کمردرد چیست؛ درمان و پیشگیری

کمر درد یک نشانه با علل متعدد هست نه یک بیماری. کمردرد یکی از شایع ترین دلایلی است که افراد به پزشک مراجعه می کنند، حدود هشتاد درصد از جمعیت جهان در دوره ای از زندگی خود دچار کمر درد می شوند.

کمر درد معمولاً ناشی از گرفتگی عضلات، دیسک یا آرتروز است. درمان کمردرد در کلینیک دکتر نوری با توانبخشی، ورزش، لیزر و تزریقات ستون فقرات انجام می‌ شود. متخصص کمردرد اغلب می تواند علت کمر درد را با تاریخچه پزشکی بیمار، شرایط زندگی و معاینه فیزیکی تشخیص دهد و به ندرت نیاز می شود که روش تشخیصی آنچنانی انجام شود.

بیماران معمولاً در جست‌ و جوی علت و روش‌ های درمان کمردرد هستند و این نگرانی را دارند که کمر درد چگونه می‌ تواند بر کیفیت زندگی‌ شان تأثیر بگذارد. اما جای نگرانی نیست؛ چرا که بیشتر موارد کمردرد با روش‌ های غیر جراحی قابل درمان هستند. آنچه اهمیت دارد، پیگیری منظم و جدی روند درمان و مدیریت کمردرد تحت نظر متخصص ستون فقرات و کمر است.

در مورد درد کمر چالش ها و سوالات مهمی وجود دارند، مانند اینکه برای کمر درد به کدام متخصص مراجعه کنم؟ بهترین درمان کمر درد چیست؟ کدام روش بهتر است، درمان جراحی یا غیر جراحی؟

در ادامه این نوشته سعی خواهیم کرد تا شما پاسخ روشنی برای سوالات خود دریافت نمایید. راستی کمر کجاست؟ بله درسته کمر در پشت تنه بین قسمت پایینی دنده ها و لگن قرار گرفته است.

ستون فقرات کمری

ستون فقرات کمر از 5 مهره استخوانی در قسمت پایینی ستون فقرات بین دنده ها و لگن تشکیل شده است. مهره‌ هایی که کمر و ستون فقرات تشکیل می‌ دهند توسط دیسک‌ هایی که بین هر یک از مهره‌ ها قرار گرفته و به عنوان ضربه‌ گیر برای استخوان‌ های ستون فقرات و کمر  قرار دارند، محافظت می‌ شوند.

این دیسک‌ ها گرد و مسطح هستند، و با یک لایه بیرونی سخت ماده ژله‌ مانندی به نام هسته را احاطه کرده اند. رباط های ضخیم متصل به مهره ها دیسک را در جای خود نگه می دارند. از 31 جفت اعصاب و ریشه نخاعی، پنج جفت عصب کمری(L1-L5) و پنج جفت عصب خاجی(S1-S5) از ناحیه کمر شروع می‌شوند.

علائم کمر درد چیست؟

درد کمر می تواند بصورت کمردرد شدید و ناگهانی یا به تدریج ظاهر شود. گاهی اوقات، درد پس از یک رویداد خاص مانند خم شدن برای برداشتن چیزی و یا برداشتن چیزی سنگین رخ می دهد و گاهی کمردرد با سرفه یا عطسه و حتی خنده ایجاد می شود.

درد ممکن است تیز یا مبهم و دردناک باشد و ممکن است به پایین کمر یا پشت پاهای شما منتشر شود. کمر درد اغلب در موقعیت های خاص مانند نشستن و خم شدن بدتر است و زمانی که دراز می کشید بهتر می شود.

علائم همراه درد کمر چیست؟

• سفتی: حرکت دادن یا صاف کردن کمر ممکن است سخت باشد. بلند شدن از حالت نشسته ممکن است کمی طول بکشد و ممکن است احساس کنید برای شل شدن باید راه بروید یا کشش انجام دهید.
• وضعیت و قرارگیری بدن: بسیاری از افراد مبتلا به کمردرد به سختی می توانند صاف بایستند. ممکن است کج یا خمیده بایستید، در حالی که بالا تنه‌ تان به یک طرف است نه هم‌ تراز با ستون فقرات. انحنا به شما ممکن است به جای خمیده به جلو، صاف به نظر برسد.
• اسپاسم عضلانی: پس از یک فشار، ماهیچه های کمر می توانند به طور غیر قابل کنترلی دچار اسپاسم یا انقباض شوند. اسپاسم عضلانی موجب درد شدید شده و ایستادن، راه رفتن یا حرکت را غیر ممکن می کند.

علت کمر درد چیست؟

کمر درد غیر اختصاصی

بیشترین علت کمر درد دلایل مکانیکی هست که به عضلات و تاندون ها فشار نا متناسب وارد می شود. کمر درد مکانیکی یا غیر اختصاصی معمولا ناشی از حوادث رانندگی، ضربه، رگ به رگ شدن کمر، کشیدگی کمر، فشار وضعیتی مانند فشار حاد روی کمر در طی روز، کار در وضعیت قرارگیری نامناسب، رانندگی طولانی مدت، ورزش های نامناسب با فیزیک بدنی انسان، تغییرات تدریجی زندگی و افزایش سن است. هنگام انجام یک کار معمولی یک وضعیت خم شدن همراه با پیچیدن چرخشی نیز ممکن است موجب کمر درد شود و درد بعد مدتی تسکین پیدا نکند.

• کمر درد غیر اختصاصی یا مکانیکی به عنوان کمر دردی تعریف می‌ شود که قابل انتساب به یک آسیب شناسی خاص شناخته شده و قابل تشخیص مانند عفونت، تومور، پوکی استخوان، شکستگی ستون فقرات کمری، تغییر شکل ساختاری، اختلال التهابی، سندرم رادیکولار، سندرم دم اسبی نیست.

علل جدی مانند شکستگی، سرطان، عفونت و اسپوندیلیت آنکیلوزان و علل خاص کمردرد همراه با نقایص عصبی مانند رادیکولوپاتی، سندرم دم اسبی نادر هستند اما توجه و غربالگری برای این شرایط مهم است. زمانی که علل جدی و خاص کمر درد رد شده باشد، گفته می شود که فرد مبتلا به درد کمر مکانیکی یا غیر اختصاصی هست.

شایعترین نوع کمر درد کدام نوع هست ؟

خبر خوب ! کمر درد غیر اختصاصی یا مکانیکی شایعترین ترین نوع کمردرد است.

کمر درد اختصاصی

حدود 90 درصد از بیماران مبتلا به کمردرد، کمر درد غیر اختصاصی دارند که در اصل، تشخیص آن مبتنی بر رد کردن پاتولوژی و عوامل جدی و خاص است. پاتولوژی و عوامل جدی و خاص معمولا شامل موارد زیر هستند.

• تغییرات دژنراتیو یا آرتروز ستون فقرات
• فتق دیسک
• تنگی کانال نخاعی کمری
• رادیکولوپاتی
• اسپوندیلولیستزیس یا سرخوردگی مهره
• اسپوندیلیت آنکیلوزان
• پوکی استخوان
• شکستگی ستون فقرات کمری
• متاستاز های اسکلتی
• سندرم دم اسبی
• بیماری شوئرمن
• اسکولیوز
• عفونت ستون فقرات
• تومور های ستون فقرات

آرتروز ستون فقرات

آرتروز ستون فقرات یکی از علل شایع کمردرد است و به معنای فرسایش یا استهلاک تدریجی اجزای ستون فقرات می‌ باشد. این وضعیت معمولاً دو بخش اصلی را درگیر می‌ کند.

• بدنه‌ های استخوانی مهره‌ ها
• دیسک‌ های بین‌ مهره‌ ای

دیسک‌ ها به‌صورت بالشتک‌ هایی بین مهره‌ ها عمل می‌ کنند و ضربه‌ ها را جذب می‌ نمایند. در آرتروز ستون فقرات، این دیسک‌ ها به مرور زمان یکپارچگی و خاصیت انعطاف‌ پذیری خود را از دست می‌ دهند. هم‌ زمان، فرسایش بدنه مهره‌ ها نیز ممکن است رخ دهد.

نتیجه این تغییرات می‌ تواند شامل موارد زیر باشد.

• درد مزمن کمر
• احساس سفتی در ستون فقرات
• اسپاسم‌های عضلانی گاه‌به‌گاه

این علائم معمولاً با افزایش سن شدیدتر شده و ممکن است بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارند.

بیرون زدگی دیسک

فتق دیسک کمر به ریشه اعصاب نخاعی کمر فشار مکانیکی وارد می کند و در صورت ادامه فشار التهاب ایجاد می شود. بیرون زدگی و یا پارگی دیسک می تواند باعث درد کمر همراه با اسپاسم عضلانی شود.

گاهی اوقات، دیسک با بیرون زدگی از جای خود، می تواند فشار شدیدی به ریشه عصب وارد کند و باعث ایجاد درد دیسک کمر مرتبط با آن شود. این نوع درد معمولاً به کمر محدود نمی ‌شود، بلکه می‌تواند باعث ایجاد علائمی شود که در اثر فشرده شدن عصب به پایین ساق پا هم انتشار می یابد و کمردرد و سیاتیک ایجاد می شود.

تنگی کانال نخاعی

باریک شدن کانالی است که نخاع و ریشه های اعصاب نخاعی از آن عبور می کنند، این باریک شدن دلایل زیادی دارد از جمله رشد خار های استخوانی در اطراف مفاصل ستون فقرات، ضخیم شدن رباط های ستون فقرات یا بیرون زدگی دیسک. کانال باریک، ریشه‌ های عصبی را فشرده می‌ کند و باعث درد، بی‌ حسی یا ضعف پا می‌شود، درد با ایستادن و راه فتن بدتر می شود و با خم شدن و نشستن بهبود می ‌یابد.

• علل کمتر شایع کمر درد عبارتند از: اسپوندیلیت آنکیلوزان، تومور ها، عفونت های ستون فقرات و پوکی استخوان که منجر به شکستگی های فشاری می شود.

کمر درد و درد لگن

در برخی از شرایط خاص زیر کمردرد و درد لگن همزمان وجود دارند.

• درد مفصل ساکروایلیاک(Sacroiliitis) :مفاصل ساکروایلیاک(SI) از بزرگترین مفاصل بدن هستند که قسمت پایین کمر را به باسن متصل می کنند. اگر مفصل به دلیل عواملی مانند آرتریت، بارداری یا آسیب تروماتیک ملتهب شود، می تواند منجر به دردی شود که از تیز تا مبهم و دردناک متغیر است. ممکن است درد را در ناحیه کمر، باسن یا ران خود احساس کنید. درد معمولاً از پشت ساق پا منتشر می شود، اما در برخی موارد ممکن است به کشاله ران یا شکم نیز برسد. درد مفصل ساکروایلیاک یکی از علل اغلب نادیده گرفته شده کمردرد است، حتی اگر ممکن است در 25 درصد موارد نقش داشته باشد.

• فتق دیسک : بیرون زدگی دیسک زمانی اتفاق می‌ افتد که هسته آن به حلقه بیرونی فشار می‌ آورد و از محل طبیعی خود خارج می شود. ممکن است درد شدید یا سوزشی همراه با بی حسی، گزگز و ضعف کم و یا پا تجربه کنید. اگر اعصاب اطراف ستون فقرات کمری(پایین) تحریک شوند، درد ممکن است به ناحیه لگن منتشر شود.
• تنگی کانال نخاعی: این زمانی اتفاق می افتد که کانال نخاعی باریک می شود و به استخوان ها و ریشه های عصبی فشار وارد می کند. این می تواند به درد، بی حسی و درد سوزشی که به پایین باسن و ساق پا منجر شود و یا به لگن هم منتشر شود.

کف لگن

• مشکل عضلات کف لگن :

 این یکی دیگر از علت‌ های نادیده گرفته شده اما شایع کمر درد است. ممکن است فکر کنید که درد در پشت شماست، اما در واقع ممکن است ناشی از ضعف، سفت شدن یا کشیده شدن عضلات کف لگن باشد.

اگر عضلات کف لگن تحت فشار قرار بگیرند، عضلات پشت اغلب باید بیش از حد جبران کنند. ضعیف شدن عضلات کف لگن نیز ممکن است منجر به افتادگی شود، یعنی زمانی که اندام هایی مانند رحم، مثانه و رکتوم جابجا می شوند.

• بارداری : در دوران بارداری بدن هورمون هایی ترشح می کند که ناحیه لگن را شل می کند تا برای زایمان آماده شود. این ممکن است باعث کشیدگی و گشاد شدن مفصل ساکروایلیاک شود و در نتیجه درد مفصل ساکروایلیاک ایجاد شود.
• عضلات کف لگن نیز باید برای حمایت از کودک در حال رشد کار کنند. همانطور که کودک رشد می کند، وضعیت بدن شما به سمت جلو تغییر می کند و باعث می شود عضلات کمر منقبض شوند تا ثبات خود را حفظ کنند. این فشار ممکن است باعث ایجاد دردی شود که از لگن به کمر می رسد.

پیشگیری از کمر درد

سه نوع طبقه بندی برای پیشگیری وجود دارد:

1. پیشگیری اولیه به عنوان روش‌ های خاص برای پیشگیری از بیماری یا اختلالات روانی در افراد یا جمعیت‌ های مستعد تعریف می‌ شود. اینها شامل ارتقای سلامت، از جمله سلامت روانی است. روش های حفاظتی، مانند کنترل بیماری های مسری؛ و نظارت و تنظیم آلاینده های زیست محیطی.
2. پیشگیری ثانویه به این صورت تعریف می شود: پیشگیری از عود یا تشدید بیماری که قبلاً تشخیص داده شده است. این همچنین شامل پیشگیری از عوارض یا عوارض پس از یک دارو یا روش جراحی می شود.
3. پیشگیری نوع سوم به عنوان اقداماتی با هدف ارائه خدمات حمایتی و توانبخشی مناسب برای به حداقل رساندن عوارض و به حداکثر رساندن کیفیت زندگی پس از وجود یک بیماری یا آسیب طولانی مدت

کلیات پیشگیری از کمردرد

برای پیشگیری از بروز کمر درد یا کاهش احتمال عود آن، رعایت اصولی از سبک زندگی سالم و آگاهی از عوامل خطر می‌تواند بسیار مؤثر باشد. در ادامه، راهکار های کلی پیشگیری بیان می‌ شوند:

حفظ وزن سالم
اضافه وزن باعث افزایش فشار بر مهره‌ ها و دیسک‌ های بین‌مهره‌ ای می‌ شود و خطر بروز کمردرد را بالا می‌ برد. کاهش وزن اضافی می‌ تواند نقش مهمی در کاهش فشار وارد بر ستون فقرات داشته باشد.

تقویت عضلات مرکزی بدن (Core)
تمریناتی مانند پیلاتس و سایر حرکات ورزشی، عضلات شکم و کمر را تقویت کرده و باعث افزایش پایداری و حمایت بهتر از ستون فقرات می‌ شوند.

بلند کردن صحیح اجسام
هنگام بلند کردن اشیاء، از زانو ها و عضلات پا استفاده کنید، نه از کمر. اشیاء سنگین را تا حد امکان نزدیک به بدن نگه دارید تا فشار کمتری به کمر وارد شود.

فعالیت بدنی منظم
ورزش درمانی کمر به‌ویژه تمرینات مربوط به عضلات بازکننده کمر (back extensors) و خم‌کننده تنه (trunk flexors) همراه با فعالیت‌ های هوازی، به پیشگیری از درد های مکرر و بازگشت‌ پذیر کمک می‌ کند. فعالیت بدنی همچنین در کاهش غیبت از مدرسه یا محل کار مؤثر است.

برنامه‌های خاص (Back School Programs)
در افرادی که دچار کمردرد مکرر و پایدار هستند، این برنامه‌ ها شامل تمرین‌ های خاص و آموزش مهارت‌ های رفتاری و حرکتی مفیدند. با این حال، این برنامه‌ ها برای پیشگیری اولیه از کمر درد کاربردی ندارند.

آموزش و اطلاع‌رسانی در قالب جامع
آموزش به تنهایی، به‌ویژه بر پایه مدل صرفاً بیومکانیکی، تأثیر محدودی دارد. اما ترکیب آموزش با مداخلات درمانی در چارچوب مدل زیستی، روانی، اجتماعی، اثربخشی بیشتری دارد. لازم به ذکر است که مداخلات فردی‌ سازی‌ شده اغلب نتایج بهتری نسبت به مداخلات گروهی دارند.

با اجرای این راهکار ها و داشتن نگرش فعال نسبت به سلامت، می‌ توان احتمال ابتلا به کمردرد یا عود مجدد آن را به میزان قابل توجهی کاهش داد.

کمربند طبی

• تکیه گاه یا بالش طبی کمر، کمربند طبی و کفی کفش برای پیشگیری از درد کمر توصیه نمی شوند. همچنین ثابت شده است که تکیه گاه های کمر و کمربند های طبی بر نگرش کمر درد تأثیر منفی دارند و بنابراین برای پیشگیری از کمردرد توصیه نمی شوند.
• تشک ‌های طبی و صندلی‌ های خاص برای پیشگیری هیچ مدرکی موافق یا مخالفی ندارند. تشک های با سفتی متوسط ​​ممکن است علائم پایدار موجود کمر درد را کاهش دهند.
• تنظیمات و تطبیق ارگونومیک مبلمان، تجهیزات و درست نشستن، ایستادن و خوابیدن برای پیشگیری از کمر درد مفید است.

روش تشخیص کمر درد چیست؟

برای تشخیص درد کمر دکتر ستون فقرات از شما شرح حال می گیرد و از شما در مورد علائم بیماری سوال می کند بعد از شما می خواهد که میزان درد را از یک تا ده رتبه بندی کنید و شرح دهید که هنگام درد چه احساسی دارید.

بعد شما را معاینه می کند و از شما می‌ خواهد، بنشینید، بلند شوید یا راه بروید و در این شرایط شما را ارزیابی می کند. دکتر متخصص با این شرح حال و معاینه تا حدود زیادی تشخیص می دهد که علل کمر درد شما چیست.

برای اطمینان بیشتر و تایید تشخیص پزشک ممکن هست روش های تشخیصی زیر را تجویز کند

• عکس اشعه ایکس یا گرافی
• ام آر آی
• نوار عصب و عضله
• سی تی اسکن
• آزمایش خون
• اسکن از استخوان

در بیشتر بیماران، علت کمردرد با گرفتن شرح حال دقیق و انجام معاینه فیزیکی قابل تشخیص است. تنها در صورتی که علائم طی مدت زمان مورد انتظار بهبود نیابند، انجام روش‌های تشخیصی پیشرفته‌تری مانند MRI ضرورت پیدا می‌کند.

تصویربرداری با اشعه ایکس (گرافی ساده کمر) ممکن است برای شناسایی تغییرات دژنراتیو، تنگی فضاهای خروجی اعصاب یا شکستگی‌های احتمالی مفید باشد و به تأیید تشخیصی که پزشک به آن مشکوک است، کمک کند.

درمان کمر درد چیست؟

زندگی و کمر درد

در برخی بیماران، کمردرد ممکن است به صورت مزمن درآید. با این حال، تغییر سبک زندگی و مدیریت مؤثر درد می‌تواند نقش مهمی در پیشگیری از مزمن شدن آن داشته باشد.

بیشتر دوره‌های درد کمر به درمان‌های غیر تهاجمی یا به‌اصطلاح محافظه‌کارانه پاسخ می‌دهند، به این معنا که معمولاً نیازی به روش‌های جراحی یا پیچیده‌تر نیست.

در زمان درمان درد کمر، استراحت مطلق در بستر باید محدود شود. در عوض، توصیه می‌شود بیماران تا حد امکان فعالیت‌های روزمره خود را ادامه دهند، چرا که تحرک مناسب به روند بهبود کمک می‌کند.

کشش و تقویت عضلات ناحیه کمر از عوامل کلیدی در بهبودی مؤثر و پیشگیری از عود مجدد درد هستند. هرچند ورزش‌های سنگین باید تا زمان کاهش درد کنار گذاشته شوند، اما تمریناتی وجود دارند که می‌توانند به کاهش درد کمک کنند. این تمرینات ممکن است شامل حرکات فلکشن (خم شدن به جلو)، اکستنشن (خم شدن به عقب)، تمرینات کششی و تقویتی باشند.

در ۴۸ ساعت اول پس از شروع درد، استفاده از یخ به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه روی ناحیه دردناک می‌تواند در کاهش التهاب و تسکین درد مؤثر باشد. پس از این مدت، استفاده از گرما ممکن است به شل شدن عضلات و بهبود احساس راحتی کمک کند.

مسکن های بدون نسخه مانند آسپرین، استامینوفن و داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی اغلب برای کنترل دوره های کمردرد کافی هستند اما تا یک زمانی پاسخگو هستند.

تغییرات کار و زندگی برای درمان کمر درد

در بیشتر موارد، کمردرد طی دوره‌ای بین دو تا شش هفته بهبود می‌یابد. هدف اصلی در درمان، کاهش احتمال عود مجدد درد است. اگرچه داشتن آمادگی جسمانی خوب نمی‌تواند به‌طور کامل از بروز مجدد کمر درد جلوگیری کند، اما مدیریت آن را بسیار آسان‌تر می‌سازد. در بسیاری از موارد، ایجاد تغییراتی در سبک زندگی برای دستیابی به این هدف ضروری است.

برای حفظ سلامت کمر و پیشگیری از عود درد، رعایت نکات زیر توصیه می‌شود:

• توجه به سلامت عمومی:
  به‌طور منظم ورزش کنید، رژیم غذایی سالم داشته باشید و سبک زندگی فعالی را دنبال نمایید.

• ترک سیگار:
  سیگار کشیدن یکی از عوامل مستعدکننده کمردرد است؛ ترک آن می‌تواند به بهبود وضعیت کمر کمک کند.

• مدیریت وزن:
  چاقی علت مستقیم کمر درد نیست، اما روند بهبودی را دشوارتر می‌سازد. با افزایش فعالیت بدنی و رعایت تغذیه سالم، وزن خود را در محدوده مناسب نگه دارید.

• اصلاح شرایط محیط کار:
  از روش‌های ارگونومیک برای تنظیم میز، صندلی و نحوه نشستن استفاده کنید تا فشار وارد بر ستون فقرات به حداقل برسد.

درمان بدون جراحی کمر درد

گاهی اوقات درد کمر بهبود نمی یابد و مزمن می شود، در چنین شرایطی، بررسی اینکه آیا عوامل زیستی-روانی-اجتماعی نیز نقش دارند می تواند مفید باشد.

اقلیت کوچکی از بیماران کمردرد، به ویژه آنهایی که به دلیل فتق یا بیرون زدگی دیسک بین مهره ای، تنگی کانال نخاعی، آرتروز ستون فقرات و یا بیماری هایی که بر ساختارهای ستون فقرات تأثیر می گذارند، درد پا دارند، ممکن است به درمان هی تهاجمی تری نیاز داشته باشند.

در شرایطی خاص درمان‌های تهاجمی ‌تر شامل تزریق‌ ستون فقرات است که توسط پزشکان متخصص انجام می‌شود.

ورزش درمانی کمر درد

بهترین ورزش کمر درد چیست؟ شواهد قوی از بررسی های علمی نشان می دهد که توصیه به ادامه فعالیت عادی تا حد امکان بهبودی سریع‌ تر را تقویت می‌ کند و می‌تواند منجر به ناتوانی کمتری در مقایسه با توصیه به استراحت شود.

بسیاری از پزشکان بر این باورند که اگر بیمار تمایل به اجتناب از فعالیت عادی داشته باشد، ورزش برای جلوگیری از غیر فعال و بی تحرک شدن بیمار مناسب است.

ورزش پیاده روی می تواند یک راه مفید برای کمک به کاهش کمردرد باشد، زیرا به تقویت عضلات حمایت کننده از ستون فقرات و بهبود وضعیت کلی بدن کمک می کند.

پیاده روی برای درد کمر

چند نکته برای ترکیب ورزش پیاده روی برای کمک به کمر درد:

1. به آرامی شروع کنید و به تدریج مدت و شدت پیاده روی در کمردرد خود را افزایش دهید.
2. در حین راه رفتن به وضعیت بدن خود توجه کنید – قامت خود را صاف نگه دارید، عضلات مرکزی بدن خود را درگیر کنید.
3. کفش مناسب انتخاب کنید.
4. تمرینات کششی را قبل و بعد از پیاده روی انجام دهید تا به بهبود انعطاف پذیری و کاهش سفتی عضلات کمک کند.
5. به بدن خود توجه کنید – در صورت افزایش درد یا ناراحتی، توقف کنید و با پزشک خود مشورت کنید.

بیماران مبتلا به کمر درد مزمن معمولاً راه رفتن آهسته‌ تری را نسبت به افراد بدون درد انتخاب می‌کنند، جالب اینجاست که راه رفتن آهسته درد بیشتری نسبت به راه رفتن سریع‌ تر دارد. ثابت شده است که راه رفتن سریع برای کمردرد جنبه درمانی دارد.

اثرات ورزش کمر

به طور کلی مشخص شده است که ورزش های کمر درد یکی از موثرترین درمان ها برای کاهش درد و افزایش عملکرد در کمر درد هستند. مطالعات متعدد با کیفیت بالا نشان داده اند که ورزش نتایج مثبتی را در درمان درد کمر مزمن از جمله تسکین درد دارد.

ورزش علاوه بر تسکین درد، فواید دیگری نیز دارد. بسته به تمرینات مورد استفاده، فواید معمولاً شامل افزایش قدرت، انعطاف پذیری، استقامت، و توده عضلانی و فواید قلبی عروقی و همچنین بهبود عملکرد می باشند.

برای بیمار مبتلا به کمر درد مزمن، توصیه ورزش های هوازی متوسط مانند پیاده روی یا ایروبیک در آب باید بخشی از ورزش باشد. هیچ نوع خاصی از فعالیت های هوازی موثرتر از نوع دیگری نیست.

ورزش کمر درد

ورزش درد کمر مبتنی بر اکستنشن(خم کردن تنه به عقب ) و اغلب با اصول روش مکنزی انجام می شود، به ویژه زمانی که کمردرد همراه با درد رادیکولر پا باشد. البته هیچ نوع روش ورزشی بر انوع دیگر برتری ندارد بلکه اصول ورزش ها مهم هست.

تمرینات آبی

بیمارانی که تمرینات زمینی را تحمل نکرده اند اغلب می توانند در تمرینات ورزشی استخر شرکت کنند. هر چه مقدار بدنی که زیر آب می رود بیشتر باشد، اثر آن بیشتر است. آب همچنین می تواند درد را از طریق تئوری دروازه درد کاهش دهد.

یوگا(Yoga)

یوگا هم یک سیستم تمرینی است که در حین انجام تمرینات کششی و تقویتی مختلف، تکنیک های آرامش، پذیرش و تنفس را ترویج می کند. مطالعات متعدد نشان داده است که یوگا به اندازه سایر برنامه های ورزشی گروهی برای کاهش درد و بهبود عملکرد در کمر درد مزمن برای کمردرد موثر است.

تای چی(Tai chi)

تای چی یک سیستم ورزشی باستانی چینی که تمرکز بر حرکات آهسته، ظریف و متمرکز را با تنفس متمرکز ترکیب می کند. چندین مطالعه آن را برای کاهش درد و بهبود عملکرد در بیماران مبتلا به کمر درد موثر دانسته اند.

پیلاتس(Pilates)

پیلاتس شکلی از تمرینات تقویت کننده مرکزی است که بر همسویی و فرم مناسب تاکید می کند. نتایج مطالعات نشان می دهد که ممکن است یک نوع درمان موثر برای درد کمر باشد.

تکنیک الکساندر

رویکردی آموزشی برای وضعیت بدنی و عادی سازی الگوهای حرکتی. مطالعات انجام شده روی این روش اثربخشی کوتاه مدت و بلند مدت این تکنیک را نشان داده است.

ماساژ

ماساژ یکی از رایج ترین درمان های مکمل برای کمردرد است. مطالعات نشان می دهند که ماساژ برای کوتاه مدت موثر بوده است.

درمان دستی کمر درد چیست؟

شواهدی در مورد اثربخشی درمان دستی برای درد کمر مزمن وجود دارد. در بیماران مبتلا به کمر درد مزمن، تسکین درد و بهبود عملکرد کوتاه مدت نشان داده شده است.

کمربند

از کمربند برای دیسک و کمر درد هم برای درمان و هم برای پیشگیری استفاده می شود. البته هیچ شواهدی مبنی بر جلوگیری از کمردرد توسط کمربند طبی وجود ندارد و برای درمان هم برای مدت کوتاه باید مورد استفاده قرار گیرد.

انواع مختلفی از کمربند طبی استفاده می شود، از یک کمربند الاستیک ساده گرفته تا بریس های پلاستیکی قالب گیری سفارشی.

کشش(Traction)

کار آزمایی‌ های تصادفی‌ سازی شده و کنترل‌ شده متعددی با استفاده از دوزهای مختلف کشش انجام شده است و اکثراً کشش را برای درمان درد کمر مؤثر تشخیص نداده‌اند.

تحریک الکتریکی عصب از راه پوست(TENS)

روش‌های تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست بر اساس تئوری کنترل دروازه درد است، تحریک فیبرهای آوران بزرگ، فیبرهای درد کوچک را مهار می‌کند و باعث می‌شود بیمار درد کمتری احساس کند.

می توان از انواع مختلفی از برنامه های TENS استفاده کرد. برخی از بیماران TENS را برای تسکین موقت کمر درد مفید می دانند.

لیزر درمانی کمر درد

مطالعات مختلف نشان داده‌اند که لیزر درمانی می‌تواند در کاهش درد، التهاب و تسریع روند ترمیم بافت‌ها در بیماران مبتلا به کمردرد مؤثر باشد.

این روش با استفاده از پرتوهای نوری با طول موج خاص، فرآیندهای سلولی را تحریک کرده و به بهبود عملکرد سلول‌ها و کاهش پاسخ‌های التهابی کمک می‌کند. لیزر درمانی ممکن است به‌ویژه در موارد کمردرد مزمن یا دردهای عضلانی-اسکلتی مفید باشد.

با این حال، تأثیر آن بسته به شدت، نوع کمر درد و پاسخ بدن هر فرد متفاوت است و معمولاً به‌عنوان بخشی از یک برنامه جامع درمانی (شامل فیزیوتراپی، ورزش و اصلاح سبک زندگی) توصیه می‌شود.

قرص کمر درد

دارو برای کمر درد معمولا در موارد حاد و شدید توسط پزشک متخصص تجویز می شود. رایجترین آنها داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی(NSAID)، شل‌ کننده‌ های عضلانی، داروهای ضد افسردگی و داروهای اپیوئیدی هستند.

از داروهای ضد تشنج، استروئیدها و بنزودیازپین ها نیز استفاده می شود.

داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی(NSAID)

بر اساس شواهد قوی داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی های تجویز شده در فواصل منظم باعث تسکین درد برای کمردرد حاد و مزمن می شوند.

شل کننده های عضلانی

• بنزودیازپین ها ضد اسپاسم هم هستند. تحقیقات انجام شده بر روی این دسته از داروها نشان داده است که آنها در بهترین حالت برای تسکین کوتاه مدت کمر درد حاد و مزمن موثر هستند.
• مکانیسم اثر متوکاربامول ناشناخته است، اما مکانیسم اثر آن می تواند در نتیجه اثر بر روی سیستم عصبی مرکزی باشد. مطالعات متعدد نشان می دهد که این دارو برای بیماران مبتلا به کمر حاد موثر هست.
• مطالعات در مورد باکلوفن نشان می دهد که این دارو برای تسکین درد کوتاه مدت در افراد مبتلا به کمردرد حاد موثر است.

داروهای ضد افسردگی

داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای یک درمان موثر برای بسیاری از شرایط دردناک مانند نوروپاتی دیابتی، نورالژی پس از تبخال، فیبرومیالژیا و سردرد هستند. مطالعه کافی وجود ندارد تا نشان دهد که آیا آنها برای درمان کمر درد حاد موثر هستند یا خیر.

دولوکستین، یک مهارکننده باز جذب نوراپی نفرین سروتونین، در کاهش درد و افزایش عملکرد در کمر درد مزمن موثر است.

داروهای اپیوئیدی

استفاده از داروهای افیونی برای کمر درد دلسرد کننده بوده است و به طور کلی از مصرف داروهای مخدر پرهیز می شود. درمان طولانی مدت مواد افیونی باید تنها پس از تجزیه و تحلیل دقیق صورت بگیرد. داروهای اپیوئیدی نباید بدون پیگیری منظم برای ارزیابی تاثیر و عوارض استفاده شوند.

داروهای ضد تشنج

این داروها به ویژه گاباپنتین برای کمردرد و پره گابالین، به طور گسترده برای دردهای عصبی استفاده می شوند. برای کمر دردهای مزمن و غیر رادیکولار، پرگابالین و گاباپنتین موثر نبوده اند. برای کمردرد رادیکولار مزمن، نتایج مربوط به اثربخشی متفاوت است.

ترامادول

در یک مطالعه مشخص شد که برای درمان کوتاه مدت کمر درد مزمن مفید است. و هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد که عملکرد بهبود می بخشد.

استروئیدهای سیستمیک

استروئیدهای سیستمیک برای کمر درد موثر نیستند.

داروهای گیاهی

چندین داروی گیاهی در درمان کمر درد استفاده می شود. مطالعات در این زمینه معمولاً کیفیت پایینی دارند، اما به نظر می رسد چندین داروی گیاهی درد را کاهش می دهند، از جمله فلفل قرمز بصورت یک داروی موضعی، پوست بید سفید (Salix alba) و پنجه شیطان (Harpagophytum procumbens)

 داروهای موضعی

پچ های(چسب) لیدوکائین در برخی بیماران برای درمان کمر درد موثر هستند. انواع کرم‌ ها و لوسیون‌ ها توسط بیماران استفاده می‌شود که برخی افراد آنها را مؤثر می‌ دانند، این درمان‌ ها با عوارض جانبی و خطر کم همراه هستند.

طب سوزنی کمر درد

طب سوزنی هزاران سال است که برای درمان درد استفاده می شود. به نظر می‌ رسد که مکانیسم‌ های عمل متعددی از جمله تأثیر بر سیستم پپتید مواد افیونی درون‌ زا، تأثیر بر سیستم عصبی سمپاتیک، و تغییرات در پردازش درد در نخاع و مغز دارد.

در بررسی های متعدد اتفاق نظر کلی وجود دارد که شواهدی برای طب سوزنی برای درد کمر وجود دارد. برای کمر درد حاد، یک بررسی سیستماتیک نشان داد که درد را کاهش می‌ دهد و تأثیر کمی بهتر از داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی(NSAID) دارد.

برای درد کمر مزمن، بررسی های سیستماتیک فواید درد و تسکین درد بیشتر را در مقایسه با داروهای ضد التهاب غیراستروئیدی(NSAID) و شل کننده های عضلانی نشان داده است. طب سوزنی برای درمان کمر درد درمانی بی خطر است.

درد میوفاشیال و تزریق نقطه ماشه ای

این نظریه که کانون های تحریک پذیر در عضله اسکلتی می توانند هم درد موضعی و هم درد ارجاعی ایجاد کنند، به طور کلی پذیرفته شده است.  تزریق نقاط ماشه ای در درمان درد کمر موثر است. سوزن خشک، تزریق لیدوکائین به تنهایی و لیدوکائین با تزریق استروئید. از تزریق مکرر باید اجتناب شود و افزودن کورتیکواستروئید یا سم بوتولینوم نتایج را بهبود نمی بخشد.

پرولوتراپی یکی دیگر از روش های بحث برانگیز است که در مناطق خاصی از ایالات متحده محبوبیت پیدا کرده است. این شامل یک سری تزریق به رباط های ستون فقرات است که باعث التهاب و ضخیم شدن رباط ها می شود. مشخص نشده است که برای درمان کمردرد غیر اختصاصی موثر باشد.

توانبخشی چند رشته ای کمر درد

تیم های چند رشته ای در مراقبت های بهداشتی به گروه هایی از متخصصان مراقبت های بهداشتی که در رشته های مختلف کار می کنند، اشاره می کند، به عنوان مثال، پرستاران، پزشکان، مدیران، متخصصان و غیره. مجموعه مهارت های این متخصصان، سیستمی را ایجاد می کند که می تواند بهترین درمان و مراقبت های موجود را به بیمار ارائه دهد.

بر اساس شواهد قوی یک برنامه بین رشته ای با هدف بهبود عملکردی برای کمر درد مزمن شدید مفید است. مزایا شامل کاهش کوتاه مدت و بلند مدت درد و ناتوانی و همچنین احتمال بیشتر بازگشت به کار است.

درمان بیماری های همراه

بیماری های متعددی اغلب همراه با کمر درد دیده می شوند. مشکلاتی که معمولاً با کمر درد مرتبط هستند عبارتند از افسردگی، اضطراب و اختلالات خواب. درمان این شرایط اغلب باعث کاهش درد و افزایش عملکرد می شود. افرادی که از درد کمر رنج می‌ برند اغلب بیماری‌های مرتبط با سبک زندگی ناسالم و کم تحرک مانند چاقی، دیابت غیر وابسته به انسولین و بیماری‌های قلبی عروقی نیز دارند. هنگام تنظیم یک برنامه توانبخشی باید این بیماری های همراه را در نظر گرفت.

تزریق ستون فقرات

رادیکولوپاتی لومبوساکرال

رادیکولوپاتی کمری خاجی درد رادیکولاری است که در طول مسیر یک عصب خاص به پا ها انتشار می یابد دلیل آن فشار مکانیکی بر روی ریشه عصب و التهاب کنار ریشه عصب هست. پاتوفیزیولوژی علائم رادیکولار ناشی از فشرده شدن آشکار مکانیکی ریشه عصبی یا یک فرآیند التهابی با واسطه شیمیایی است. علت اصلی درد رادیکولار کمر التهاب و فشار مکانیکی به ریشه عصب به دلیل فتق دیسک هست.

شایع ترین ضایعه ای که باعث رادیکولوپاتی می شود، بیرون زدگی دیسک است. کمتر از 1 درصد از بیمارانی که با علائم رادیکولی مراجعه می کنند، دلایل دیگری از جمله عفونت، بدخیمی یا شکستگی دارند. شایع ترین سطوح فتق دیسک L4-L5 و L5-S1 است که L5 و S1 شایع ترین ریشه های عصبی درگیر در رادیکولوپاتی هستند.

با توجه به ساختمان بافتی دم اسبی، ریشه های عصبی متعدد می توانند تحت تاثیر یک فتق دیسک قرار گیرند. وقتی که پایین‌ترین ریشه‌ های عصب خاجی تحت تأثیر قرار بگیرند اختلال عملکرد روده، مثانه و جنسی رخ می دهد.

تزریق‌ اپیدورال کمری(ESI)

چندین نوع مختلف تزریق ستون فقرات وجود دارد مانند:

• تزریق استروئید اپیدورال(ESI)
• تزریقات مفصل فاست.
• بلوک مفصل ساکروایلیاک
• بلوک های شاخه داخلی

تزریق استروئید اپیدورال(ESI) کمری جهت درمان درد رادیکولار کمری رایج شده است. مقالات جدیدتر از استفاده از تزریق‌های اپیدورال ترانس فوامینال(TFESI) با هدایت فلوروسکوپی(TF) برای بهبود کوتاه‌مدت درد و احتمالاً کاهش نیاز به مداخله جراحی پشتیبانی می‌کنند. این درمان درد و التهاب را کاهش می دهد.

تزریق استروئید اپیدورال کمری ترانسفورامینال(TFESI) تزریق کورتیکواستروئیدها(داروهای ضد التهابی) به فضای اپیدورال است. دارو نزدیک منبع التهاب تزریق می شود. انتخاب دقیق بیمار هنگام در نظر گرفتن استفاده از ESI کمری برای افزایش کارایی و ایمنی لازم است.

تنها اندیکاسیون ESI کمری برای درمان درد رادیکولار کمر است. این درمان ریشه های عصبی را هدف قرار می دهد که به منشأ رادیکولی درد دلالت دارد. منطق این روش این است که درد رادیکولار شامل التهاب ریشه عصبی است و تزریق کورتیکواستروئید التهاب را مهار می کند. داده های علمی اثربخشی ESI های کمر را جهت درمان درد رادیکولر کمری توضیح داده اند.

تزریق پارا اسپینال ستون فقرات

در فضای کناری مهره ها و سمتی که اعصاب نخاعی از سوراخ بین مهره ای خارج می شوند تزریق انجام می شود.

• تزریق در مفاصل فاست(facet) و بلوک اعصاب در ناحیه پاراسپاینال و یا پاراورتبرال انجام می گیرد.

در این روش علاوه بر استرویید ممکن هست تزریق ازون(ozone) هم انجام شود. این روش تزریق در صورت تشخیص و انتخاب درست بیمار در بهبود درد و عملکرد مفید و موثر هست.

درمان جراحی کمر درد

درمان جراحی رادیکولوپاتی لومبوساکرال برای آن دسته از بیمارانی هست که علیرغم 6 تا 8 هفته درمان محافظه کارانه، پیشرفت نقص عصبی، سندرم دم اسبی و علائم رادیکولار پایدار قابل توجهی دارند. روش‌های کاهش فشار رایج با نتایج مطلوب شامل همی‌ لامینکتومی کمری با دیسککتومی و همی لامینکتومی کمری است.

بیماران باید در مورد انتظارات مناسب پس از جراحی برای فتق دیسک کمر با رادیکولوپاتی مشاوره شوند. جراحی ممکن است کمی رفع نقص عصبی را برای رادیکولوپاتی معمولی تسریع کند. با این حال، مزیت اصلی مداخله جراحی تسکین درد است. باید انتظار تسکین درد پا را داشت اما پیش بینی تسکین درد کمر دشوارتر است. معمولا به بیماران گفته می شود که حتی پس از جراحی موفقیت آمیز، احتمال تکرار مشکلات کمر وجود دارد.

سخن پایانی

کمر درد یکی از مشکلات شایع و گاهی عودکننده در میان افراد است که می‌تواند زندگی روزمره را مختل کند. با این حال، خبر خوب این است که در بسیاری از موارد، به‌ویژه زمانی که درمان تحت نظر متخصص کمر درد و به‌صورت چندرشته‌ای انجام شود، درصد بهبودی بسیار بالا است.

در کلینیک دکتر نوری، با بهره‌گیری از دانش تخصصی و تجربه بالای تیم درمانی، روند تشخیص و درمان به‌صورت دقیق انجام می‌گیرد. طبق نظرات بیماران ، بسیاری از آنها به بهبود چشمگیر علائم و کاهش قابل توجه کمردرد پس از مراجعه به این مرکز اشاره کرده‌اند.

ترکیبی از روش‌های درمانی مانند توانبخشی تخصصی، تمرینات اصلاحی، آموزش سبک زندگی صحیح و در صورت نیاز، استفاده از دارو یا تزریقات ستون فقرات از جمله اقدامات مؤثری هستند که در این کلینیک ارائه می‌شوند. همراهی فعال بیمار با برنامه درمانی ارائه‌شده بخصوص ورزش درمانی، نقشی کلیدی در تسریع بهبودی و جلوگیری از بازگشت مجدد درد دارد. امیدواریم این مطالب دیدی مثبت و واقع‌بینانه نسبت به درمان کمر درد در شما ایجاد کرده باشد.