فهرست مطالب
فیبرومیالژیا یک اختلال درد مزمن با علت ناشناخته است که با مجموعهای از علائم جسمی و روانی همراه میباشد. این بیماری با درد عضلات و مفاصل، احساس خستگی مداوم، و اختلال در حافظه و تمرکز شناخته میشود. در حدود ۱۰ تا ۱۲ درصد از جمعیت، دردهای اسکلتی-عضلانی تجربه میشود که علت مشخص ساختاری یا التهابی برای آنها یافت نمیشود، و بخش قابل توجهی از این موارد با معیارهای تشخیصی فیبرومیالژیا مطابقت دارند.
اصطلاحات فیبرومیالژیا و فیبرومیالژی به صورت مترادف برای اشاره به این بیماری به کار میروند. فیبرومیالژیا نوعی بیماری روماتیسمی بافت همبند محسوب میشود که درد مزمن، نقاط حساس عضلانی و مجموعهای از علائم غیر از درد را شامل میشود. همین ویژگیها باعث شده تا از واژه یا اصطلاح نشانگان یا سندرم فیبرومیالژیا نیز برای توصیف آن استفاده شود.
فیبرومیالژی یک اختلال مزمن است که در میان جمعیتهای مختلف در سراسر جهان مشاهده میشود. بر اساس دادههای بهروز، شیوع این بیماری در ایالات متحده حدود ۳٫۱٪ گزارش شده است. در اروپا، شیوع آن بهطور میانگین ۲٫۶۴٪ است، در حالی که در برخی کشورها مانند تونس تا ۹٫۳٪ نیز گزارش شده است.
در گذشته، فیبرومیالژیا بیشتر به عنوان یک بیماری مختص زنان شناخته میشد، اما مطالعات اخیر نشان میدهد که نسبت زنان به مردان مبتلا به این بیماری تقریباً ۶۰ به ۴۰ است.
در نتیجه، فیبرومیالژیا یک بیماری جهانی است که در تمامی نژادها، کشورهای مختلف و مناطق جغرافیایی با شرایط آبوهوایی گوناگون مشاهده میشود. شیوع آن در زنان بیشتر از مردان است، اما این تفاوت کمتر از آن چیزی است که در گذشته تصور میشد. افزایش آگاهی عمومی و بهبود روشهای تشخیص میتواند به شناسایی بهتر و مدیریت مؤثرتر این بیماری کمک کند.
هرچند فیبرومیالژی بیشتر در بزرگسالان دیده میشود، اما در کودکان نیز امکان بروز دارد، اگرچه موارد آن کمتر و نادرتر است. این بیماری مزمن تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی دارد و نیازمند تشخیص زودهنگام، مراقبت مستمر و برنامهریزی درمانی چندجانبه است.
روز جهانی فیبرومیالژیا هر ساله در تاریخ ۱۲ مه میلادی (مصادف با اردیبهشتماه) برگزار میشود و فرصتی برای افزایش آگاهی عمومی درباره این بیماری و حمایت از مبتلایان فراهم میآورد.
علائم فیبرومیالژیا
سه علامت شایع فیبرومیالژی درد، خستگی و اختلال خواب است. فیبرومیالژی سندرم درد اسکلتی-عضلانی مزمنی است که با درد در سطح گسترده، نقاط حساس، خستگی و اختلال خواب مشخص میشود و علت آن ناشناخته است.
- یکی از علائم اصلی درد گسترده است. این ممکن است در سراسر بدن شما احساس شود، اما می تواند در نواحی خاصی مانند پشت یا گردن شما بدتر باشد. درد احتمالاً مداوم است، اگرچه ممکن است در زمانهای مختلف بهتر یا شدیدتر باشد.
فیبرومیالژی می تواند شما را به شدت نسبت به درد در سراسر بدن حساس کند و ممکن است متوجه شوید که حتی کوچکترین لمسی نیز دردناک است. همچنین ممکن است به چیزهایی مانند دود، غذاهای خاص و نورهای روشن حساس باشید.
- فیبرومیالژی می تواند باعث خستگی شود. این می تواند از احساس خستگی خفیف تا خستگی که اغلب در طول یک بیماری شبیه آنفولانزا احساس می شود، متغیر باشد. خستگی شدید (خستگی) ممکن است به طور ناگهانی ایجاد شود و تمام انرژی شما را از بین ببرد. اگر این اتفاق بیفتد، ممکن است آنقدر احساس خستگی کنید که اصلاً نمی توانید کاری انجام دهید.
- اختلال خواب فیبرومیالژیا می تواند شما را تحت تاثیر قرار دهد. ممکن است اغلب با خستگی از خواب بیدار شوید، حتی زمانی که زیاد خوابیده اید.
- مشکلات شناختی مسائل مربوط به فرآیندهای ذهنی مانند تفکر و یادگیری هستند.
اگر فیبرومیالژیا دارید، ممکن است موارد زیر را داشته باشید:
- مشکل در به خاطر سپردن و یادگیری چیزهای جدید
- مشکلات توجه و تمرکز
- گفتار کند یا گیج کننده
اگر فیبرومیالژی باعث ایجاد درد و سفتی در گردن و شانهها شود، ممکن است سر درد مکرر نیز وجود داشته باشد. اینها می توانند از سردردهای خفیف تا میگرن شدید متفاوت باشند و همچنین می توانند علائم دیگری مانند احساس تهوع داشته باشند.
سندرم روده تحریک پذیر (IBS)
برخی از افراد مبتلا به فیبرومیالژی همچنین دارای سندرم روده تحریک پذیر (IBS) هستند . IBS یک بیماری شایع گوارشی است که باعث درد و نفخ در معده شما می شود. همچنین می تواند منجر به یبوست یا اسهال شود .
سایر علائمی که ممکن است در صورت داشتن فیبرومیالژیا داشته باشید عبارتند از:
- سرگیجه و کلافگی
- احساس خیلی گرم یا خیلی سرد
- سندرم پای بیقرار بصورت میل شدید به حرکت دادن پاها
- احساس سوزن سوزن شدن، بی حسی، گزگز یا سوزش در دست ها و پاها (سوزن و سوزن، همچنین به عنوان پارستزی شناخته می شود)
- اضطراب
افسردگی در فیبرومیالژی
در برخی موارد، داشتن فیبرومیالژیا می تواند منجر به افسردگی شود. حدود 30٪ از بیماران مبتلا به فیبرومیالژی در زمان تشخیص افسردگی اساسی دارند و شیوع مادام العمر 74٪ است. شیوع اختلال اضطراب در طول زندگی 60 درصد است.
اگر فکر میکنید ممکن است افسرده باشید، مهم است که از یک پزشک عمومی یا متخصص روان پزشکی کمک بگیرید.
علت فیبرومیالژیا
متخصصان نمی دانند چه چیزی باعث فیبرومیالژیا می شود. برخی از ژنهایی که از والدین بیولوژیکی خود به ارث میبرید ممکن است احتمال ابتلا به فیبرومیالژی را افزایش دهند.
افراد مبتلا به فیبرومیالژیا معمولاً نسبت به اکثر افراد به درد حساس تر هستند. کارشناسان هنوز ارتباط مستقیمی را پیدا نکردهاند، اما فکر میکنند جهشهای ژنتیکی در ژنهای مسئول تشکیل انتقالدهندههای عصبی در مغز شما که سیگنالهای درد را به بدن شما ارسال و دریافت میکنند، ممکن است باعث فیبرومیالژیا شود.
در فیبرومیالژی، به نظر می رسد مشکلی در پردازش درد در مغز وجود دارد. بیماران اغلب نسبت به درک درد حساس می شوند.
ناهنجاری های ذکر شده در فیبرومیالژیا عبارتند از
-
سطوح بالای انتقال دهنده های عصبی تحریکی مانند گلوتامات و ماده P
-
کاهش سطح سروتونین و نوراپی نفرین در مسیرهای نزولی ضد درد در نخاع
-
افزایش طولانی مدت احساس درد
-
اختلال در تنظیم دوپامین
-
تغییر در فعالیت مواد افیونی درون زا مغز
عوامل خطر برای فیبرومیالژیا چیست؟
برخی از شرایط سلامتی و سایر مسائل عوامل خطر برای ایجاد آن هستند. عوامل خطر فیبرومیالژی عبارتند از:
- سن : افراد بالای 40 سال بیشتر در معرض ابتلا به فیبرومیالژیا هستند. اما ممکن است هر کسی از جمله کودکان را تحت تاثیر قرار دهد.
- جنسیت در بدو تولد: افرادی که در بدو تولد به آنها زن اختصاص داده شده است، دو برابر بیشتر احتمال دارد فیبرومیالژیا را تجربه کنند.
- بیماری های مزمن : افراد مبتلا به بیماری هایی مانند استئوآرتریت ، افسردگی ، اختلالات اضطرابی ، کمردرد مزمن و سندرم روده تحریک پذیر بیشتر در معرض ابتلا به فیبرومیالژیا هستند.
- عفونت ها : برخی از افراد پس از ابتلا به عفونت دچار فیبرومیالژی می شوند، به خصوص اگر علائم شدیدی را تجربه کنند.
- استرس : میزان استرسی که تجربه می کنید را نمی توان در آزمایش اندازه گیری کرد، اما استرس بیش از حد می تواند بر سلامت شما تأثیر بگذارد.
- تروما: افرادی که ضربه فیزیکی یا عاطفی یا آسیب جدی را تجربه کرده اند، گاهی اوقات به فیبرومیالژیا مبتلا می شوند.
چه چیزی باعث تشدید فیبرومیالژیا می شود؟
برخی رویدادها یا تغییرات در زندگی شما می تواند باعث تشدید فیبرومیالژی شود. به طور کلی، هر چیزی که استرس شما را افزایش دهد میتواند باعث شعلهور شدن آن شود، از جمله:
- استرس عاطفی
- تغییرات در برنامه روزانه
- تغییر در رژیم غذایی یا عدم دریافت مواد مغذی کافی
- تغییرات هورمونی
- عدم خواب کافی یا تغییر هنگام خواب
- تغییرات آب و هوا یا دما
- بیمار شدن
- شروع دارو یا درمان های جدید، یا تغییر چیزی در روال معمول درمان فیبرومیالژیا
تشخیص فیبرومیالژیا
تشخیص فیبرومیالژیا با کرایتریا های انجمن روماتولوژی آمریکا (ACR) بر اساس شاخص گستردگی درد(WPI) و شدت علایم خستگی , خواب و اختلال شناخت (SSS) که بمدت 3 ماه و بیشتر وجود داشته و بیماری دیگری توجیه کننده آن نمی باشد، است.
بررسیهای آزمایشگاهی و رادیولوژیک معمولاً غیرقابل اطمینانند اما برای رد سایر اختلالات کمک کنندهاند. آزمایشها اصلی CBC، ESR، آزمایشها بیوشیمی استاندارد و تستهای عملکرد تیروئید را شامل شوند. به علت تعدد موارد مثبت کاذب، RF، ANAو لایم آنتی بادیها تنها باید در بیمارانی که شک بالینی بالاست بررسی شوند.
بررسیهای رادیولوژیک نیز در بیمارانی که شواهد آرتریت یا رادیکولوپاتی دارند، انجام میشود.
شرح حال دقیق خواب و بررسیهای آن در بیماران چاق و مردان مبتلا به فیبرومیالژی الزامی است.
بیماران از نظر وجود افسردگی همراه، که در بیماران با دردهای مزمن معمول است، نیز باید مورد بررسی قرار گیرند.
درمان فیبرومیالژیا
بیماران با فیبرومیالژیا عموماً به برنامههای درمانی چند وجهی متشکل از خدمات پزشکی، توان بخشی و متخصصین سلامت روانی، بهتر پاسخ میدهند.
آموزش بیماران اثر درمانی دارد.در یک systematic review که در ۲۰۰۴ انجام شده تأثیر مداخلات آموزشی را در مقایسه با گروه کنترل، که در انتظار مراقبتهای درمانی یا دریافت تمرینهای کششی بودند، مشخص شده است.
درمانهای دارویی و غیر دارویی برای بیماران مبتلا به فیبرومیالژی پیشنهاد شده است.
تا به حال داروهای ضد التهاب، ضد درد و محرکهای CNS در درمان فیبرومیالژیا استفاده شدهاند.
درمانهای غیر دارویی که در مطالعات کنترل شده بررسی شدهاند شامل فیزیوتراپی، تمرینات قلبی عروقی، افزایش قدرت عضلات، بیوفیدبک، هیپنوتراپی و درمانهای شناختی رفتاری (CBT) میباشند. در یک systematic review در سال ۲۰۰۴ شواهد قوی مبنی بر تأثیر تمرینات قلبی عروقی،CBT، آموزش بیماران و مداخلات چندوجهی مشتمل بر تمرینات ایروبیک به دست آمد.
رویکرد به بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا شامل آموزش بیماران در مورد بیماری و رویکردهای درمانی، ورزش و درمان دارویی برای بیمارانی است که به اقدامات غیر دارویی پاسخ نمیدهند.
آموزش بیمار
این مهم است که بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا قبل از تجویز هر دارویی، بیماری خود را درک کنند. عناصر کلیدی آموزش به بیمار عبارتند از:
ورزش فیبرومیالژیا
تمرینات تناسب اندام قلبی عروقی برای بیماران توصیه می شود زیرا به درد کمک می کند و خواب را بهبود می بخشد. تمرینات آمادگی قلبی عروقی بهینه توصیه شده شامل حداقل 30 دقیقه ورزش هوازی سه بار در هفته با ضربان قلب نزدیک به محدوده هدف است.
درمان دارویی فیبرومیالژیا
در اغلب بیماران مبتلا به فیبرومیالژیا، ترکیب درمانهای غیردارویی با داروها میتواند مؤثرتر از استفاده صرف از دارو باشد. داروهایی که اثربخشی آنها در مطالعات متعدد تأیید شده است، عمدتاً شامل برخی داروهای ضدافسردگی و ضدتشنج هستند.
داروهای ضد افسردگی
داروهای ضدافسردگی سهحلقهای مانند آمیتریپتیلین از جمله داروهای اولیه در درمان این بیماری هستند. همچنین داروهای مهارکننده بازجذب سروتونین (SSRIs) و مهارکنندههای بازجذب سروتونین–نوراپینفرین (SNRIs) نظیر دولوکستین (با نام تجاری Cymbalta) و میلناسیپران (با نام تجاری Savella) نیز در کاهش علائم فیبرومیالژیا مؤثرند. داروی سیکلوبنزاپرین، که ساختاری مشابه داروهای سهحلقهای دارد، نیز در تسکین درد و بهبود خواب مفید واقع شده است.
داروهای ضد تشنج
از جمله داروهای ضدتشنج مؤثر در درمان فیبرومیالژیا میتوان به گاباپنتین (Gabapentin) و پرهگابالین (Pregabalin، با نام تجاری Lyrica) اشاره کرد. این داروها عمدتاً با کاهش تحریکپذیری عصبی، به کاهش درد مزمن کمک میکنند.
داروهای مورد تأیید FDA
سه دارو تاکنون توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) بهطور خاص برای درمان فیبرومیالژیا تأیید شدهاند: پرهگابالین، دولوکستین و میلناسیپران.
استراتژی درمان دارویی
در بسیاری از بیماران، درمان ابتدا با داروهای سهحلقهای مانند آمیتریپتیلین آغاز میشود. در صورتیکه پاسخ بیمار به این داروها ناکافی باشد یا عوارض جانبی بروز کند، استفاده از داروهای SNRIs یا داروهای ضدتشنج توصیه میشود. در بیمارانی که خستگی شدید، افسردگی یا اختلالات خواب بیشتری دارند، معمولاً شروع درمان با یک SNRI یا داروی ضدتشنج گزینه مناسبتری خواهد بود.
سایر گزینههای درمانی
اگرچه شواهد قطعی برای استفاده از مسکنها و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs) در درمان فیبرومیالژیا وجود ندارد، ممکن است در موارد خاص مفید باشند. درمانهای مکمل مانند تایچی، یوگا و طب سوزنی نیز در برخی بیماران اثرات مثبتی نشان دادهاند.
درمانهای نوین و نورومدولاسیون
درمانهای نورومدولاسیون مانند تحریک مغزی غیرتهاجمی (تحریک ترانسکرانیال)، تحریک عصب پسسری و عصب گردنی C2، و همچنین تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست (TENS)، در برخی مطالعات نتایج امیدوارکنندهای در کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی بیماران داشتهاند.
کلینیک توانبخشی و ارتوپدی دکتر نوری
چنانچه دردهای پراکنده در بدن دارید و احساس می کنید شاید به فیبرومیالژیا یا فیبرومیالژی مبتلا باشید نگران نباشید می توانید به کلینیک دکتر نوری مراجعه نمایید.
بدون نظر