علائم تنگی کانال نخاعی

علائم تنگی کانال نخاعی بر اثر فشار بر نخاع و اعصاب ایجاد می‌شود و شامل کمر درد، درد گردن، بی‌حسی و ضعف در دست‌ و پا است. بیماران اغلب از مشکل در راه رفتن و پیاده‌روی شکایت دارند که پس از مدت کوتاهی دچار خستگی، ضعف یا درد در پاها می‌شوند و با نشستن یا خم شدن به جلو بهبود می‌یابد.

در ناحیه کمر، تنگی ستون فقرات ممکن است منجر به درد یا گرفتگی در یک یا هر دو پا شود، به‌ویژه هنگام ایستادن یا راه رفتن طولانی‌مدت. این علائم معمولاً با خم شدن به جلو یا نشستن کاهش می‌یابند. برخی بیماران ممکن است علاوه بر ناراحتی در پاها، کمردرد نیز تجربه کنند.

در ناحیه گردن، تنگی کانال نخاعی می‌تواند موجب بی‌حسی، گزگز یا ضعف در دست‌ها، بازوها یا پاها شود و با مشکلاتی در راه رفتن، حفظ تعادل، گردن‌درد و در موارد شدید، اختلال در کنترل روده و مثانه همراه باشد.

لازم به ذکر است که بین هر دو مهره ستون فقرات، سوراخ‌هایی به نام سوراخ‌های بین‌مهره‌ای وجود دارد که ریشه‌های عصبی از آن عبور کرده و به اندام‌های تحتانی بدن می‌رسند. در برخی افراد، مفاصل پشتی مهره‌ها بیش‌از‌حد رشد کرده و باعث تنگ شدن فضای عبور این اعصاب می‌شوند.

اگر بخواهیم یک تعریف ساده تر از علائم تنگی کانال نخاعی داشته باشیم باید بدانیم که تنگی کانال نخاعی چیست؟ باید بگوئیم که تنگی کانال نخاعی یعنی این که کانال استخوانی حاوی طناب نخاعی و سوراخ های بین مهره ای که عصب از آن ها خارج می شوند به دلایل مختلفی تنگ می شوند و این تنگی موجب ایجاد احساس درد و بی حسی در گردن، کمر، پا و دست می شود.

علت تنگی کانال نخاعی چیست

تنگی نخاع زمانی رخ می دهد که فضای اطراف نخاع باریک می شود و منجر به تحریک طناب نخاعی یا اعصاب منشعب از آن می شود. علائم شامل کمر درد یا گردن، گزگز در اندام ها و علل مختلف و گزینه های درمانی است. این عارضه معمولاً افراد بالای 50 سال را تحت تأثیر قرار می دهد، به ویژه در ستون فقرات کمری یا گردنی.

تغییرات دژنراتیو یا فرسایشی بخش بزرگی از جمعیت را تا سن 50 سالگی تحت تاثیر قرار می دهد، تنگی نخاعی یک تشخیص رایج در جراحی ستون فقرات برای افراد بالای 65 سال است.

علل تنگی ستون فقرات می تواند شامل افزایش سن، تغییرات مرتبط با افزایش سن در ستون فقرات، آرتریت، فتق دیسک، خارهای استخوانی، اسپوندیلولیستزیس، تومورها، شکستگی ها، بیماری پاژه، استخوانی شدن رباط ها و شرایط ارثی مانند تنگی مادرزادی، اسکولیوز و آکندروپلازی باشد.

تنگی کانال نخاعی علت های مختلفی دارد  که در این بخش به برخی از آنها می پردازیم.

• آرتروز ستون فقرات : شایع‌ترین علت تنگی کانال نخاعی است که باعث ساییدگی مفاصل و تغییر شکل مهره‌ها می‌شود.
• بزرگ شدن مفاصل فاست: این مفاصل که در پشت مهره‌ها قرار دارند، ممکن است در اثر آرتروز بزرگ شده و به ریشه‌های عصبی فشار وارد کنند.
• ضخیم شدن رباط‌های ستون فقرات: با گذر زمان، رباط‌هایی که مهره‌ها را به هم متصل می‌کنند ممکن است ضخیم و سفت شده و فضای کانال نخاعی را تنگ کنند.
• فتق دیسک بین‌مهره‌ای: بیرون‌زدگی دیسک می‌تواند فضای عبور اعصاب را کاهش داده و موجب فشار بر نخاع یا ریشه‌های عصبی شود.
• تشکیل خارهای استخوانی (استئوفیت): در پاسخ به تخریب مفاصل، بدن خارهای استخوانی ایجاد می‌کند که می‌توانند فضای کانال را محدود کنند.
• شکستگی یا لغزش مهره‌ها (اسپوندیلولیستزیس): جابه‌جایی مهره می‌تواند باعث باریک شدن کانال نخاعی شود.
• تومورها یا توده‌های داخل یا اطراف ستون فقرات: این ضایعات ممکن است با اشغال فضا، به نخاع یا اعصاب فشار وارد کنند.
• ناهنجاری‌های مادرزادی: برخی افراد از بدو تولد کانال نخاعی باریکی دارند که احتمال تنگی را افزایش می‌دهد.
• آسیب یا ضربه به ستون فقرات: حوادثی مانند تصادف یا افتادن ممکن است باعث شکستگی یا تورم شوند که به نخاع فشار وارد می‌کند.
• عفونت‌های ستون فقرات: عفونت‌هایی مانند آبسه اپیدورال یا التهاب استخوان‌ها می‌توانند باعث تورم و تنگ شدن فضای نخاعی شوند.

بالا رفتن سن

شایع ترین علت تنگی کانال افزایش سن است. معمولاً مفاصل پشت مهره ها به دلیل کهولت سن ساییده می شوند و دیگر مثل قبل نیستند. علاوه بر این با گذشت زمان و افزایش سن، عضلات بدن ضعیف شده و رباط ها نیز شل می شوند و بیش از پیش به صورت ها فشار وارد می شود. برای جبران این فشار و ایجاد ثبات برای ستون فقرات، فاست ها سطح تماس خود را افزایش داده و بزرگتر می شوند تا وزن فرد را به خوبی تحمل کنند و این باعث باریک شدن کانال می شود.

شغل های سخت و سنگین

افرادی که برای کار خود مجبور به بلند کردن اجسام سنگین در تعداد بالا هستند نیز در معرض خطر تنگی کانال هستند. این افراد باید آموزش ببینند تا با پیشگیری، ایجاد این بیماری به حداقل برسد.

ژنتیک

برخی افراد به طور ژنتیکی و مادرزاد قطر کانال نخاعی کوچک تری دارند و همین امر باعث ایجاد تنگی کانال در آن ها می شود. البته بیماری های مادرزادی مثل آکندروپلازی نیز در ایجاد این بیماری بی تاثیر نیست. در آکندروپلازی دست و پاهای کوتاه است و بیش تر از افراد دیگر در معرض تنگی کانال هستند. در این افراد عملا بعد از ۳۰ سالگی علائم تنگی کانال مشاهده می شود.

ارث

وراثت نیز یکی از اصلی ترین موارد در انتقال بیماری ها و مشکلات است. اگر فردی در خانواده دچار این مشکل شود احتمال ابتلای سایر اعضای خانواده ببیشتر است .

روماتیسم

بیماری هایی هم چون اسپوندیلیت آنکیلوزان و آرتریت روماتوئید موجب تنگی کانال نخاعی می شوند. در این بیماری ها   بدلیل التهاب و  رشد غیر طبیعی ستون مهره ها فرد به تنگی کانال نخاعی دچار می شود.

علائم تنگی کانال نخاعی

علائم بیماری ها به ما کمک می کند تا زودتر متوجه بیماری ها شویم. متخصص ستون فقرات معمولاً با توجه به بیمار و شرح حال وی از علائم تنگی کانال نخاعی متوجه این مشکل می شود.

در تنگی کانال نخاعی، افراد معمولاً پس از مدتی راه رفتن دچار درد در ناحیه کمر، باسن و پاها می‌شوند. این درد می‌تواند همراه با بی‌حسی، گزگز یا ضعف در پاها باشد. علائم معمولاً هنگام راه رفتن در مسیر صاف یا سرازیری تشدید می‌شوند، زیرا در این وضعیت‌ها تنه به حالت صاف یا کمی عقب متمایل است و فشار بیشتری به کانال نخاعی وارد می‌شود.

در مقابل، راه رفتن در سربالایی معمولاً باعث کاهش علائم می‌شود، چرا که فرد به‌طور طبیعی به سمت جلو خم می‌شود و این وضعیت باعث کاهش فشار روی نخاع و ریشه‌های عصبی می‌گردد.

برای تسکین علائم تنگی کانال نخاعی، بیماران معمولاً پس از چند دقیقه راه رفتن نیاز به توقف، نشستن و استراحت پیدا می‌کنند. به این الگوی خاص درد و ضعف هنگام راه رفتن که با استراحت بهبود می‌یابد، لنگش عصبی (Neurogenic Claudication) گفته می‌شود و یکی از نشانه‌های مهم تنگی کانال نخاعی است.

 پزشکان پس از شرح حال و توجه به علائم تنگی کانال نخاعی و معاینه معمولاً برای تایید تشخیص ام آر آی MRI، نوار عصب و عضله یا EMG را تجویز می کنند.

درمان تنگی کانال نخاعی

اگر مایل هستید بدانید که چگونه تنگی کانال نخاعی را درمان کنید ما را در این بخش همراهی کنید. چندین راه برای درمان تنگی کانال نخاعی وجود دارد که یکی از آن ها مصرف دارو های ضد التهابی است. البته انجام مرتب فیزیوتراپی،  مانیپولاسیون نیز از دیگر کار هایی است که فرد می تواند انجام دهد. تزریق استرویید اپیدروال هم یکی از درمان های موثر هست.

اگر این راه حل ها جواب ندهد و وضع فرد بدتر شود به گونه ای که بعد از چند قدم راه رفتن پای فرد به طور کامل بی حس شود آن وقت تنها راه درمان جراحی است‌. جراحی همیشه ماندگار ترین روش برای حل مشکل است اما خب عمل در صورتی باید انجام شود که بیمار راه حل های ذکر شده را انجام دهد اما به جواب نرسد. البته گاهی اوقات بیمار نمی تواند ادرار و مدفوع خود را کنترل کند و یا این که پای بیمار موقع راه رفتن احساس ضعف در پنجه و پاشنه ی پا داشته باشد بهترین متخصص ستون فقرات در تهران فورا دستور عمل می دهد.

تنگی کانال نخاعی چه عوارضی دارد

تنگی کانال نخاعی در خیلی از افراد موجب فلج اندام ها نمی شود و یا این که اختیار ادرار و مدفوع را از آن ها نمی گیرد اما ممکن است ۲۵ درصد مواقع باعث فلج اندام ها و یا حتی بی اختیاری در ادرار و مدفوع می شود. اگر این بیماری درمان نشود ممکن است که به خاطر از بین رفتن ریشه های عصبی درد کمتر شود اما خب از طرفی نیز ممکن است که فرد با علائم عصبی مواجه شود.

اگر به خاطر افزایش سن با این بیماری و علائم اذیت کننده تنگی کانال نخاعی دست و پنجه نرم می کنید خیلی فوری به متخصص تنگی کانال نخاعی کمر مراجعه کنید زیرا هر چه دیرتر اقدامات لازم را انجام دهید درمان زمان برتر و عمل جراحی نیز سخت تر می شود.

سخن پایانی

تنگی کانال نخاعی می‌تواند به تدریج باعث ضعف عضلانی، کاهش تعادل و محدودیت در راه رفتن شود و در موارد شدید به ناتوانی کامل و اختلال در کنترل ادرار و مدفوع منجر گردد. این مشکلات کیفیت زندگی را به شدت کاهش می‌ دهند و می‌توانند فعالیت‌های روزمره و استقلال فرد را مختل کنند. بنابراین، تشخیص به موقع و درمان مناسب برای پیشگیری از پیشرفت بیماری و کاهش عوارض آن بسیار حیاتی است.