پارگی مینیسک زانو

پارگی مینیسک زانو یکی از آسیب‌های شایع مفصل زانو است که می‌تواند در اثر فشار ناگهانی، چرخش شدید یا فعالیت‌های ورزشی ایجاد شود. مینیسک (Meniscus) یک بافت غضروفی به شکل دیسک لاستیکی است که بین استخوان‌های ران و ساق پا قرار دارد و نقش مهمی در جذب شوک، تثبیت مفصل و توزیع وزن در زانو ایفا می‌کند. هر زانو دو مینیسک دارد؛ یکی در بخش داخلی (مینیسک داخلی) و دیگری در بخش خارجی (مینیسک خارجی).

مینیسک داخلی  به شکل C انگلیسی و مینیسک خارجی به شکل O انگلیسی می باشد  مینیسک خارجی نسبت به مینیسک داخلی تحرک بیشتری دارد و اتصالات کمتر مینیسک خارجی به عناصر مفصل زانو، باعث تحرک بیشتر و در نتیجه آسیب کمتر آن در مقایسه با مینیسک داخلی می گردد.

آسیب و پارگی مینیسک زانو جدا از اینکه خودش یک بیماری هست همزمان می تواند زمینه ساز بیماری های دیگر زانو مانند آرتروز زانو شود.

مینیسک زانو

هر زانو دارای دو مینیسک است یکی در لبه خارجی زانو و دیگری در لبه داخلی. مینیسک ‌ها با ایجاد تعادل وزن در سرتاسر زانو، زانوی شما را ثابت نگه میدارند. مینیسک پاره میتواند عملکرد صحیح زانو را تحت تأثیر قرار دهد.

مفصل زانو محل تلاقی استخوان ران (فمور)، استخوان ساق پا (تیبیا)  و کشکک است. یک استخوان کوچک ‌تر به نام استخوان نازک ‌نی (فیبولا)، که در خارج از ساق پا قرار دارد، نیز  به مفصل زانو متصل است. کاسه زانو (کشکک) در قسمت جلویی انتهای استخوان ران قرار دارد.
استخوان‌ ها توسط چند رباط قوی به یکدیگر متصل شده‌ اند و دو قطعه از جنس غضروف به نام مینیسک به عنوان ضربه ‌گیر برای آنها عمل می کند.

آسیب و پارگی مینیسک

آسیب های مینیسک می تواند در جمعیت بیماران جوان و مسن رخ دهد. صدمات در جمعیت جوان در نتیجه یک آسیب تروماتیک حاد رخ می دهد. شکایت رایج در بین بیماران، درد فوری و تیز در ناحیه داخلی زانو پس از احساس “پاپ” است. شایع ترین مکانیسم آسیب مینیسک در این جمعیت، آسیب پیچ خوردگی با پا لنگر بر روی زمین است که می تواند از طریق بازی در حین ورزش یا از طریق برخورد مستقیم با فرد دیگر رخ دهد. آسیب به مینیسک به دلیل نیروهای چرخشی است که به زانوی خمیده وارد می شود. صدمات در جمعیت مسن به دلیل تغییرات دژنراتیو در طول زمان است.

یکی از مهم‌ترین عواملی که بهبودی مینیسک زانو را تحت تأثیر قرار می‌دهد، محل پارگی مینیسک است. پارگی در لبه بیرونی (منطقه قرمز) زودتر بهبود پیدا می‌کند زیرا جریان خون کافی در این ناحیه وجود دارد. ناحیه داخلی (منطقه سفید) فاقد جریان خون کافی است  و به همین دلیل سرعت بهبودی در این ناحیه پایین است.
نوع پارگی، اغلب تعیین کننده قابلیت ترمیم پارگی و درمان پارگی مینیسک زانو  است. پارگی‌های طولی اغلب قابل ترمیم هستند. نوع شعاعی ممکن است بسته به محل آن‌ها، قابل ترمیم یا غیرقابل ترمیم باشند. مورب و نوع دیگری از پارگی به نام  افقی به ‌طورکلی قابل ترمیم نیستند.

پارگی مینیسک معمولاً در اثر پیچ خوردن یا چرخش سریع زانو ایجاد میشود. پارگی مینیسک ممکن است زمانی رخ دهد که شما شی سنگینی را بلند می کنید و یا بازی‌ های ورزشی انجام می ‌دهید. با افزایش سن، بافت مینیسک دچار تحلیل میشود. که این امر میتواند موجب تسهیل پارگی آن گردد.

علائم آسیب و پارگی مینیسک زانو

علایم پارگی مینیسک زانو به‌اندازه و محل پارگی و وجود صدمات دیگر زانو بستگی دارد. به‌علاوه علت درد زانو می‌تواند تورم و صدمه به بافت‌های اطراف باشد.

در موارد پارگی‌های کوچک، ممکن است در لحظه‌ی آسیب تنها مقدار کمی درد احساس شود. تورم خفیف معمولاً طی چند روز به‌تدریج کاهش می‌یابد. اغلب افراد با وجود درد کم قادر به راه رفتن هستند، اما انجام حرکاتی مانند اسکوات، بلند کردن وزنه یا برخاستن از حالت نشسته می‌تواند موجب تشدید درد شود. این علائم معمولاً ظرف دو تا سه هفته کاهش می‌یابند، هرچند در صورت خم کردن یا چرخاندن زانو، ممکن است درد دوباره بازگردد.

در پارگی‌های متوسط، درد معمولاً در یک سمت زانو یا در مرکز آن احساس می‌شود که محل دقیق آن بستگی به موقعیت پارگی دارد. با اینکه راه رفتن معمولاً هنوز امکان‌پذیر است، اما تورم به‌تدریج طی چند روز بیشتر می‌شود و می‌تواند موجب احساس سفتی و محدودیت در خم شدن زانو گردد. در این شرایط، چرخاندن زانو یا نشستن به حالت چمباتمه معمولاً با درد شدیدی همراه است.

علائم ناشی از پارگی متوسط مینیسک زانو ممکن است در مدت یک تا دو هفته کاهش یابند، اما با انجام فعالیت‌هایی که شامل پیچش زانو یا فشار بیش‌ازحد به آن هستند، احتمال بازگشت علائم وجود دارد. اگر این نوع آسیب درمان نشود، درد می‌تواند برای مدت طولانی باقی بماند و حتی پس از سال‌ها خودبه‌خود کاهش یابد، اما احتمال عود مجدد آن همیشه وجود دارد.

پارگی‌های بزرگ‌تر معمولاً موجب درد بیشتر و تورم فوری و خشکی می‌شوند. تورم می‌تواند در طی ۲ تا ۳روز افزایش یابد. قطعه‌هایی از مینیسک پاره شده می‌تواند در فضای مفصلی شناور شود. این می‌تواند موجب گرفتن زانو، یا به‌اصطلاح پاپ یا قفل شدن زانو شود. شما ممکن است قادر به راست کردن زانوی خود نباشید. همچنین ممکن است احساس “لرزش” یا ناپایداری، و یا تکان‌های غیرعمدی در زانو ایجاد شود. اگر صدمات دیگر همراه با پارگی مینیسک رخ بدهد، به‌ویژه پاره شدن رباط، شما ممکن است افزایش درد، تورم، و یک احساس ناپایداری در زانو، و مشکل درراه رفتن را تجربه کنید.

افراد مسن‌تر مبتلابه پارگی مینیسک زانو ممکن است قادر به شناسایی رویداد خاصی که موجب پارگی مینیسک شده، نباشند و یا ممکن است پس از یک رخداد جزئی مانند بلند شدن از یک حالت نشسته، با علائم پارگی مواجه شوند. درد و تورم جزئی اغلب تنها علائم هستند.

احساس درد دربخش داخل زانو می‌تواند به معنای پارگی در مینیسک داخلی باشد. درد در بخش خارجی زانوی آسیب دیده می‌تواند به معنای پارگی مینیسک خارجی باشد.

تشخیص آسیب و پارگی مینیسک زانو

برای تشخیص پارگی احتمالی مینیسک زانو، پزشک ابتدا با طرح سوالاتی درباره سابقه آسیب‌ها، فعالیت‌های فیزیکی و زمان شروع درد، اطلاعات اولیه را جمع‌آوری می‌کند. سپس هر دو زانو را از نظر حساسیت به لمس، دامنه حرکت و ثبات مفصل بررسی می‌کند. در صورت وجود تورم، درد موضعی یا ناتوانی در تحمل وزن بدن روی پا، ممکن است از تصویربرداری با اشعه ایکس برای بررسی وضعیت استخوان‌ها استفاده شود.

در آسیب مینیسک زانو اگر زانو بسیار دردناک یا متورم باشد و امکان معاینه کامل وجود نداشته باشد، پزشک ممکن است با کشیدن مایع مفصلی و تزریق داروی بی‌حسی موضعی، درد را کاهش دهد تا معاینه دقیق‌تری انجام شود. در برخی موارد، معاینه ممکن است تا یک هفته به تأخیر بیفتد تا زانو با اقدامات خانگی مانند استراحت، کمپرس سرد، باندپیچی و بالا نگه‌داشتن، بهبود نسبی پیدا کند.

در صورت نیاز به بررسی تخصصی‌تر، پزشک عمومی یا اورژانس بیمار را به ارتوپد ارجاع می‌دهد. جراح ارتوپد ممکن است برای تشخیص دقیق‌تر، تصویربرداری MRI تجویز کند. MRI تصویری واضح از محل و شدت پارگی مینیسک و همچنین وضعیت رباط‌ها، غضروف و تاندون‌ها ارائه می‌دهد.

در موارد خاص، جراح ممکن است آرتروسکوپی را توصیه کند. در این روش، یک لوله باریک مجهز به دوربین و منبع نور از طریق برش کوچکی وارد مفصل زانو می‌شود تا ساختار داخلی زانو به‌طور مستقیم مشاهده و در صورت لزوم ترمیم شود.

تشخیص دقیق پارگی مینیسک به عواملی مانند نوع، محل و شدت پارگی بستگی دارد. همچنین، سن بیمار، میزان فعالیت بدنی و علت آسیب نقش مهمی در انتخاب روش درمانی مناسب ایفا می‌کنند.

درمان غیر جراحی پارگی مینیسک زانو

درمان اولیه آسیب و پارگی مینیسک معمولاً با روش‌های مراقبتی و تحت نظر متخصص زانو انجام می‌شود تا درد و تورم کاهش یابد. این اقدامات شامل استراحت دادن به زانو، استفاده از کمپرس سرد (مانند بسته‌های یخ)، بانداژ و فشار ملایم با باند کشی و همچنین بالا نگه‌ داشتن زانو برای کاهش التهاب است که توسط متخصص زانو به‌صورت دقیق توصیه و کنترل می‌شود.
در صورت نیاز، درمان‌های تخصصی‌تری نیز توسط و تحت نظر متخصص زانو انجام می‌شود که شامل فیزیوتراپی، دارودرمانی، تزریقات داخل مفصلی و در موارد شدید جراحی مینیسک است.

داروهای مسکن

برای کاهش درد و التهاب، داروهای غیراستروئیدی ضدالتهابی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن، دیکلوفناک، ناپروکسن و آسپرین تجویز می‌شوند. این داروها با مهار عوامل التهابی به تسکین علائم کمک می‌کنند.

استفاده از زانوبند

در برخی موارد، استفاده از زانوبند یا نوارهای الاستیکی به منظور حمایت موقت از زانو و کاهش فشار روی ناحیه آسیب‌دیده توصیه می‌شود.

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی بخش مهمی از درمان غیر جراحی است که به بهبود دامنه حرکتی، تقویت عضلات اطراف زانو و کاهش احتمال تشکیل بافت اسکار کمک می‌کند.

درمان با گرما و سرما

استفاده از گرما باعث بهبود گردش خون، شل شدن عضلات و کاهش خشکی مفصل می‌شود. در مقابل، سرما (از طریق یخ، اسپری‌ها یا پمادهای سرد) با کاهش جریان خون و بی‌حس کردن اعصاب اطراف زانو، تورم و درد را کاهش می‌دهد.

لیزردرمانی

در این روش، انرژی لیزر با تحریک روند طبیعی ترمیم سلولی، به بازسازی بافت‌های آسیب‌دیده  مینیسک زانو کمک می‌کند.

تحریک الکتریکی

درمان‌هایی مانند تحریک الکتریکی اعصاب (TENS) برای کاهش درد در آسیب مینیسک زانو کاربرد دارند. TENS با ارسال پالس‌های الکتریکی به اعصاب، پیام‌های درد را مهار یا ترشح مواد ضد درد طبیعی بدن را تحریک می‌کند.
تحریک الکتریکی عصبی عضلانی (NMES) نیز به انقباض عضلات کمک کرده و باعث تقویت عضلات محافظ زانو و کاهش درد مفصل می‌شود.

اولتراسوند تراپی

اولتراسوند تراپی یکی از روش‌های مؤثر فیزیوتراپی برای درمان پارگی مینیسک زانو است. این روش با استفاده از امواج صوتی با فرکانس بالا، باعث افزایش جریان خون، کاهش التهاب، شل شدن عضلات و تسریع ترمیم بافت‌های آسیب‌دیده می‌شود.
درمان معمولاً بدون درد است و به‌صورت جلسات کوتاه توسط فیزیوتراپیست انجام می‌گیرد. این روش اغلب همراه با تمرینات و سایر درمان‌ها برای بهبود نتایج استفاده می‌شود.

تمرینات ورزشی

تمرینات هدفمند می‌توانند عضلات اطراف زانو را تقویت کنند، به‌ویژه عضلات چهارسر ران، همسترینگ، ران و ساق پا. این ورزش‌ها به افزایش پایداری و حمایت زانو در طول بهبودی کمک می‌کنند.

اوزون تراپی

ازن‌تراپی از طریق بهبود جریان خون و کاهش التهاب، فرآیند ترمیم مینیسک را تسریع می‌کند. این روش می‌تواند به کاهش درد و بهبود عملکرد مفصل کمک کند.

پی آر پی(PRP) آسیب و پارگی مینیسک زانو

پی آر پی یا پلاسمای غنی از پلاکت(PRP)، یکی دیگر از درمان های بدون جراحی پارگی مینیسک است. در این روش با نمونه گیری از خون بیمار، پلاکت از سایر اجزای خون فرد جدا شده و مجددا به داخل زانوی  بیمار تزریق می شود. این تزریق در ناحیه آسیب دیده، موجب ترمیم  بافتهای آسیب دیده و کاهش درد میشود.

درمان جراحی آسیب و پارگی مینیسک زانو

درمان جراحی آسیب و پارگی مینیسک زانو بسته به نوع، محل و شدت پارگی متفاوت است و معمولاً به دو روش انجام می‌شود: ترمیم مینیسک با بخیه‌ زدن در صورت امکان ترمیم بافت، یا برداشتن بخش آسیب‌دیده مینیسک (مینیسکتومی) در مواردی که ترمیم ممکن نباشد. این جراحی‌ها اغلب به روش آرتروسکوپی و با کمترین برش انجام می‌شوند و هدف آن‌ها کاهش درد، بازگرداندن حرکت طبیعی زانو و جلوگیری از آسیب‌های بلندمدت مانند آرتروز است.

جراحی برای ترمیم مینیسک با دوختن پارگی

جراحی ترمیم مینیسک با دوختن پارگی، یک روش کم‌تهاجمی است که در آن پارگی مینیسک زانو به‌جای برداشتن، بخیه زده می‌شود تا بافت طبیعی حفظ شود. این روش معمولاً در مواردی انجام می‌شود که پارگی در ناحیه‌ای با خون‌رسانی مناسب باشد تا روند ترمیم بهتر صورت گیرد. هدف از این جراحی، بازگرداندن عملکرد طبیعی زانو و پیشگیری از آرتروز در آینده است.

 برداشتن بخشی از مینیسک (مینیسکتومی)

• مینیسکتومی بخشی، که طی عمل جراحی قسمت پارگی مینیسک برداشته می شود.
• مینیسکتومی کلی ، که عمل جراحی برای برداشتن تمام مینیسک است انجام میشود. به‌ طور کلی از انجام این روش اجتناب میشود، چراکه این گزینه خطر ابتلا به آرتروز در زانو افزایش میدهد.

پیوند مینیسک

یک درمان تجربی برای درمان  پارگی مینیسک زانو است. در این عمل جراحی، یک قطعه از غضروف مینیسک از یک دهنده (آلو گرافت) به ‌زانو پیوند میشود