اصلاح زانوی ضربدری بدون جراحی

زانوی ضربدری حالتی است که در آن هنگام کنار هم قرار گرفتن زانوها، بین ساق پاها فاصله ایجاد می‌شود و محور پاها از راستای طبیعی به خارج انحراف دارد. این انحراف می‌تواند فشار مضاعف روی قسمت بیرونی زانو وارد کند و کیفیت زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. اصلاح زانوی ضربدری بدون جراحی با تمرین‌های اصلاحی، فیزیوتراپی و استفاده از کفش و بریس مناسب امکان‌پذیر است.

برای درمان زانوی ضربدری روش‌های مختلفی وجود دارد که با توجه به میزان انحراف انتخاب می‌شوند. کودکان معمولاً تا سن ۱۸ ماهگی دارای زانوهای ضربدری هستند و این مشکل به صورت طبیعی در طی مراحل رشد برطرف می‌شود. اما اگر بعد از دو سالگی زانوها به حالت طبیعی برنگردند، لازم است درمان مناسب تا سن ۴ تا ۶ سالگی آغاز شود. در کودکان، زانوی ضربدری اغلب به دلیل مشکل چرخش پا رخ می‌دهد و توجه به آن ضروری است.

در کلینیک دکتر نوری، تمرکز بر درمان‌های غیرجراحی زانوی ضربدری است. روش‌هایی مانند حرکات اصلاحی، فیزیوتراپی و سایر روش‌های غیرتهاجمی به کاهش انحراف و بهبود عملکرد زانو کمک می‌کنند. با پیگیری منظم و رعایت دستورالعمل‌های تخصصی، امکان اصلاح زانوی ضربدری بدون نیاز به جراحی برای کودکان و بزرگسالان فراهم می‌شود.

علائم و نشانه های زانوی ضربدری

برای تشخیص زانوی ضربدری علائم و نشانه های زیر بیان می شود:
اگر در حالت ایستاده به پاهای کودکی که دارای زانوی ضربدری است نگاه کنید متوجه فاصله قابل توجه بین دو پا از زانو به پایین می شوید، به گونه‌ ای که پاها و مچ پاها بیشتر از حالت طبیعی از یکدیگر دور هستند.

فاصله اندک بین پاها و مچ پاها طبیعی است و تا حدود ۱۰ سانتی متر در کودکان زیر ۴ سال مایه نگرانی نیست با این حال بهتر است به علائم و نشانه هایی که بیانگر انحراف بیشتر در پاها هستند توجه نشان دهید. فاصله بین دو مچ پا بیشتر از ۱۰ سانتی متر باشد تفاوت آشکاری بین زاویه از زانو به پایین پا ها در زمان صاف شدن زانو وجود دارد.

انحراف داخل یا خارج زانو بیش از حد طبیعی است. کودک به دلیل زانوی ضربدری دارای زانو درد است. کودک به شکل غیر طبیعی راه میرود و زانوی ضربدری تنها مختص کودکان نیست بسیاری از بزرگسالان هستند که به زانوی ضربدری دچار می‌ شوند.

بیشتر در افراد مسن که از مشکلات مفصلی مانند آرتروز یا روماتیسم مفصلی زانو رنج می برند وجود دارد.از علائم دیگر زانوی ضربدری حالت اندامی نامناسب در موارد شدید که به تدریج تاثیر نامطلوب بر دیگر بخش های بدن مانند مفصل های ران، لگن، کمر یا پا و کف پا به جا می گذارد و در نتیجه باعث ایجاد مشکل در لگن راه رفتن می شود.

علت زانوی ضربدری

زانوی ضربدری در کودکان زیر ۷ سال رایج است و دلیل آن هم این است که وزن کودک در رشد کمی در ابتدا نامتعادل است فرایند رشد به قسمت خارجی مفصل زانو کشیده می شود.

شناخت علت زانوی ضربدری برای درمان آن ضروری می باشد. با وجود اینکه زانوی ضربدری در اکثر موارد به خودی خود بدون درمان پای ضربدری اصلاح می‌شود، اما اگر پای ضربدری به خودی خود اصلاح نشود و فاصله بین پاها یک کودک بیشتر از 10 سانتی متر باشد یا زانوها متقارن بناشد احتمالاً مشکلی در رشد کودک وجود دارد از دلایل ایجاد زانوی ضربدری می توان به موارد زیر اشاره نمود.

• نرمی استخوان

یکی از مواردی که سلامت استخوان ها را تحت تاثیر قرار می دهد کمبود ویتامین دی میباشد، نور خورشید منبع ویتامین دی است. ویتامین دی در ماهی ، تخم مرغ مواد غذایی غنی شده و برشتوک صبحانه وجود دارد.

• کمبود ویتامین ها و مواد غذایی مغذی

ویتامین ث بسیار تاثیر بسیاری بر رشد استخوان ها و مفاصل ها دارد. کمبود این ویتامین باعث ایجاد زانوی های ضربدری میشود.

• عارضه های های ژنتیکی و ارثی

در موارد محدودی ممکن است دلیل زانوی ضربدری آسیب ها و عارضه های نادر ژنتیکی و ارثی باشد مانند سندروم کوهن باشد که در موارد متعددی همچون شادی متوسط تا شدید در یادگیری مشکلات بینایی پیشرونده اثر دارد و در موارد انگشت‌ شمار مفصل های خمیده را به وجود می‌ آورد و سابقه ناهنجاری های اسکلتی در خانواده نیز می‌تواند باعث زانوی ضربدری در کودکان شود.

زانوی ضربدری بزرگسال ممکن است بعد از آسیب دیدگی همچون شکستگی‌ های به خوبی جوش نخورده استخوان درشت نی، در اثر ابتلا به عارضه های مفصلی چون آرتروز روماتیسم مفصلی رخ دهد.

آرتروز زانو نیز باعث ضربدری شدن زانو میشود. زانوی ضربدری فشار مضاعفی را به مفصل زانو وارد می کند که باعث ایجاد آرتروز زانو می شود.

چگونه زانوی ضربدری را تشخیص بدهیم؟

برای تشخیص زانوی ضربدری متخصص زانو در تهران شما را از نظر ظاهری بررسی می‌ کند و شدت زانوی ضربدری را می توان با اندازه گیری فاصله بین دو پا را اندازه گیری نمود.

برای اندازه گیری فاصله بین پاها به شیوه زیر عمل کنید:
کودک را به پشت بخوابانید و پاهای او را صاف کنید پس از آن زانو ها را به یکدیگر بچسبانید و فاصله بین بخش داخلی دو پا را اندازه گیری نمایید.

چنانچه کودک در فاصله سنین بین ۲ تا ۴ سال قرار دارد فاصله بین دو پا ۱۰ سانتی متر است حالت ضربدری معمولی طی فرایند رشد اصلاح می‌شود اما اگر فاصله بیشتر از ۱۰ سانتی متر باشد باید به پزشک متخصص مراجعه کنید.

فاصله بیشتر از ۱۰ سانتی متر در کودکان بزرگتر باید به دقت مورد بررسی قرار بگیرد و مشخص شود که آیا کودک به عارضه ی جدیدتر مبتلا است یا خیر؟ برای تشخیص زانوی ضربدری اندازه گیری قد کودک ،تقارن زانوها، پایین کف پا، شیوه گام برداشتن کودک در منزل و تعیین الگوی راه رفتن وی نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.

روش های درمان زانوی ضربدری

کودکان در حال رشد که انحراف زانوی آن ها ۱۰ سانتی متر یا کمتر است به طور طبیعی درمان می شود. اگر زانوی ضربدری خود به خود اصلاح نشد برنامه‌ های اصلاحی باید انجام شود، در ادامه به روش های درمانی غیر جراحی برای اصلاح زانوی ضربدری اشاره می کنیم:

بریس یا زانو بند مخصوص

بریس آرتروز شبانه زانو ها را در یک زاویه درست نگهداری می کند. بریس یا زانوبند زاویه صحیح زانو را حفظ می نماید و با جلوگیری از حالت ضربدری رشد، حالت اندامی مناسب را هنگام راه رفتن یا دویدن بهبود می بخشد و در درمان زانوی ضربدری نقش موثری دارد.

فیزیوتراپی و توانبخشی

فیزیوتراپی یکی از مؤثرترین روش‌ها در درمان غیرجراحی زانوی ضربدری است. فیزیوتراپیست با ارزیابی دقیق وضعیت زانو، برنامه تمرینی اختصاصی شامل تقویت عضلات، کشش و حرکات اصلاحی طراحی می‌کند. همچنین استفاده از تکنیک‌های مدرن مانند تمرینات با کش مقاومتی، تعادل روی تخته‌های لرزان و تحریک الکتریکی عضلات می‌تواند عملکرد عضلات را بهبود دهد و از بروز مشکلات ثانویه مانند درد مفصل و آسیب‌های تاندونی جلوگیری کند. پیگیری منظم جلسات فیزیوتراپی و انجام تمرینات در خانه، کلید موفقیت در اصلاح زانوی ضربدری است.

درمان زانوی ضربدری با ورزش و حرکات اصلاحی

زانوی ضربدری (Knock Knees) یکی از مشکلات شایع در ساختار پا است که می‌تواند باعث فشار اضافی روی مفصل زانو، درد هنگام راه رفتن و عدم تعادل در حرکت شود. ورزش درمانی نقش بسیار مهمی در اصلاح این عارضه دارد. تمرینات مناسب می‌توانند با تقویت عضلات ران، باسن و ساق پا، به بهبود راستای زانوها و کاهش فشار روی مفصل کمک کنند. انجام منظم و دقیق این تمرینات حرکات اصلاحی تحت نظر متخصص، علاوه بر اصلاح وضعیت زانو، از بروز آسیب‌های ثانویه جلوگیری می‌کند و تعادل و عملکرد حرکتی فرد را بهبود می‌بخشد.

۵ تمرین مؤثر برای اصلاح زانوی ضربدری

۱. لانژ پهلو
پای ضربدری را به اندازه عرض لگن باز کنید و دمبل‌ها را در کنار بدن نگه دارید. گام‌های بلند به پهلو بردارید و سپس به حالت اول بازگردید. ۱۰ تا ۱۲ بار برای هر سمت تکرار شود. تقویت عضلات ران و لگن و کاهش فشار روی زانو.

۲. پلانک از پهلو
روی پهلوی راست و سپس چپ دراز بکشید، عضلات شکم را درگیر کنید و لگن و زانو را از زمین بلند کنید. ۲ تا ۳ بار برای هر سمت تکرار شود. تقویت عضلات کناری شکم و لگن برای تثبیت زانو.

۳. اسکات دیوار با توپ
یک توپ بین دیوار و پشت خود قرار دهید، پاها کمی جلوتر از بدن قرار گیرد، سپس به آرامی زانوها را خم کنید تا زاویه ۹۰ درجه بسازند. ۱۰ تا ۱۵ بار تکرار شود. این تمرین عضلات چهارسر و همسترینگ را تقویت می‌کند و از خم شدن بیش از حد زانو جلوگیری می‌کند.

۴. کشش باند جانبی (Side Band Walk)
یک باند مقاومتی دور مچ پاها ببندید، زانوها کمی خم و پاها به اندازه عرض لگن باز شود. به پهلو قدم بردارید و سپس به حالت اولیه بازگردید. ۱۰ تا ۱۵ قدم برای هر سمت. تقویت عضلات جانبی ران و اصلاح حالت زانو.

۵. بالا بردن پا درازکش (Leg Raises)
به پشت دراز بکشید، یکی از پاها را صاف بالا ببرید و چند ثانیه نگه دارید، سپس پایین بیاورید. هر پا ۱۰ تا ۱۲ بار تکرار شود. این تمرین عضلات ران را تقویت کرده و حمایت از زانو را افزایش می‌دهد.

ورزش‌های پای پرانتزی دکتر نوری

پای پرانتزی (Bow Legs) یکی از مشکلات شایع در ساختار پا است که می‌تواند باعث درد زانو، لگن و کمردرد شود. ورزش درمانی نقش بسیار مؤثری در اصلاح این وضعیت دارد و با تقویت عضلات ران، ساق و باسن، تعادل عضلانی و راستای پاها را بهبود می‌بخشد.

کلینیک دکتر نوری با ارائه برنامه‌های اختصاصی ورزشی و فیزیوتراپی، تمرینات اصلاحی زانو را به بیماران آموزش می‌دهد. این تمرینات شامل حرکات تقویتی عضلات چهارسر ران، کشش عضلات داخلی و خارجی ران، تمرینات تعادلی و استفاده از کش مقاومتی است. انجام منظم این تمرینات تحت نظر متخصص، به اصلاح راستای پاها، کاهش درد و بهبود عملکرد حرکتی کمک می‌کند.

توصیه: برای کسب بهترین نتیجه، تمرینات اصلاحی پای پرانتزی را حتماً طبق برنامه فیزیوتراپی و نظارت متخصص انجام دهید.