدون علامت هستند، اما بیماران ممکن است به دلیل ظاهر زیبایی نامناسب خود به دنبال درمان باشند. بیماران ممکن است با درد، حساسیت، یا ضعفی که با حرکت مچ دست تشدید می‌شود، مراجعه کنند.

کیست‌ های گانگلیون معمولاً به صورت توده‌ های سفت، به خوبی محصور شده و آزادانه به اندازه تقریباً 1 تا 3 سانتی‌ متر ظاهر می‌ شوند. آنها اغلب به بافت عمیق و نه روی پوست پوشاننده ثابت می‌ شوند. بیماران مبتلا به این کیست‌ ها جلو مچ دست کمتر ممکن است با سندرم تونل کارپال یا انگشت ماشه‌ ای ثانویه به فشرده‌ سازی عصب میانی یا نفوذ روی غلاف تاندون فلکسور مراجعه کنند. کیست‌ های گانگلیونی جلو مچ دست نیز می‌توانند باعث نوروپراکسی عصب اولنار و فشرده‌ سازی شریان رادیال شوند که منجر به ایسکمی می‌ شود.

ارزیابی تشخیص

سونوگرافی برای تایید تشخیص کیست گانگلیون و تمایز کیست از آنوریسم عروقی مفید است، همچنین ممکن است موقعیت تصویری را برای آسپیراسیون و تزریق فراهم کند تا از آسیب شریان اجتناب شود. رادیوگرافی ممکن است برای رد هرگونه تظاهرات داخل استخوانی مربوطه تجویز شود، اما به طور کلی روتین نیست. ام آر آی معمولاً برای کیست‌ های گانگلیونی انجام نمی‌ شود، مگر اینکه نگرانی در مورد تومور جامد احتمالی وجود داشته باشد. ام آر آی در تصویربرداری T2، توده‌ ای به خوبی محدود شده با شدت مایع یکنواخت را نشان می‌ دهد.

درمان گانگلیونگانگلیون

درمان‌ های غیر جراحی و جراحی هر دو در دسترس هستند، اما میزان عود بالا درمان‌ های غیر جراحی را با مشکل مواجه کرده است. برداشتن جراحی می‌ تواند علائم بیماران را برطرف کند، اما آگاهی از آناتومی زمینه‌ ای در مجاورت کیست برای جلوگیری از آسیب دیدن ساختار های عصبی عروقی در مجاورت کیست بسیار مهم است.

تحت نظر گرفتن و پیگیری علائم خط اول درمان است. بیماران بدون علامت را می‌ توان تحت نظر گرفت و به آنها اطمینان داد که کیست‌ های گانگلیونی خوش‌ خیم هستند و ممکن است خود به خود پس رفت کنند. معمولاً این کیست‌ ها شایع هستند و درصد قابل توجهی (38-58٪) بدون هیچ درمانی برطرف می‌ شوند.

فعالیت می‌تواند باعث رشد این کیست شود. بنابراین، استفاده از یک اسپلینت یا آتل برای حفظ ثابت مفصل برای مدت زمانی ممکن است کمک کند. هنگامی که کیست کوچک می‌ شود، ممکن است فشار روی اعصاب کاهش یابد و درد را تسکین دهد. اما استفاده بلند مدت از بریس یا اسپلینت ممکن است عضلات نزدیک را ضعیف کند.

آسپیراسیون خط دوم درمان است. بسته به محل کیست ممکن است درمان غیرجراحی انجام شود. کیست‌ های گانگلیون پشتی مچ دست را می‌ توان آسپیره کرد، اما میزان عود بسیار بالاتری نسبت به برداشتن جراحی وجود دارد.

آسپیراسیون کیست‌ های گانگلیونی جلو مچ دست به دلیل نزدیکی به شریان رادیال به طور کلی انجام نمی‌ شود. آسپیراسیون معمولاً شامل وارد کردن یک سوزن به داخل کیست، تخلیه مایع و تزریق یک ترکیب استروئیدی به داخل حفره خالی است تا به عنوان یک عامل ضد التهابی عمل کند. در حالی که آسپیراسیون یک گزینه مفید و ساده برای مدیریت حاد است، اثربخشی طولانی‌ مدت آن محدود به نظر می‌ رسد.

جراحی

جراحی برای بیمارانی با علائم ادامه‌ دار که در درمان محافظه‌ کارانه شکست خورده‌ اند، اندیکاسیون دارد. برداشتن جراحی معمولاً به عنوان یک روش سرپایی انجام می‌ شود. کیست‌ های گانگلیونی مچ دست پشتی از طریق یک برش عرضی که مستقیماً روی کیست ایجاد می‌ شود، نزدیک می‌ شوند. دیسکسیون با دقت انجام می‌ شود تا ساقه کیست در معرض دید قرار گیرد و از پارگی آن جلوگیری شود که برش اتصالات کپسولی را دشوار تر می‌ کند. ضمائم پدیکول و کپسول باید تا حد امکان به رباط اسکافولونات جدا شوند بدون اینکه یکپارچگی رباط مختل شود.

عدم برداشتن ساقه کیست، اتصالات کپسولی آن و بخشی از کپسول با میزان بالای عود همراه است. کیست‌ ها گانگلیونی جلو مچ دست اغلب نزدیک به شریان رادیال هستند یا گاهی ممکن است رگ را احاطه کنند. دیسکسیون بلانت باید برای به حرکت درآوردن شریان از کیست با احتیاط انجام شود تا از آسیب رساندن به رگ جلوگیری شود. شاخه پوستی کف دست عصب مدین در فاصله 5 سانتی‌ متری نزدیک به مفصل مچ دست ایجاد می‌شود و همچنین در معرض خطر برداشتن کیست گانگلیون جلو مچ است.

در مفصل بند انتهایی انگشت باید زائده استخوانی زیرین را برداشته شود. شایع‌ ترین عارضه در آوردن جراحی عود است و کیست‌ های جلو مچ دست نسبت به کیست‌ های پشتی مچ عود بیشتری دارند. این کیست‌ ها تقریباً 15 تا 20 درصد عود دارند.

تشخیص‌ های افتراقی

  • کیست استخوان آنوریسمال
  • کندروبلاستوما
  • فیبروم کندرومیکسوئید
  • آنکندروم
  • تومور سلولی بزرگ
  • فیبروما
  • استئومای استوئیدی
  • استئوبلاستوم
  • کیست استخوانی ساده

کیست‌ های گانگلیونی بی‌ ضرر هستند و همیشه نیاز به درمان ندارند. فقط بیماران علامت‌ دار باید تحت درمان قرار گیرند، اما اگر به طور کامل برداشته نشوند، خطر عود وجود دارد. بیماران بدون علامت را می‌ توان پیگیری کرد.

دکتر اسماعیل نوریمشاهده نوشته ها

Avatar for دکتر اسماعیل نوری

دانش آموخته دوره تخصص طب فیزیکی و توانبخشی در دانشگاه علوم پزشکی ایران، با 18 سال تجربه بالینی و مطب

بدون نظر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *